SES MÜHENDİSLİĞİ EL KİTABI

1. Temel İlkeler 1

• Faydalı bağıntılar 1
• SI öntakıları ve çarpan değerleri 1
• Tanımlar 1
• Matematiksel esaslar 3
• Desibel 3
• Akustik rezonans 4
• Güç, akım (C), voltaj (V) ve ses basınç düzeylerine (SPL) ait oranlar için desibel değerleri 4
• Elektrik formülleri 5
• Genlik modülasyonu 7
• Frekans modülasyonu 7
  

2. Ses Dalgaları Fiziği 10

• Birimler 10
• Ters kare kanunu 12
• Dopler etkisi 12
• Müzik gamı 12
  

3. İşitme Prosesi 17

• Kulağın farklı frekanslara tepkisi 17
• Frekans ayrımı 18
• Ses yüksekliği 18
• Gürültü maskesi 19
• Vuruşlar 20
  

4. Akustik Gürültü ve Ölçümü 21

• Tanımlar 21
• İşitme kaybı 22
• Yürürlükteki sağlık ve güvenlik düzenlemeleri 23
• Ses düzeyi ölçerleri 23
• Gürültü düzeylerinin eklenmesi 24
• Ülke ve ülkelerarası standartlar 25
  

5. Tipik Gürültü Düzeyleri 26
6. Elektromekanik Analojiler 28
7. Dijital Prensipler 33

• Örnekleme hızı 33
• Tanımlar 34
• Dijital sinyal işleme 35
• Hatanın tespiti ve düzeltilmesi 35
  

8. Akustik 36

• Kapalı hacimdeki resonant frekanslar 36
• Yankılanma süresi (RT, r.t. veya T60) 36
• Tipik absorpsiyon katsayıları 37
• Tavsiye edilen tipik yankılanma süreleri 38
  

9. Ses Yalıtımı 40

• Gürültü tasarım kriterleri 40
• Gürültü derecelendirme eğrileri 41
• Atmosferdeki sesin yalıtımı 43
• Yankılanma süresinin SRI‘daki sonucu 43
• Yapı malzemelerinde ses yalıtım performansı (100-3kHz ortalama) 43
  

10. Mikrofonlar 46

• Temel gerekler 46
• Yaygın kullanılan birimlerde mikrofon hassasiyetleri 48
• Mikrofon çeviricileri 48
• Yönsellik paternleri (Polar diyagramlar) 51
• Kardioid 57
• Hiperkardioid 58
• Yönselliği değişken mikrofonlar 59
• Yönselliği yüksek mikrofonlar 59
• Phantom power (besleme) sistemleri 60
  

11. Telsiz Mikrofon Frekansları 63

• VHF Frekanslar 63

12. Hoparlörler 66

• Ribon [:Şerit] hoparlör 67
• Piezo elektrik hoparlör 67
• Çoklu sürücü üniteleri 67
• Kesişim şebekesi türleri 71
• Bölmeler ve çevirmeler 71
• Hoparlörün empedansı ve frekansı 72
  

13. Stereo 74

• Varış zamanı farkı 74
• Haas efekti 75
• İki hoparlörle ses imgesi pozisyonları 76
• M ve S sinyalleri 77
• M/S sinyallerinin A/B‘den elde edilmesi 77
• Stereo mikrofonları 78
• Yaklaşık (proximity) stereo imge pozisyonları 79
• 1) Sekiz şeklindeki mikrofonlar 80
• 2) Hiperkardioidler 80
• 3) Kardioidler 81
• 4) M/S mikrofonlar 81
• 5) Panpot sistemler 82
  

14. Analog Ses Miks (Karıştırma) Ekipmanı 84

• Düzeyler ve dinamik aralık 84
• Dengeli ve dengesiz devreler 84
• Giriş empedansı 85
• Jak bağlantı fişleri 85
  
• Dahili-bağlantı yöntemleri 86
• Kanal olanakları 87
• Ek terminoloji 90
• Kontrol ve izleme (monitor) 91

15. Sinyal İşleme 93

• Temel ‘ton kontrolü‘ karakteristikleri Kompresörler 93

16. Analog Kayıt ve Yeniden Üretim 101

• Formüller 101
• Kayıt dalga boyları 102
• Teyp malzemesi ve kafa merkezleri için histeresis döngülerinin mukayesesi 104
• Sapma 104
• Kafa izi formatları 107
• Kasetler 107
• Düzey 107
• 17. Analog Gürültü Azaltımı 111
• Gürültü maskesi 111
• Sabit eğilimli cihazlar 112
• Pratik gürültü azaltma sistemleri 114
• Dolby A sistemi 114
• Dolby B sistemi 116
• Dolby C sistemi 117
• Dolby SR (spektral kaydetme) sistemi 117
• Dolby S tipi sistem 117dbx sistemler 117
• VSH Hi-Fi. 119
• 18. Kompakt Disk (CD) 120
• CD parametreleri 120
• CD izi 120
• CD‘nin "kesilme – (cutting)" safhaları 120
• Hata telafisi: Tespit, düzeltme ve gizleme 122
• CRC hata tespiti 122
• CIRC – Cross Interleave (çapraz ayraç) Reed-
• Solomon kodu 127
• P ve Q altıkodları 127
• EFM (eight-to-fourteen -8‘den 14‘e- modülasyon) kodlaması127
• CD optik sistemi 127
• İz yapımı 127
  

19.ijital Odyo (Audio) Teyp 130

• Sunuş 130
• Format bilgileri 130
• Kafa azimut sistemi 133
• DAT kaset ayrıştırma delikleri 133
• Teyp yolu 133
• Teyp kasetteki ayrıştırma deliklerinin ayarı 136
• Ana DAT özellikleri 139
• MiniDisc 140
• Bilgiler 142
  

20. Odyo Ölçümleri 143

• Tartılandırma eğrileri 143
• Ses mühendisliğindeki özel dB sonekleri 143
• Odyo sistemi için gürültü ölçümleri 143
• Tartılandırma eğrileri 145
• Ses ölçümüyle ilgili standartlar 146
• Program düzey ölçümü 146
• Odyo sistem gürültü ölçümü 146
  

21. Dijital Ekipman 147

• Yapay yankı
• Dijital sinyal prosesörün temel bileşenleri 147
• Dijital filtreler 153
  

22. MIDI 154

• MIDI donanım arayüzü 154
• MIDI mesajının veri formatı 155
• Sıralayıcılar 157
  

23. Stüdyo Havalandırması 159

• Hava kalitesi 159
• Termal konfor 159
• Nem 160
  

24. Odyo Sinyallerin Dağılımı 162

• Elektromanyetik telefonlar 162
• Elektronik telefonlar 163
• Elektronik telefonların transdüserleri 164
• Düal-ton çok frekanslı sinyalizasyon (DTMF) 165
• ISDN (entegre servisler dijital şebekesi) 165
  

25. Radyo Yayını 166

• Yayıncılıkta frekanslar 166
• İzotropik yayınımlı efektif güç (EIRP) 166
• Referans alan gücü 166
• İyonosfer 166
  

26. Dijital Arayüz ve Senkronizasyon 169

• AES/EBU arayüzü 169
• Mitsubishi arayüzler 170
• Yamaha basamaklı arayüzü 172
• Senkron sinyaller için zamanlama 172
  

27. Sesüstü 174

• Piezoelektrik transdüserler 174
• Elektromanyetik akustik transdüserler (EMAT) 175
• Manyetostriktif trandüserler 175
• Saniyede ultrason kullanmanın sebepleri 177
  

28. Radyo Stüdyoları 178

• Genel amaçlı stüdyolar 178
• Telefon balans üniteleri (TBU) 178
• İletişim 180
• Rok müzik stüdyoları 182
• Klasik müzik stüdyoları 182
• Radyo drama stüdyoları 182
  

29. Konnektörler (bağlantı elemanları) 184

• DIN konnektörleri 184
• Avrupa voltaj standardı 184
  

30.oparlör Çağrı (PA) Verisi 186

• 100 voltaj hat hoparlör sistemi 186
• Sesin farklı bağıl neme bağlı olarak havada soğurulması (dB / 30m) 186
  

31. Kaynaklar 188