TELSİZ HABERLEŞMESİ

ma miktarı geceleyin çok düşük değer

TGM standartlarına uyması /orunludur.

lere iner. Elektron yoğunluğunun en

Elektromanyetik dalgaların yayılma

yüksek olduğu katman olan F katmanı

özelliği ve karakteristiğine bağlı olarak

Fİ (13O 21O"km) ve F2 (250 400 km)

telsiz ile görüşme mesafesi değişmekte

olmak ü/ere ikiye ayrılır. Bu katmanlar

olup. bu mesafe telsiz cihazlarının RF

daki iyonlaşmanın nedeni mor ötesi ışı

çıkış gücüne, kullanılan anten, coğrafi

madır. F2 katmanı uzun mesafeli haber

yapı ve hava koşullarına bağlı olarak

leşmelerdeki esas yansıtıcı katmandır.

değişebilmektedir. RF çıkış gücü ve

F katmanının bazı özellikleri düşük ve yüksek enlemlerde farklılıklar göster mektedir ve bunların radyo dalgası ya yılması üzerinde önemli etkileri vardır.

Senai Istanbulluoğlu/ASELSAN A.Ş.

anten tipi TGM tarafından belirlenmek tedir. Tipik bir telsiz kolayca taşınabilecek ebatta El Telsizi, araçlara takılabilen

Araç Telsizi ve Sabit Merkez

HF Kestirim Modelleri

Telsizlerinden oluşmaktadır. Simpleks

HF bandında kullanılan bir iletişim sis

tabir edilen sadece bir frekanstan

teminin sağlıklı olarak çalışabilmesi

yapılan görüşmede aynı anda sadece

için yerin ve iyonosferin özelliklerinin

alma veya sadece gönderme

yanı sıra kullanıcı gereksinmeleri de Telsiz Haberleşmesi. Radyo Frekans yapılabilmektedir. Bu görüşme biçi

dikkate alınmalıdır. HF bandındaki ile (RF)

olarak

isimlendirilen minde cihazların RF çıkış gücünün

tişim kanallarının güvenilirliğinin fre kansa ve zamana bağlı olarak değişimini kestirmeye çalışan çeşitli kestirim mo delleri vardır. Literatüre bakıldığında GRVVAVE, RİNG gibi yer dalgası kesti rim modelleri ile. IONCAP, VOACAP. 1CED. ICEPAC gibi gök dalgası kesti rim modellerinin olduğu görülmektedir. COST 251 projesi çerçevesinde. Türkiye'ye özgü uzun dönemli bir HF kanal kestirim modeli oluşturulması i çin çalışmalar sürdürülmektedir. Bu model günün saati, ay, güneş lekelerinin sayısı, alıcı ve verici terminallerin ko numu, kullanılan anten türleri, alıcıdaki

Elektromanyetik dalgalarla yapılmak

tadır. Bunun için gönderilmek istenen

bilgiyi elektromanyetik işarete

dönüştürecek bir göndermeç cihazına ve

karşı tarafta bu işareti tekrar ses

frekansında anlaşılabilir şekle çevirecek

almaç birimine ihtiyaç vardır. Bu iki

birim genel olarak aynı cihazda bulun

maktadır.

Kara Telsiz haberleşmesinde yaygın

olarak kullanılan frekanslar VHF (146

174 MHz) ve UHF (406 470 MHz)

bandlarındadır. Frekans planlaması

uluslararası

anlaşmalar

ile

yanısıra coğrafi yapı ve civardaki yük sek engellerde görüşme mesafesini önemli ölçüde etkiler. Tipik bir telsiz sisteminde. antenlerinin birbirini görmesi durumunda. El Telsizleri 5 7 km. Araç ve Sabit Telsizler ise 15 20 km. mesafede, simpleks görüşme yapılabilmektedir. Bu mesafeleri artırmak için bölgeye hakim yüksek bir tepeye aktarıcı (Tekrarlayın Telsiz) kurulması gereklidir. Tekrarlayıcı Telsiz, herhangi bir telsizin gönderdiği sinyali alarak bir diğer frekanstan ve daha yüksek RF çıkış gücü ile yayınlan

gürültü düzeyi, istenen sinyal gürültü o belirlenmiştir ve uluslararası örgütler maktadır. Bu durumda yayın mesafesi

ranı gibi parametreleri veri olarak ala tarafından kontrol ve organize edilmek 50 70 km.ye (bazen coğrafya'ya bağlı

cak ve en güvenilir yayılma modunu, bu tedir. Türkiye'de her türlü Radyo olarak 100 km.) ulaşmaktadır. Bu

yayılma modu için yükselme açısını, Frekansı ile yapılan yayınlar ve haber çalışma biçimine Yarı Dupleks çalışma

yayılma modunun yayılma zamanını ve leşme Ulaştırma Bakanlığı Telsiz Genel denir. Yarı Dupleks çalışmada alma ve

güvenilirlik oranını, iletim kaybını çıktı Müdürlüğü (TGM) gözetimi ve kon gönderme için 2 ayrı frekans gereklidir.

olarak veren bir kestirim modeli ola trolü altındadır. Haberleşme ihtiyacını Günümüzde Radyo Frekansı ile yapılan

caktır.

telsiz sistemi ile gidermek isteyen kişi haberleşmenin çok yoğunlaşması neti

ve kuruluşlar herşeyden önce TGM'den cesinde resmi makamlarca frekans tah

* Bu yazı TÜBİTAK tarafından desteklenen COST 251 projesi çerçevesinde hazırlanmıştır.kullanım izni ve frekans tahsisi almak

sisinde güçlükler çekilmeye başlanmış

Kaynaklar: 1) J.M. Goodman, HF Communication, Science & Techonoh>i>x, Van Nostrand

zorundadır. Üretici firmalar, haberleşme sistemini alınan izin doğrul tusunda kurarlar.

ve boş bir frekans tespit etmek neredeyse imkansız hale gelmiştir. Yeni teknikler arayışının sonunda, sırasıyla

Reinhold. New York, 1991. 2) K. Oavies, lonospheric Radio Propaf>ation. Dover Puhlications, Ne\v York. 1966. 3) CC1R. Propagation in Non loniz.ed

Belirli bir frekansta yapılan yayınların diğer bir frekanstaki yayınları etkile memesi ve diğer yayınlardan etkilen memesi için telsiz cihazlarının belirli

Ortak Paylaşımlı (Community) Röle Sistemi ve daha sonra Trunk Telsiz Sistemleri geliştirilmiştir. Ortak Paylaşımlı Röle Sistemi bir

Media. Recomınendations and Reports of the CC1R. 1978, Vol. V. 4) CC1R. "CCIR HF Propagation Prediction Method. Repon 533",

standart ve normlarda üretilmesi gerek mektedir. Uluslararası kuruluşlarca benimsenmiş standartlar ülkemizde de

Tekrarlayıcı Telsizin birden fazla kuru luş tarafından ortaklaşa kullanılması esasına dayanmıştır. Aynı Frekanstan

Propagation in lonized Media Recoınmeıutations and Reports of the CCIR 1992, Vol. V.l. Genava Int.. Teleconm

kabul edilmiştir ve Türkiye'de kullanılan her türlü telsiz cihazının

yapılan yayınlar birbirlerinden Ton Frekansı (TCS) ile ayrılmıştır ve her

Union. 1992.