YAZILIM 2SUNUŞ

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ DERGİSİ A Y AZILIM A EMO A ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ DERGİSİ A Y AZILIM A EMO

Konuk E d i t ö r

Yurdakul

CEYHUN

Y AZIUM

Y AZILIM ÖZEL SAY ILARIN

BİTİRİRKEN

A ÇIKÇASI, EMO nun bana bu sayı ların konuk editör lüğünü vermesi, gerçekten beni çok onurlandırdı. Pek çok üyemizin katkıda bu lunması ise, ayrı bir mutlu luk kaynağı oldu. Sakınan göze çöp batar dedikleri gibi, geçen sayıda isten meyen bir yanlış yaptık. Bu alanda en değerli kuru luşlarımızın başında gelen NETAŞ'ın değerli çalışan larından Sn. Suat BAY SAN, Sn. Müjdat ALTAY, Sn. Ahmet BELGÜL, Sn. Bahardır ÇINAR, Sn. Ful ya TURAN, Sn. Murat ÜN LÜ, Sn. Hamdi YAVUZ dostlarımızı, yanlışlıkla TELETAŞ'da çalışıyor gösterdik. TELETAŞ'ın bundan çok mutlu olacağı nı biliyoruz ama, bizler EMO olarak çok üzüldük. Bu yanlışlıktan dolayı ba ğışlanacağımızı umuyo rum. Özür dileriz.

Her iki sayıyı değerlendir diğimizde, her hangi bir yorum yapmadan, aşağı daki özet durum karşımıza çıkmaktadır.

1. Y AZILIM ÜRÜNÜNÜN TANIMLANMASI VE ÜRETİLMESİ

Bu konuyu ayrıntılı irdele yen "Kuruluşların Yazılım Şartnameleri, Nitelikleri, Bakım ve Eğitim Stan dardları Araştırması" baş lıklı bir yazıyı, Yazılım özel Sayılarının birincisin de sunduk.

1.1. Belgelendirir»

Yazılımda belgelendirme en temel noktalardan biri

dir ve çok önemli bir konu dur. Ne var ki, ülkemizde bu konuya yeterince özen gösterildiği tartışılabilir.

1.2 Tasarım İlkeleri

Bir ürün içinde toplam ma liyetteki yazılım payı gide rek % 80' lere ulaşmakta dır. Dolayısı ile, bu konuya ayrı bir özen gös terilmelidir.

Yazılım kodlama demek değildir. Yazılım; işlevsel özelliklerin belirlenmesi, tasarımın belirli aşamalar dan geçilip yapılması, bu süreç içinde yazılımın ola bildiğince donanımdan ba ğımsız kılınması, gibi so runların yanı sıra bellek kullanımında özen göster mek gibi pek çok sorunun göz ardı edilmemesi gibi incelikleri de gerektirmek tedir. Güvenirlik v.b. so runların çözümü, belki de donanımdaki tümleşik devreler gibi, tümleşik ya zılımlar ile çözülebilecek tir.

Dahası, tasarımda çalı şanların eşgüdümlü birlik teliği, ancak belli kurallara uyularak sağlanabilir. Bu amaçla, kimi kuruluşları mız kendilerine özgü yön temler geliştirmiştir.

1.3 Kalite, Performans, Güvenirlik

Bu sorunların çözümü in san niteliğine doğrudan bağımlıdır. Yazılım üreten lerin çok iyi bir sorun bel geleme düzeni kurmaları gerekmektedir.

1.4 Uyum Sınaması, Biçimsel Betimleme Teknikleri

Bu konuların ülkemizde yeterince bilindiği söylene mez, ancak geleceğin bilgi toplumundaki sorunların çözümü, bir anlamda bun lara bağımlıdır. Yazılım üreten pek çok kuruluşu muz bu konulara şimdilik gereksinim duymuyorsa da, bu kavramların, gele ceğin karmaşık yazılım ürünlerinin katma değerle rini katlayacağı unutulma malıdır.

Ne var ki, her zaman oldu ğu gibi kuramsal uygula malar, ticari uygulamaların 5 10 yıl önünde gitmekte dir ve şimdilik kuramsal gözüken bu konuların ül kemizde de gereken uygu lamayı bulacağını ummak tayız.

2. Y AZILIM ÜRETİMİ VE KULLANIMINDA ÇALIŞACAKLARIN TANIMLANMASI VE BU KİŞİLERİN EĞİTİLMESİ

Çok önemli olan bu konu ya ilişkin "Ülkemizde Bili şim Teknolojileri Araştırma Potansiyeli" başlıklı bir ya zıyı Yazılım Özel Sayıları nın ikincisinde sunduk.

2.1 Üst Düzey Tasarımcı lığı, Ayrıntılı Tasarımcı HK

Bu konuda oldukça çeliş kili görüşlerle karşılaşmak tayız. Herşeyden önce ya zılım bir sanat mıdır bir oyuncak mıdır, yazılım ge liştirenlerin eğitim düzeyle ri ne olmalıdır sorularını bile tartışmalıyız.

Dahası bu kavramlar yal nızca yazılım tasarımıyla mı kısıtlıdır, yoksa daha da genellenebilir mi?

2.2 Program Y azılımcılığı, Programcılık

Programcılık kimilerince çok önemli, kimilerince ise o denli önemli değildir. Bu konuda çeşitli görüşlerden biri de, programcılığın bir tür otomasyona ulaşacağı dır.

2.3 Testçlllk

Genelde donanım ile birlik te gerçekleştirileceğinden, testçi kadrosunun sistem bilgisi çok ayrıntılı olmalı dır.

2.4 Kullanıcılık

Ortaya çıkan yazılım ürü nün verimi büyük oranda kullanıcıların bilgi düzeyi ne bağlıdır. Bu konuda sü rekli eğitim verilmesi ge rekmektedir.

3. Y AZILIM SANAY İİNİN DURUMU VE SORUNLARI

Yazılım sanayii ile yazılım özel sayılarının ikincisinde Türkiye'de Yazılım En düstrisinin Geleceği* baş lıklı bir yazı sunduk.

3.1 Günümüz Büyük Sa nayii Sirkatlerinin Y apısı İçinde Y azılım Üretimi

Dışkaynaklı yazılım ürün lerinin ülkemize uyarlan masında çeşitli zorluklarla karşılaşılmaktadır. Oysa büyük sanayi kuruluşları nın oluşturacağı yazılım bölümleri hem kendi kulla

nımları için, hem de iç ve dış pazarlar için yazılım üretebilir. Burada da karşı laşılan en önemli sorun, gereksinimlerin tam biline memesi, standardların yokluğu, yatırım ve bakım giderleri ve bunların da ötesinde, öğrenim kurum larımızın bu konudaki ye tersizliğidir.

3.2 Temsilcilik yoluyla Bilgisayar Pazarlaması Y apan Şirketlerde Yazılım Üretimi

Bu şirketlerin her hangi bir yazılım üretiminde bulun mamaları gerekmektedir.

3.3 Salt Y azılım Üretimi Y apan Küçük ve Orta Ölçekli Şirketlerin Oluşturduğu Y erli Y azılım Sanayiinin Neden Bugüne Değin Y eterli Düzeyde Oluşamadığı ve Çözüm Önerileri.

Yazılım Sanayii, en çok

bir kaç yüz kişi çalıştıran

küçük ve orta ölçekli şir

ketler ile kurulabilir. Bunun

yapılamamasının

en

önemli nedeni, yine insan

kaynağının yetersizliği,

belli Standardlar v.b. yasal

düzenlemelerin olmaması

dır. Bu şirketlerin belli bir

çatı altında toplanmaları

da düşünülebilir.

3.4 Y azılım Sanayiinin Y urtdışına Açılması

Yazılım sanayii, ancak iç pazara hakim olunduktan sonra yurtdışına açılabilir. Burada da yine korumacı lık gündeme gelmektedir. Ayrıca yerli yazılım sana yiinin hedef platformlar seçmesi de gerekmekte dir.

4. Y AZILIM SANAY İİNİN ULUSAL EKONOMİDEKİ Y ERİ

4.1. İşçi İşveren İlişkisi

Bu konuda herhangi bir görüş yoktur.

4.2 Gümrük Sorunu

Bu konuda da herhangi bir görüş yoktur.

4.3 Vergilendirme

Bu konuda da herhangi bir şey düşünememekteyiz.

4.4 Standardlar

Bu konuda standardlar oluşması istenmektedir, ancak nereden ve nasıl başlanacağı bilinmemek tedir.

4.5 Telif hakları

Bu konu Özel Sayılarımı zın ikincisinde "Bilgisayar Programlarının Yasal Ko ruma Altına Alınmasına İlişkin öneriler" başlıklı ya zıda ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Üzerindeki tar tışmalar gündemimizde tu tulmalıdır.

4.6 Gerekli Mevzuat De ğişiklikleri

Yazılım Özel Sayılarının birincisinde gerekli tartış mayı başlatmak amacı ile "Sayısal Ortam ve Hukuk" başlıklı bir yazı yayınlan mıştır. Bu konunun, hu kukçularımızın da katkıları ile gündemde kalacağını ummaktayız.

5. Y AZILIMIN Y ARINKİ GÖRÜNÜMÜ

5.1 BDY M (CASE) Araç ları

Bilgisayar Destekli Yazı lım Mühendisliği (BDYM) araçlarının asıl amacı kod lamayı daha hızlı yapmak olmayıp, kodu tasarım bil gisine doğrudan bağlı kıla rak, ilerde yapılacak ba kım işlemlerini kaynak kod, yerine tasarım tanım lamalarında gerçekleştir mektir.

5.2 Güvenlik

Yarının bilgisayar ağların daki güvenlik sorununu genel bir açıdan ele alıp çözebilecek bir güvenlik mimarisi tanımlanmış bu lunmaktadır. Ancak şifrele me, sayısal imza, ersim denetimi v.b. pek çok so runu içeren bu alanda araştırma çalışmaları yo ğun biçimde sürmektedir. Ülkemizdeki durum ise bi linmemektedir.

5.3 Y apay Us ve Uzman Dizgeler

Yapay Us, Uzman Dizge

ler, Yeni Kuşak diller v.b.

kavramlar bizlere bir an

lamda bilim kurgusal düş

leri

çağrıştırmaktadır.

Dünyanın gündeminde

olun bu konuda ülkemizin

yeterli ilgiyi gösterdiği söy

lenemez. Yazılım özel

Sayılarının ikincisinde, bu

konularla ilgili "Simgesel

İşlem" ve "Bulanık Kuram

ve Uygulamalarındaki Ge

lişmeler" başlıklı iki yazı

sunduk.

5.4 Çok Ortam (Multime dia)

Bu konu bir süredir Türki ye'de gözlenmeye başlan mış ise de, herhangi bir görüşümüz bulunmamak tadır.

6. DEVLET BÜROKRASİ SİNDE BİR Y ENİDEN Y A PILANMA GEREKLf Mİ?

Çok ilginçtir, bu konu üze rinde sormacamızı yanıtla yan tüm okurlarımız, politi kalardaki değişikliklerden etkilenme korkusunu saklı tutarak, bir Bilişim Ba kanlığının kurulmasını doğru, yerinde ve zorun lu görmektedir.

Sonuç olarak şunu söyle yebiliriz:

Yazılım, iki özel sayı ile kısıtlanamayacak denli çok boyutlu ve önemli bir konudur.

Üyelerimizin bir bölümü nün bu konularda yeterli görüşü bulunmaktadır ve bu görüşler arasındaki çe lişkiler tartışma gündemin de tutularak, somut bir doğrultuya yönlendirilmeli dir.

öğrenim kurumlarımız, bu konuyu bilen kişilerin yetiştirilmesinde yetersiz kalmaktadır.

Yazılımda, standardlaş ma v.b. düzenlemeler zo runludur.

Bir Bilişim Bakanlığı ku rulması yönünde EMO ge rekli girişimlerde bulunma lıdır.

Kanımca bu kapanış yazı sı, asıl tartışmanın başla dığı bir açış yazısı olarak düşünülmelidir. Konu çok önemlidir ve üyelerimizden etkin katılım beklemekte yiz. Saygılarımla

Y urdakul CEY HUN