ODA ÇALIŞMALARI

MERKEZ ÇALIŞMALARI oda çalışmaları

14 Şubat 1973 akşamı Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 4 dakikada görüşmesiz kabul edilerek Cumhuriyet Senatosu'na gönderilen kanun teklifi üzerine; 6235 (7303) sayılı yasaya göre oluşan tüm meslek Odaları ortak bir çalışmaya girmiş, bu kanun teklifine temelden karşı çıkmışlardır.

Söz konusu kanun teklif Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edildikten sonra 16 Oda yetkilisi Cumhuriyet Senatosu Başkanı, Adalet Partisi Gurup Başkan Vekili, Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı ve Gurup Başkan Vekili, Tabii Senatörler, Kontenjan Senatörleri ve Cumhuriyet Senatosu Bayındırlık Komisyonu üyeleri ile gerekli ilişkiler kurmuş ve kanun teklifinin sakıncaları anlatmıştır. Genellikle görüşlerimiz olumlu karşılanmıştır. Odaların ortak görüşleri ile Odamız görüşleri telgraflar ile ilgililere ulaştırılmış, ayrıca tüm parlamenterlere bir açıklama gönderilmiştir.

Yapılan çalışmalar kamu oyunun da ilgisini çekmiş, basında sürekli biçimde yer almıştır. Benzer kanun ile kurtulmuş bulunan Barolar Birliği ve Veteriner Hekimleri Birliği gibi kuruluşlarda bu kanun teklifine tepki göstermişler ve böyle bir değişikliğe karşı olduklarını kamu oyuna açıklamışlardır.

Son gelişmeler karşısında yapılan çalışmaları ve 19. Genel Kurulumuzda alınan kararı bu dergimizde bilgilerinize sunuyoruz.

Enerji sonunu konusunda çalışma yapmak ve Enerji Kongresi düzenlenmesi olanaklarını araştırmak amacıyla çalışmalarına başlayan Enerji Komisyonu'nun ön raporu 19. Genel Kurula sunulmuş olup bu sayımızda yer almaktadır.

y

İLGİLİLERE GÖNDERİLEN TELGRAF

6235 ve 7303 SAYILI TÜRK MÜHENDİS VE MiMAR ODALARI BİRLÎĞÎ KANUNUNDA BAZI DEĞiŞiKLiKLER YAPILMASINA ÎLlŞKİN KANUN TEKLlFÎNlN TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLÎSİNDE GÖRÜŞÜLEREK KABUL EDİLDİĞİNİ ÖĞRENMİŞ BULUNUYORUZ.

BU KANUN

— 40.0001 AŞKIN ÜYEDEN KAMU KESİMİNDE ÇALIŞAN 30.000 MÜHENDiS VE MİMARIN BAĞLI BULUNDUKLARI MESLEK ODALARI ÎLE İLlŞKlSİNİ KESEREK TMMOB ÎLE BİRLİKTE MÜHENDİS VE MÎMAR ODALARINI ERİTMEKTE, KAPATMAKTA VE YOK ETMEKTEDiR.

— SİYASETİN TARİFİNİ YAPMADAN «ODALARIN SiYASET YAPAMIYACAĞINI» GETİRMEKTE TMMOB'NlN VE ODALARIN YURDUMUZA VE TOPLU MUMUZA YARARLI, GERÇEKÇİ VE BiLiMSEL GÖRÜŞLERİNİ ORTAYA KOYMALARINI ENGELEMEKTEDlR.

— BU GÜNE KADAR TMMOB'YE VE ODALARA VERiLEN YABANCI TEKNiK HiZMET İTHALİNİN DENETİM GÖREViNi KALDIRMAKTA, YABANCI TEK NiK ELEMANLARIN EN BASiT İŞLERDE BiLE ÇALIŞTIRILMASINI SER BEST HALE GETİRMEKTE, BU YOLLA SANAYİLEŞMEMİZİN YÖNLENDİ RİLMESİNİ YABANCILARIN ELİNE VERMEKTEDİR.

BÜTÜN.DEMOKRATiK ÜLKELERDE TOPLUMUN VAZGEÇiLMEZ BiRER UNSURU OLARAK YAŞATILAN, BÜYÜK YETKİLERLE GÜÇLENDİRİLEN, KALKINMAYI VE SANAYİLEŞMEYİ MÜMKÜN KILAN ZlNClRlN BiR HALKASI OLAN MESLEK ODALARI, 18 YILLIK UYGULAMADAN SONRA 1954'LERlN GERiSiNE DÜŞECEK BiÇiMDE KAPATILMAKTADIR.

SONUÇ OLARAK;

ANAYASANIN 122. MADDESİ İLE VARLIĞI GÜVENCE ALTINA ALINAN MESLEK KURULUŞLARIMIZI BELİRSİZ VE ESNEK BİR GEREKÇE ÎLE ORTADAN KALDIRAN, ANAYASAL VE DEMOKRATİK HAKLARIN ÖZÜNÜ İHLAL EDEN BU KANUNUN KESİNLİKLE KARŞISINDA OLDUĞUMUZU BELİRTİRİZ.

SAYGILARIMIZLA,

ELEKTRiK MÜHENDiSLERi ODASI YÖNETİM KURULU

PARLAMENTERLERE GÖNDERİLEN UYARI

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİNİN SAYIN ÜYESİ

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nda değişiklik yapılmasını öneren bir kanun tasarısı, zamanında yapılan uyarılara rağmen 14 Şubat 1973 günü, dört dakika içinde, üzerinde görüşülmeksizin Milet Meclisinde kabul edilerek Cumhuriyet Senatosuna gönderilmiştir.

Ülke çıkarlarına, Anasaya'ya ve idare hukukunun temel prensiplerine aykırı olan bu tasarının kesinleşmesi durumunda ortaya çıkacak sakıncalar şöyle sıralanabilir:

— Kamu kesiminde çalışan teknik elemanların Odalara kaydı yasaklandığından, 16 Teknik Meslek Odasının hemen hepsi kapanacaktır.

— Bilimsel ve teknik yönden ülke çıkarlarını savunacak hiçbir kuruluş kalmamış olacaktır.

— Ülkede görülen teknik hizmetler üzerinde hiçbir mesleki denetim sürdürülemeyecek, hizmetlerin ehil ellerce yapılıp yapılmadığı denetlenemeyecektir.

— Mühendis ve mimarlann haklarını koruyan hiçbir örgüt kalmayacaktır.

— Yabancı elemanların Türkiye'de çalışmaları konusunda odalarca sürdürülen denetim tamamen kalkacaktır.

— Teknik hizmetlerin yabancılara gördürülmesi, Türk Teknik Elemanlan'nın haklarının ise hiçbir şekilde korunmaması sonucu mühendis ve mimarların yurt dışına göçü daha da hızlanacaktır.

— Diğer kanunlar, tüzükler, yönetmelikler ve kararnamelerle Odalara yüklenilen görevleri yerine getirecek hiçbir örgüt kalmayacak, örneğin Bağ - Kur Kanunu' nün uygulanması büyük ölçüde aksayacaktır.

DEĞiŞiKLiK TASARISI KALKINMA ÇABALARI ÎLE TERS DÜŞEN NİTELİKTEDİR

Bildiğiniz gibi, meslek odaları Anaya'sa'mn 122'nci maddesi gereğince «Kamu Hizmeti» düşüncesi ile kurulmuştur; ülkenin kalkınması yolunda, bilimi, tekniği, meslek ve meslekdaş çıkarlarını savunmak görevleri vardır. Bu görevler TMMOB kanununda şöyle tanımlanmıştır:

«Ammenin ve memleketin menfaatleri, mesleğin inkişafı, meslek mensuplarının hak ve selâhiyetleri bakımından lüzumlu gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak»

«Meslek ve menfatleri ile alâkalı işlerde resmi makamlarla işbirliği yaparak gerekli yardımlarda ve tekliflerde bulunmak. Meslekle alâkalı bilcümle mevzuatı, normları, fenni şartnameleri incelemek ve bunlar hakkındaki düşüncelerini alâkalılara bildirmek»

Mühendis ve Mimar Odaları, teknik kongreler, seminerler, teknik yayınlar, kamu

kuruluşlarına verdikleri teknik görüşler, meslekdaşlar üzerinde sürdürdükleri

mesleki denetim, imalâta uyguladıkları kalite denetimi, projeler üzerindeki dene

tim ve benzeri yollarla ülke kalkınmasına çok önemli katkılarda bulunmakta

dırlar.

.v

Bju faliyetleri ile, aynı zamanda, daha bilinçli bir komu oyu yaratarak demokrasinin zorunlu unsuru olan «Oy mekanizmasının» daha sağlıklı çalışmasında önemli roller oynamaktadırlar.

Tasarının kanunlaşması ile, bir yandan elinde diploması olmayan bir yığın çıkarcıya yeni faaliyet alanları açılıp mesleki faaliyetlerin ehil olmayan ellere kayarken diğer yandan diplomalı Mühendis' ve Mimarlar üzerinde bugün meslek odalarınca kurlmuş olan meslek ahlâkı baskısı kalkacak, Meslek Odalarının üyeleri üzerinde kendi ihtisas kolunda sürdürdüğü mesleki eğitim de son bulacaktır. Bu an-

lamda bir mesleki denetimin ortadan kalkmasıyla, yatırmların planlanması ve gerçekleşmesi yolundaki faaliyetler büyük ölçüde denetimsiz kalacak, ülkemiz bu durumdan çok büyük zararlar görecekttir. Meslek denetiminin sürdürülebilmesi ise ancak ve ancak, bir mesleği uygulayanların tümünün, ilgili ihtisas odalarına kaydolmaları ile mümkündür.

Bu koşullar altında, bir yandan önümüzdeki 20 yılda hızlı bir sanayileşmeyi öngörürken, bu yolda en büyük katkıları yapacak olan Türk Teknik Elemanları'nın meslek örgütlerinin kapatılmasını ülke çıkarları ile bağdaştırma olanağı yoktur.

Kanun tasan ile yabancı teknik elemanların Türkiye'de çalışmalarının denetlenmesi konusunda, mevcut kanunun 38 ve 34. maddeleri ile Odalara verilen yetki geri alınmak istenmekte, böylece Türkiye'de Türk Teknik Elemanları'nca yapılabilecek nitelikteki işlerin $imdikinden çok daha büyük ölçüde ve her türlü denetimden uzak olarak yabancılara yaptırılması yolu sonuna kadar açılmaktadır. Bu koşullar altında, mühendislik eğitimi görmemiş yabancılar ülkemizde mühendis adı altında Türk Teknik Elemanları'na verilenin 20 misli ücretlerle çalışırlarken, yetenekli Türk Teknik Elemanları'nm yurt dışına göçü daha da hızlanacaktır. Yabancılarca yapılan proje ve uygulama hizmetlerinin, endüstrileşmemizi dışa bağlı kılan etkilerini önlemeye, böyle bir kanjunun kesinleşmesinden sonra, hiçbir imkân kalmayacaktır.

Kendi gücümüze dayanan bir sanayileşme ve kalkınmanın ancak ve ancak Türk Teknik Elemanlarınca gerçekleştirilebileceği açıktır.

DEĞİŞİKLİK TASARISI ANAYASA İLE ÇELİŞİR DURUMDADIR

Diğer meslek dallarında bugüne kadar kurulmuş Meslek Odaları varken, bunların yetki, sorumluluk ve görev alanlarının daha da genişletilmesi çalışmaları sürdürülürken, bir-yandan da «Müteahhitler Odası» gibi yeni meslek odaları kurulurken, Mühendis ve Mimar Odalarının kapatılması Anayasa'nın 12. maddesinde belirtilen eşitlik ilkesi ile uyuşmayacak bir tutumdur.

«Ticaret ve Sanayi Odaları», «Ziraat Odaları» gibi meslek kuruluşları, kendi .görüş açılarından her konuyu serbestçe değerlendirip, kamu oyuna hiçbir kısıtlama olmaksızın iletirlerken, Mühendis ve Mimar Odalarının kamu yararını, bilim ve tekniğin gereklerini, Teknik Elemanların çıkarlarını savunan görüşlerini kamu oyuna iletmelerinin böyle bir tasarı ile,«.. .hiçbir şekil ve surette siyasetle de uğraşamazlar.» denerek enegllenmek istenmesi de, Anayasa'nın 12. maddesindeki eşitlik ilkesine ters düşmektedir.

SIRA DİĞER MESLEK ODALARINA DA GELECEK Mİ ?

Böyle bir kanun tasarısı gerçekleştiğinde, Barolar Birliği, Türk Tabibler Birliği, Türk Veteriner Hekimler Birliği gibi diğer meslek odalarının da geleceği üzerinde ciddi endişeler doğacaktır. Aynı uygulamanın yaygınlaştırılmasının, ülkedeki

toplumsal ve ekonomik gelişmeye ters düşeceği açıktır. Çünkü ihtisaslaşma ve örgütleşme, kalkınma ve sanayileşmenin hem bir sonucu hem de hızlandıncısıdır.

MECLİSTE, AYNI KONUDA BİR KANUN TEKLİFİ DAHA BULUNMAKTADIR

Değişiklik tasarısının konuyu bütünü ile ele almayıp, sadece bir kaç madde üzerinde durması, bu tasarının kabulü ile elde edilecek yeni TMMOB Kanunu'nun sıhhatsiz olmasına yol açacaktır. Çünkü bazı maddelere değişiklik getirilirken onlarla ilgili diğer maddeler olduğu gibi bırakılmış böylece kanun içinde bir yığın çelişkili durum yaratılmıştır. Oysa Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Enerji ve Tabiî Kaynaklar Komisyonu'nda, 1966'dan beri üzerinde çalışılarak geliştirilmiş konuyu bütünü ile ele alan diğer bir kanun tasarısı mevcuttur. Konu ile çok daha yakından ilgilenen bir gurup tarafından hazırlanan ve kendi içinde çok daha tutarlı olan bu tasarı yıllardır bekletilirken, gerekçeleri sağlam temellere dayanmayan ve konuyu bütünü ile ele almayan bir başkasının alelacele kesinleştirilmesi olumsuz sonuçlar verecek bir davranış olacaktır.

SONUÇ

TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ KANUNU'NDAKİ BİR DEĞİŞİKLİK, ANCAK VE ANCAK, KENDİ GÜCÜMÜZE DAYANAN VE ÜLKE ÇIKARLARINI GÖZETEN BİR KALKINMA VE SANAYİLEŞME PARALELİNDE, ODALARA KENDİ MESLEK ALANLARINDA DAHA ETKİN BİR ÇALIŞMA VE DENETİM SÜRDÜRMELERİNİ SAĞLAYACAK YÖNDE, YENİ YETKİ VE SORUMLULUKLAR VERMEK VE ONLARI DAHA DA GÜÇLENDİRMEK ÜZERE YAPILMALIDIR.

SAYGILARIMLA,

ELEKTRiK MÜHENDiSLERi ODASI FiZiK MÜHENDiSLERi ODASI GEMi MÜHENDiSLERi ODASI GEMi MAKlNALARI İŞLETME MÜHENDiSLERi ODASI HARiTA VE KADASTRO MÜHENDiSLERi ODASI

İNŞAAT MÜHENDİSLER! ODASI

KiMYA MÜHENDiSLERi ODASI MADEN MÜHENDiSLERi ODASI MAKlNA MÜHENDiSLERi ODASI METALÜRJİ MÜHENDiSLERi ODASI METEOROLOJİ MÜHENDiSLERi ODASI MİMARLAR ODASI ORMAN MÜHENDiSLERi ODASI PETROL MÜHENDiSLERi ODASI ŞEHiR PLANLAMA MiMAR VE MÜHENDiSLERi ODASI ZiRAAT MÜHENDiSLERi ODASI

TÜRK MÜHENDiS VE MiMAR ODALARI KAPATILMAK MI İSTENİYOR?

17 Mühendis ve Mimar Odasından kurulu Türkiye Mühendis ve Mimar Odalan Birliği dün ilgili Oda yöneticilerinin katılması ile yaptığı bir toplantıda, BÎRLÎK kanununda yapılan değişiklik konsunda aşağıdaki ortak görüşü yayınlamışlardır: «7303 sayılı kanunla değiştirilen 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği kanunumı kökten değiştiren kanun teklifi 14 Şubat günü Millet Meclisi Genel Kurulunda kabul edilerek senatoya gönderilmiştir.

Bu kanun teklifi ana hatlarıyla şu değişiklikleri getirmektedir :

— TMMOB'ye dahil 40.000'i aşkın üyeden kamu sektöründe çalışan 30.000 mü hendis ve mimar kanun kapsamı dışında bırakılarak, bağlı bulundukları Mes lek Odalan ile ilişkileri kesilmektedir. Mesleklerini serbest olarak uygulayan 10.000 civarındaki mühendis ve mimar ise ÎSTERSE ilgili Meslek Odasına ka yıtlı kalabilecektir.

— Ayrıca «TMMOB ve Odalar hiçbir şekil ve surette siyasetle uğraşamazlar» cümlesi ile Odalarımızın ve TMMOB'nin yurdumuza ve topluma yararlı, ger çekçi ve bilimsel görüşlerini ortaya koymaları engellenmek istenmekte, neyin «siyaset» olacağının tanımı yapılmamaktadır.

— Yine bu kanun teklifi, şimdi TMMOB kanununun 38 ve 34. maddeleri ile Bir liğe verilmiş olan, yabancı teknik hizmet ithalinin denetimi görevini kaldır makta, yabancı teknik elemanların en basit işlerde bile çalıştırılmalarını ser best hale getirmekte, bu yolla, sanayileşmemizin yönlendirilmesini yabancıla rın ellerine vermektedir.

Yukanda ana hatları ile belirlediğimiz bu değişiklik teklifi karşısında TMMOB ve aşağıda adları yazılı 16 Odanın görüşleri şöyledir;

Elçktrik Mühendisliği 195

Böylece teklif TMMOB ile birlikte Mühendis ve Mimar Odalarının eritilmesini, kapatılmasını ve yokedümesini amaçlamaktadır.

Kendi gücümüze dayanan bir kalkınmanın ve sanayileşmenin sağlanmasında, bütün meslek kuruluşları gibi Türk Mühendis ve Mimar Odaları da bu güne kadar üzerlerine düşen görevi yapmaya çalışmışlardır.

Bütün demokratik ülkelerde Meslek Odalan toplumun vazgeçilmez birer unsuru olarak yaşatılmakta, hem istişari ve hem de icrai yetkilerle donatılmakta, bir yandan meslek mensubu elemanların hak, yetki, görev ve manevi değerleri üzerine etkili olmakta, diğer yandan da ülke ekonomisi ve teknolojisine, bilimine, öğrenimine, endüstrisine ve sosyal yaşantısına katkıda bulunmaktadır.

Meslek odaları, kalkınma ve sanayileşmeyi mümkün kılan zincirin bir halkasıdır. Ayrıca Meslek Odaları demokrasilerin vazgeçilmez unsurlarıdır. Bu nedenlerle, Anayasamızın 122. maddesinde de yer almış olan meslek kuruluşlarımızı çok be lirsiz ve esnek bir gerekçe ile ortadan kaldırmak, Anayasa ve Demokratik hakların özünü ihlâl edici, aynı zamanda da ülkede, kendi milli gücümüze dayanan bir kalkınma ve sanayileşmeyi engelleyici bir davranıştır.

1954 yılında çıkartılan kanunla kurulan ve 18 yıllık bir uygulamadan sonra, daha ileri bir aşamada icracı görevler de vermek zamanı gelmiş bulunan Meslek Odaları için 1954 lerin de gerisine dönüşü tasarlamak düşünülemez. Yurdumuz için önemli ve yararlı kuruluşları yok etmeye çalışmak, bunu düşünebilmek ve gerçekleştirmek için kanun teklifinde bulunmak her yönde kalkınma çabası içinde olan yurdumuz çıkarlarına ters düşmektedir.

Kaldı ki Yurdumuzda;

1136 sayılı Kanunla kurulmuş

TÜRKiYE BAROLAR BiRLiĞi TÜRK TABÎPLER BÎRLlĞÎ TÜRK VETERiNER HEKiMLERi BiR. TÜRK ECZACILAR BiRLiĞi

vardır. Bu kamu kuruluşları içinden Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ele alınarak dağıtılmasına yol açacak tekliflerde bulunulması çok düşündürücüdür.

SONUÇ OLARAK BELİRTMEK ISTERlZ Ki :

Bu kanun teklifi Meclisten geçtiği şekliyle kesinleşmesi halinde kalkınmamız, sanayileşmemiz ve ulusal teknolojimiz açısından onarılması çok güç sonuçlar doğuracaktır.

Bu sebeple kanun kesinlik kazanmadan Sayın Parlementerlerin konu üzerinde bir kere daha gereken önemle durmalarını ve kanununun tümü ile Cumhuriyet Senatosunda geri çevrilmesini beklemekteyiz.»

MÜHENDİS VE MİMAR ODALAR! TEMSİLCİLERİ SUNAY'A GÖRÜŞLERİNİ AÇIKLADI

Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, Mühendis ve Mimar Odaları temsilcileriyle Çankaya köşkünde bir süre görüşmüş; temsilciler Sunay'a Odalarla ilgili kanun hakkındaki görüşlerini anlatmışlar ve kanunun sakıncaları üzerinde durmuşlardır.

17 Oda temsilcisi, mühendis ve mimar odaları birliği kanununda değişiklik getiren teklifin Millet Meclisinden geçmesi üzerine Cumhurbaşkanını toplu halde ziyaret etmişlerdir.

Mühendis ve Mimar Odaları temsilcileri Sunay'a teklif kanunlaştığı takdirde yatırımların denetimsiz kalacağını; bundan da ülkenin zarar göreceğini bildirmişler ve görüşlerini şöyle sıralamışlardır:

— Kamu kesiminde çalışan teknik elemanlar Odaların kapsamı dışında tutul duğundan, 17 teknik meslek Odasının hemen hepsi kapanacaktır.

— Bilimsel ve teknik yönden ülke çıkarlarını savunacak hiç bir kuruluş kalma mış olacaktır.

— Ülkede görülen teknik hizmetler üzerinde hiç bir mesleki denetim sürdürülemiyecek, hizmetlerin ehil ellerce yapılıp yapılmadığı da denetlenemiyecektir.

— Mühendis ve mimarların haklarını koruyan hiç bir örgüt kalmayacaktır.

<^

— Yabancı elemanların Türkiye'de çalışmaları konusunda odalarca sürdürülen denetim tamamen kalkacaktır.

— Teknik hizmetlerin yabancılara gördürülmesi, Türk teknik elemanlarının hak larının ise hiç bir şekilde korunmaması sonucu, mühendis ve mimarların yurt dışına göçü daha da hızlanacaktır.

— Diğer kanunlar, tüzükler, yönetmelikler ve kararnamelerle Odalara yüklenilen görevleri yerine getirecek hiç bir örgüt kalmayacak, örneğin BAĞ-KUR ka nununun uygulanması büyük ölçüde aksayacaktır.

-r Yatırımların planlanması ve gerçekleşmesi yolundaki faliyetler büyük ölçüde denetimsiz kalacak; ülkemiz bu durumdan zarar görecektir.

'

"

YENi YÖNETiM KURULU GÖREV BÖLÜMÜ YAPTI

Sayın üyemiz,

24 Şubat 1973 günü yapılan Odamız XIX. Genel Kurulu toplantısında Yönetim Kurulu Üyelikleri'he seçilen üyelerimizin görev bölümü aşağıdaki biçimde yapılmıştır. Saygılarımızla,

YÖNETİM KURULU

Başkan Başkan Yard. Yazman Üye Sayman Üye Üye Üye Üye

Ahmet VAROL îlker LÖKER Esen ERGiN Bekir ÖZGÎRGlN Aykut EROL Sırrı ERKAN Mahmut KURTULMAZ

15ü

ik Mühendisliği 19Ş