TÜRKİYE'DE BİR STANFORD ÜNİVERSİTESİ

T7DK: 378.4 (7 ). 660

Yazan : Ertan M. SÖYLEMEZ

Yük. Müh.

ÖZET : Bugün dünyada birer teknik otorite durumunda olan birçok elektronik endüstrisi kurumu Amerika'nın en büyük üniversitelerinden birisi olan Stanford Üniversitesinin toprakları üzerinde ge lişmişlerdir. Orta Doğu Teknik Üniversitesi böyle bir gelişmeye Türkiye içerisinde yardımcı olamaz mı?

OtBtŞ:

Memleketimizin elektronik alanda gelişmesi ümitlerimiz, bir taraftan bu endüstri dalında tek nolojik yönden çok zayıf oluşumuz, diğer taraf tan da böyle bir endüstriyi çok yönlü olarak bağ latabilmek İçin gerekil akademik destekten yok sun bulunuşumuz gerçekleri ile kırılmak eğili mindedir, önce, bir elektronik endüstrimiz yok tur. Var olan bir kaç kuruluş genel olarak söy leyelim düzme endüstri niteliğinden İleri gide memektedirler. Yapılan yatırımlar birer montaj atelyeelnden daha fazla şeyler değildirler. Araş tırma yapma eğiliminde olan bir tek özel sektör üyesi bile yoktur. Diğer yandan, üniversitele rimizde yUrütülegelinmekte olunan araştırmala rın pek azı bir uygulama ortamı bulabilmekte dir.

Yukarıda kısaca özetlediğimiz durumu daha fazla genişletmeden, memleketimizde elektronik endüstrisini başlatmak yönünde akla gelebilecek .olan çözüm yollarından bir tanesi, elektronik endüstrisini, hiç olmazsa başlangıçta, bir üni versite çevresinde kümelendirmek olacaktır. Böyle bir çözüm örneği olan Stanford Üniver sitesi, bizim bugün ele almak istediğimiz düşün ceyi Profesör Frederick E3. Terman'ın önderli ğinde yıllarca önce gerçekleştirmiştir. Kaldı ki . böyle bir işe girişmek, bu yönde geri kalmış olan Türkiye İçin gerekil daha birçok özellikleri de İçine almaktadır.

Eğer, elektronik endütrisinin bir ünüversite desteğinde geliştirimesl tezi benimsenecek olu nursa, bu ünüversitenln Orta Doğu Teknik Üni versitesi olmakliğı gerekir. Çünkü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi çok geniş topraklara sahip tir. Çünkü, Orta,îDoğu Teknik Unlversitesl'nln kuruluş prensipleri böyle bir düşünce İle bağla cak niteliktedir. Ve çünkü, bu üniversitede yöne tici durumda olan kimseler böyle bir isteği uygu layacak kadar İleri görüşlüdürler.

NEDEN:

Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nin çevresin de bir elektronik endüstrisinin geliştirilmesi dü şüncesini daha geniş, olarak inceliyecek olursak, böyle bir işe girişilmesinin çok yönlü faydaları olacağını göreceğiz. Bu nedenleri sırası ile göz den geçirelim.

1 — Böyle bir teşebbüs gerek elektronik ve gerekse diğer endüstri kollarına örnek olacak tır.

Yabancı yatırımın Türkiye'de araştırma yap • ması düşüncesine çok zayıf bir olasılık gözüyle bakmak gerekir. Biz bu konuda daha bencil ola lım ve endüstri uygulamasında kullanacağımız araştırmaları üniversitenin sürekli destek ve ona yında bulunacak olan araştırma kurumlarına yaptıralım. Üniversite gerek İlim adamları ve gerekse cihazlar ile bu araştırmalara yardımcı olsun. Kendi bilgi ve el gücümüz az olsa bile bizim olsun. Bir ulusun teknik egemenliğini diğer egemenlikleri Ue birlikte etüd etmek gerekir. Üniversitenin kuruluşunda öngörülen, insan bil gisinin ilerlemesi ve kaynakların değerlendirile rek kuramsal ve uygulanılan araştırmalar yap mak emelleri de bu yolda bir uygulanma olanağı kazanacaktır. En büyük kaynağımızın insan gü cü olduğu ön düşüncesi Ue bu yönde atılacak bir adım hiçbir para kazancı olmasa bile olgun, bU gUl kafaları değerlendireceği için yeter bir sebep olsa gerekir. Kendi kaynaklarımızı kendi bilgi mize işleme çabalarımız Ueride diğer endüstri daUanna da etki edebilir. Bu başlangıç diğerle rine örnek olur.

n orta Doğu Teknik Üniversitesi özel sektörün bu alanda yapacağı yatırımları kolay laştıracak ortamı hazırlayabilecektir.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi çok geniş top raklara sahiptir. Yukarıda sözünü ettiğimiz Stanford Üniversitesi, saha az toprağa sahip ol masına rağmen, bunun bir kısmını «endüstri par

ki» olarak ayırabilmiştir. Orta Doğu Teknik Üni versitesl'nin birkaç hektar araziyi böyle bir hiz mete tahsis etmesi pekâlâ mümkün olabilir. Böy le bir teşebbüs en az Üniversitenin o çok olumlu orman yetiştirme çabası kadar verimli olacak tır. Yükselecek binaların meyvelerini dikilecek ağaçlardan daha önce vermeleri beklenilebilinir.

III — Faydalan daha çok üniversite endüst ri ilişkilerinde aramak gerekir. Faydalardan söz ederken bunların karşılıklı olacağını belirtmek yerinde olacaktır. Memleketimizde elektronik endüstrisinin geliştirilmesi gibi birleşik bir emele hizmet edecek kuruluşların hem birbirlerinden ve hem de neticeden fayda beklemeleri normaldir.

a) Üniversitenin endüstriye faydaları:

1. Üniversitede akademik çalışma yapan öğ retim üyeleri ve öğrenciler, çeşitli araştırmaları endüstri için yürütebilir. Çok değişik konuların hepsini birden kapsayacak bir kadronun tek bir endüstri kurumunca sürekli olarak çalıştırılma sının maddî zorluğu açıktır, ön çalışmaları ya hut tümü bitirilmiş araştırmaların neticelerinden endüstride faydalanmak daha ekonomik olacak tır.

2. Gene yukarıdaki düşünce ile, endüstride (gerçekte kâr güden bir kuruluştur) bazı kıy metli ve özel cihazların bulundurulması zordur, öyle ise, endüstri kollan, bu tip cihazlan gerek tiren deneylerini üniversitede bulunabilecek olan cihazlarla tamamlayabilirler.

3. Endüstri üniversitenin özellikle, manevi desteğini almakla, piyasada daha itibarlı olacak ve daha garantili iş yapabilecektir.

b) Endüstrinin üniversiteye faydalan : 1. Endüstri üniversiteye yeni araştırma, yeni çalışma alanlan açacaktır, özellikle, bu çalışma ların birer uygulama alanı bulmalan üniversite nin prensiplerini gerçekleştirmeye yardımcı ola caktır.

2. Üniversite hem kendisine, hem öğretim üyelerine ve hem de öğrencilerine bir gelir kay nağı sağlayacaktır. Endüstrinin üniversiteye yap tığı araştırmalar karşılığı vereceği para üniver site bütçesine ek bir gelir sağlayacaktır, öğ renciler gerek ders aralannda ayırabilecekleri boş zamanlarda ve gerekse yaz stajlarında bu kuruluşlarda çalışarak eğitim masraflannın bir kısmını karşılamak imkânını bulacaklardır.

3. Kendi ismini birkaç endüstriyel kuruluşun hamisi olarak görmek üniversite için de bir gurur vesilesi olacaktır.

4. Üniversite üyelerinin endüstriye faydalı olmalarına paralel olarak, endüstride ilerleme kaydeden mühendislerin de bazı dersleri üniver sitede okutarak üniversiteye bu yönden de fay dalı olacaklan düşünülebilinir.

SONUÇ

Savunulan düşünce henüz ham olabilir, ileri sürülen kıyaslamalann anonim olmamaları ge rekçesi İle gerçekte birçok konulara çok yönlü ve yeteri kadar değinilmemiştir. Gene de, konu nun bu durumu ile ilgi göreceği ümit edilmekte dir. Üniversitenin kuruluşundan beri, memleke timizde uygulama İmkânı bulunabilecek tekni ğin ilerlemesi tezini savunan, Mühendislik Fakül tesinin sayın dekanı böyle bir emele öncülük et mekle Terman'a verilen «endüstrinin babası> sı fatından çok daha üstününü kazanacaktır.

İLAN

İ

PTT İŞLETME GENEL MÜDÜRLÜĞÜNDEN

Teşekkülümüz merkez, bölgelerinde telekomünikasyon tesislerinin etüd, araştırma, proje, işletme ve imalât hizmetlerinde çalıştırılmak ve 4/10195 sayılı Bakanlar kurulu kararına bağlı «Yevmiyeli personel yö netmeliği» hükümlerine göre istihdam edilmek üzere Makina ve Elektrik (Zayıf akım) Y. Mühendis veya mühendisi alınacaktır.

îsteklilerin dilekçe ve diğer belgelerle Genel Müdürlüğümüz Teknik İşler Dairesi Başkanlığına müracaatları rica olunur.

E. M — 117.

Basın A — 4892

X