ELEKTRİK İÇ TESİSLERİNDE YANGINDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ

Elektriksel Kaynaklı Yangınlara Yönelik Standartlar Düzenlemeler ve Uygulama Sorunları…

Serdar Paker EMO MİSEM Daimi Komisyon Üyesi [email protected]

Elektrik tesisatında doğabilecek hasar ve tehlikelerden “yanmaya, yangına ve diğer hasar verici etkilere sebep olan aşırı sıcaklıklar” konusunu Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) bağlamında incelemeye başlamadan önce elektrik mühendisliği disiplini bakışıyla yangın ve yangın güvenliği konularına kısaca değinmek gerekir.

D sınıfı yangınlar: Lityum, sodyum, potasyum, alüminyum ve magnezyum gibi yanabilen hafif ve aktif metaller ile radyoaktif maddeler gibi metaller yangınını oluşturmaktadır.

Yangın önleme, yangından korunma ve söndürme yöntemleri bu sınıflar bazında inşa edilmektedir.

Yangın ve Yangın Güvenliği

Yangın için “Katı, sıvı veya gaz halindeki yanıcı maddelerin kontrol dışı yanma durumu”; yangın güvenliği için ise “Yangın önleme, yangından korunma ve yangın söndürme olarak üç aşamada yürütülen çalışmaların toplamıdır” denebilir.

Yanma, üç unsurdan oluşmaktadır: - Yanacak bir madde (katı, sıvı, gaz ve metal yanıcılar gibi). - Yangın çıkartabilecek ısı veya kıvılcım gibi bir kaynak (kimyasal, biyolojik veya fiziksel). - Yeterli miktarda oksijen.

Elektrik kaynaklı yangınlar bakımından yangın üçgeninin oluşumunda aşırı akım, kısa devre veya kontak gevşekliklerinin oluşturacağı ısı; tek başına etkili olmayıp, tesisatın yakınında bulunan yanıcı madde ve oksijen miktarı ile etkilidir. Örneğin beton içinde bulunan ve faz-toprak izolasyonu düşen arızalı bir tesisatın yangın başlatma ihtimali, buradaki oksijen ve yanıcı maddenin yetersiz olması sebebiyle düşüktür. Bununla birlikte talaş, kağıt gibi yanıcı maddelerin depolandığı yerlerdeyse faz-toprak izolasyon zayıflaması oluşan arızalı bir sıvaüstü tesisatın yangın başlatma ihtimali, ortamda oksijen ve yanıcı maddenin bol miktarda olması sebebiyle yüksektir.

Elektrik yangınları ve pişirme aletleri içindeki yağlardan meydana gelen yangınlar E ve K(veya F) sınıfı yangınlar, Amerikan yangın sınıflamasına girmekle birlikte Avrupa Birliği sınıflamasında ve ülkemizde yürürlükte olan yönetmeliklerde bulunmamaktadır.

Yangın Önleme

Yangın tehlikesinin belirlenmesi aşamasında, risk analizi ve risk yönetimi olarak tanımlanan “proaktif” çalışmalar yapılmalıdır: Bu bağlamda işyeri çalışma yönergelerinin hazırlanması, depolama koşullarının belirlenmesi, işyeri düzen ve temizliği, periyodik bakımlar, denetim, raporlama, eğitim ve düzeltici çalışmalar yapılmalıdır.

Elektrik kaynaklı yangın tehlikesine karşı kabloların alev iletmeyen cinsten seçilmesi, ek yerlerinin yeterince sıkı ve yeterince sağlam izolasyonlu olması, kablo kesitlerinin uygun seçilmesi, devre kesicilerin anma akımlarının ve kısa devre kesme kapasitelerinin uygun seçilmiş olması, topraklamaların, çevrim empedanslarının uygun olması, gerekli yerlerde artık akım cihazlarının (RCD) ve ark hatası algılama cihazlarının (AFDD) kullanılması, pano kapaklarının yeterli izolasyonu sağlıyor olması, gerektiğinde exproof (patlayıcı ortam ve bu ortamlarda kullanılan elektrikli aletler) şartlarının sağlanmış olması yeterlidir.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe göre yangın sınıfları -üçgenin yanıcı madde koluna göre- katı, sıvı, gaz ve metal yangınları şeklinde dört sınıfta oluşturulmaktadır.

A sınıfı yangınlar: Odun, kömür, kâğıt, ot, doküman ve plastik gibi yanıcı katı maddeler yangınını,

Patlama ile Yangın Tehlikesi Ayrımı

Patlama konusu; IEC 60079 kapsamında ATEX (IECEX), patlayıcı ortamlardaki exproof ekipmanların seçim kriterleri içinde değerlendirilmelidir. Patlayıcı ortam bulunan yerler, örneğin havada solvent buharı bulunan boya atölyesi gibi yerler, yangın tehlikesi olan yerlerle karıştırılmama-

B sınıfı yangınlar: Benzin, benzol, malıdır. Yangın tehlikesi olan yerler, havada

kine yağları, laklar, yağlı boyalar, katran

parlayıcı-patlayıcı madde konsantrasyonu

ve asfalt gibi yanıcı sıvı maddeler yanolan yerler değildir. Bu yerler, marangınını,

gozhane, kağıt deposu gibi kolay yanıcı

C sınıfı yangınlar: Metan, propan, bütan, LPG, asetilen, havagazı ve hidrojen gibi yanıcı gaz maddeler yangınını,

Şekil 1. Yangın Üçgeni

maddelerin (normal şartlar altında ortamda buhar ya da buğuya dönüşmeyen yanıcı maddelerin) çokça bulunduğu veya depolandığı yerlerdir.

Test ve Kontroller

Tesislerde elektrikten kaynaklanan yangınların önlenmesi bağlamında yapılması gereken kontroller; elektrik tesisatının uygunluğuna dair çalışma yapılması, termal kamera ile seri arkların tespit edilmesi ve kullanılan enerjinin yangın riski bağlamında analiz edilmesidir. Tesisat denetlemesi için TS HD 60364-6 metodolojisi kullanılarak Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği’nin 46. Maddesi’ndeki deneyler tüm makinalar için yapılmalıdır. Ana ve tali panolarda temel koruma -doğrudan dokunmaya karşı koruma- son tüketici makinalarda hata koruması -dolaylı dokunmaya karşı koruma- önlemleri test edilmelidir. Topraklama testleri örnekleme metodu ile değil, tüm makinalar için yapılmalıdır. Sınır değer ve ölçüm sonucunun uygun olduğu hesapla açıklanmalıdır.

Test ve Kontrollerdeki Maliyet Kaygısı Risk Yaratıyor

Uygulamada tesislerin satınalma bölümleri, test ve kontrol hizmetleri tedarik maliyetini düşürmek için kontrol kapsamını ve kalitesini daraltmakta, böylece farkında olmadan tesiste oluşabilecek kaza ve yangın risklerini arttırmaktadır.

Yangından Korunma

Yangın uyarı sistemleri, otomatik söndürme sistemleri, yangın anında ısı ve duman yayılmasını engelleyecek yapısal önlemler, kaçış yolları, acil aydınlatma, yangın hidrant1 tesisatı, depo, pompa, hidrant, hortum dolapları ve söndürme cihazları yangından korunma kapsamındadır.

Yangın Söndürme

Söndürme işleminin prensipleri yangın üçgeninin bozulmasına dayanır. Bunlar; soğutma, oksijeni kesme, yakıtı uzaklaştırma metotlarını uygulamaktır. Yangına müdahale ederek söndürme çalışmaları yapılması; ayrı bir meslek grubu olan, özel eğitim ve araç, gereç, kişisel koruyucu donanım gerektiren itfaiye organizasyonlarının görevidir. Yangın başlangıcında tüplerle yapılan müdahale yetersiz kalırsa ve yangın ilerlerse müdahalenin profesyonel ekiplere bırakılması daha doğru bir yaklaşımdır.

Elektrik Kaynaklı Yangınlardan Korunmada Uluslararası Standartlar

IEC, 60364 serisi standartlarında elektrik tesisatında doğabilecek hasar ve tehlikeler dört sınıfta incelenmektedir:

- Elektrik çarpma akımları. - Yanmaya, yangına ve diğer hasar verici etkilere sebep olan aşırı sıcaklıklar. - Elektrikle tahrik edilen donanımın mekanik hareketi sonucu oluşan kazalar. - Patlamalar.

Yanmaya, yangına ve diğer hasar verici etkilere sebep olan aşırı sıcaklıkların meydana gelebileceği yerler, yangın üçgeninin kolayca oluştuğu yerlerdir. Yangın tehlikesi olan yerler tanımına marangozhane, kağıt fabrikası gibi tanımlı özel yerler girer. Halbuki ülkemizde yangın koruma düzeneği adıyla yaygın olarak kullanılan artık akım cihazlarının kullanımında özellikle sınırlanan tanımlı bir alan veya yer

Şekil 2. Elektrik Yangını yoktur. Daha açıkçası ülkemizde her yer yangın tehlikesi olan yerler sınıfında görülmektedir. Şimdi uluslararası standart üzerinden bu konuyu takip edelim.

TS HD 60364-4-42: 60364 serisi IEC standartlarının bir bölümü ülkemizde TS HD koduyla TSE tarafından yayımlanmıştır. Bu yüzden standardın Türkiye’de yayımlanan, yürürlükte olan sürümünden takip edelim.

Yangına karşı koruma konusundan; standardın 60364-4-42 bölümünün altındaki 421 kodlu kısımda bahsedilmektedir. Bu bölümde yani 421.1’den 421.6’ya kadar olan kısımda; “elektrik tesisatında, yüksek sıcaklık veya elektrik arkı nedeniyle kolayca yanabilen malzemelerin yangın oluşturma riski üzerine maddeler” yer almaktadır:

“TS HD 60364-4-42 4-42-Güvenlik için koruma-Isıl etkilere karşı koruma 421-Yangına karşı koruma 421.1-421.2-421.3-421.4-421.5-421.6”

Aynı standardın devamındaki 422 ile başlayan bölümünde “yangına karşı koruma için alınacak önlemler” yer almaktadır. Bu bölüm 422.1’den 422.5’e kadar sürmektedir. Örneğin 422.2’de acil bir durum oluştuğundaki tahliye güçlüğüne dair riskler tanımlanmaktadır. Bunlar BD koduyla aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır:

“TS HD 60364-4-42 422-Yangına karşı koruma için alınacak önlemler 422.1-Genel 422.2-Acil durumdaki kaçış durumlarına göre yangın riski. (BD2-BD3-BD4 durumları) BD2: Düşük yoğunluklu çalışma, tahliye güçlüğü; Zor. BD3: Yüksek yoğunluklu çalışma, tahliye güçlüğü; Kolay. BD4: Yüksek yoğunluklu çalışma, tahliye güçlüğü; Zor.”

422.4 ve 422.5 maddelerinde sırasıyla yanıcı yapı maddelerindeki CA2 kodlu durumdan ve yangını yayan yapılarla ilgili CB2 kodlu durumdan bahsedilmektedir:

“TS HD 60364-4-42 422.4-Yanıcı malzemeden yapılmış yapı elemanlarında alınacak önlemler. (CA2 durumu) 422.5-Yangını yayan yapılarda alınacak önlemler.(CB2 durumu)”

Standardın 422.3 bölümü; depo edilmiş veya işleme tabi tutulmuş malzemelerin yapısı (niteliği) nedeniyle oluşan

1 Hidrant, ana yangın besleme hattından hortum ve diğer yangından korunma cihazlarına su almak amacıyla ana yangın besleme hattına yapılan bağlantıdır.

yangın riskleriyle ilgili olup önlemler -422.3.1’den 422.3.13’e kadar- sıralanmıştır:

“TS HD 60364-4-42 422.3-Depo edilmiş veya işleme tabi tutulmuş malzemelerin yapısı (niteliği) nedeniyle yangın riski. (BE2 durumu) 422.3.1-422.3.2-422.3.3-422.3.4-422.3.5-422.3.6-422.3.7422.3.8-422.3.9-*-422.3.11-422.3.12-422.3.13”

Bu maddelerde; marangozhane, kağıt deposu gibi yangın tehlikesi olan yerlerdeki elektrik donanımı ve elektrik tesisatında yangın riskini azaltacak diğer önlemlerin yanı sıra kısa devre, IPXXB, PEN vb. gibi önlemlerden bahsedilmektedir.

*422.3.10 maddesi ise ülkemizde yangın koruma şalteri adıyla tanıtılan artık akım cihazları ile ilgilidir. Bu maddede marangozhane, kağıt fabrikası gibi yangın tehlikesi olan yerlerde hata akımının yol açacağı yangın riskini düşürmek için 500mA’e kadar artık akım cihazı veya izolasyon takip cihazının kullanılmasından bahsedilmektedir.

“TS HD 60364-4-42 422.3.10-Tesisatta yangın riski olarak görülen noktalarda hata akımlarının sonuçlarının sınırlandırılmasının gerektiği yerlerde; devre ya

- Beyan artık akımı 0.5A’i aşmayan artık akım koruma cihazı kullanılacak ya da - İzolasyon hatası oluşumunda alarm başlatacak izolasyon takip cihazı ile sürekli izlenecektir. Eğer hat sistemi metal mahfazaya bağlı bir koruma iletkenini kapsamıyorsa, koruma iletkeni de olabilen çıplak izleme iletkeni, devrenin yerini tutan hat sistemine birleşebilir.”

Bir izolasyon hatası sonucu enerjinin 500mA RCD ile kesilmesi yerine hatanın ihbar edilmesi yöntemi -doğrudan dokunmaya karşı koruma yöntemlerinin etkin bir şekilde alınması şartıyla- iş sürekliliğinin önemli olduğu yerlerde tercih edilebilir.

TS HD 60364-4-42 Standardı’nın son iki maddesinde yani 423 ve 424 maddelerinde sırasıyla, elektrik donanımının dış gövdesinin, temasta olduğu insanın yanmasına karşı önlemler ile sıcak hava ve sıcak su üretim sistemlerindeki aşırı ısınma konuları ele alınmaktadır:

“TS HD 60364-4-42 423-Yanmaya(dokunan insanın yanmasına) karşı koruma. Elektrik donanımının dokunulabilen kısımlarının sıcaklığı sınırlandırılmalıdır. 424-Aşırı ısınmaya karşı koruma. 424.1-Cebri sıcak hava sistemlerinde alınacak önlemler. 424.2-Sıcak su veya buhar üreten sistemlerinde alınacak önlemler.”

Dış etkiler ile ilgili TS HD 60364-5-51 konusunu bağlam içine eklemek gerekir. Keza yukarıdaki TS HD 60364-442 bölümünden birçok atıf TS HD 60364-5-51 Tablo Ek A’ya yapılmaktadır. Bu özet tabloya göre -AA1’den CB4’e kadar- kodlanmış durumlar tanımlanmış olup daha detaylı bilgiler ZA Tablosu’nda ayrıca tanımlanmıştır. Burada BE2 durumu yangın risklerini tanımlamaktadır:

“TS HD 60364-5-51 5-51-Elektrik teçhizatının seçilmesi ve montajı-Ortak kurallar

Ek A: Dış etkiler ile ilgili özet liste (Dış etkiler ile ilgili tüm riskler -AA1’den CB4’e kadar- durumlar tanımlanmıştır.) B durumu; Depo edilmiş veya işleme tabi tutulmuş malzemelerin yapısı (niteliği ile oluşan riskler) Ek ZA: Dış etkiler ZA.1: Elektrik teçhizatı, maruz kalabileceği dış etkilere göre gerekli teçhizat karakteristiklerini gösteren Çizelge ZA1’deki özelliklere uygun olarak seçilmeli ve monte edilmelidir. Teçhizat karakteristikleri, koruma derecesine veya deneylere uygunluğa göre belirlenmelidir. BE durumu; İşlenen veya depolanan malzemelerin yapısı (niteliği ile oluşan riskler) BE2 durumu; Yangın riskleri Yangın tehlikesi olan yerler; Mevcut toz dahil tutuşabilir malzemelerin depolanması veya işlenmesi, imalatı. Çiftlikler, marangozhaneler, kâğıt fabrikaları. Alınacak önlemler; Alev yayılmasını geciktiren malzemeden yapılmış teçhizat. Elektrik teçhizatı içerisinde önemli derecede sıcaklık artışının veya bir kıvılcımın haricî bir yangını başlatamayacak biçimde yapılmış düzenlemeler.”

Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği’nde Yangın

Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği’nde yangın tehlikesi olan yerler; yönetmeliğin tarifler bölümünü oluşturan 3. Maddesi’nin f.5 kısmında tanımlanmıştır. Bu tanım yukarıda bahsi geçen uluslararası standartla paraleldir:

“ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ III. TARİFLER Madde 3 – f.5 - Yangın tehlikesi olan yerler: Tehlikeli olabilecek orandaki kolay tutuşabilen maddelerin, elektrik işletme araçlarına bunlarda meydana gelen yüksek sıcaklık ya da arklar nedeniyle tutuşabilecek kadar yakın bulunma tehlikesi olan yerlerdir. Örneğin kağıt, tekstil ve kereste fabrikalarının işletme ve kurutma daireleri, ambarları ya da bunların bazı bölümleri ve açıkta bulunan bu şekildeki yerler, kuru ot, saman, keten ve kenevir ambarları bu gruba girer. Ayrıca motorları karbüratörlü olan araçların garajları ve bunların ek bölmeleri ile kalorifer tesislerindeki yağ yakma tesisleri de yangın tehlikesi olan yerlere girer.”

Konut Dışı Tesislerle Konutlar Net Bir Şekilde Ayrılmalı

Yangın koruma düzeneği şeklinde tabir edilen RCD’leri konu eden yönetmelik maddesi ise “Sayaç ve sigortaların büyüklüğü ve yerlerinin belirlenmesi” ile ilgili 18. Madde’dir. Aslında bu maddenin kurgusu konutlara göre yapıldığından endüstriyel tesislere uygulanması oldukça zordur. Örneğin üçüncü paragrafta geçen “sayaç kolon devresi” tabiri, apartmanlardaki konutların bağımsız kolon hatlarını tarif etmektedir. Halbuki endüstriyel tesislerde genellikle bir tek sayaç olduğundan sayaç kolon devresi tanımının tam karşılığı, bu tek sayaç sonrasındaki ana dağıtım panosuna kadar olan hattır. Sayaç öncesinde ise “Yapıda tek sayaç varsa, kofre2 tesis edilemez” şeklinde bir koşul ifade edildiğinden “yapı

2 Yapı bağlantı kutusu veya ana buat.

bağlantı kutusundaki (ana buat3 veya kofredeki)” elemanlar tesis edilemeyecektir. Sayaç kolon devrelerinde ise her halükarda hayat koruma düzeneği istenmektedir. Bu ana devreye hayat koruma düzeneğinin konulması ve bu hattan yüksek güçlü makine ve motorların çalıştırılması, tesisteki normal kaçak akımların büyüklüğü sebebiyle çoğu zaman mümkün değildir. Bu yüzden uygulamada elektrik dağıtım kuruluşları konut dışı tesisler için yönetmelikteki “sayaç kolon devresi” ifadesini görmezden gelmekte, burada hayat koruma düzeneği aramamaktadır. Üstelik ilginç bir şekilde yapıda tek sayaç olduğunda tesis edilemeyecek olan kofrede yangın koruma düzeneği istemektedir. Keza ilk paragrafta, -belki de- bu durum öngörülerek konut dışı tesisler ayrı tutulmuştur ama konut dışı tesislerle konut binaları arasında yeterince net bir ayrım yapılmamıştır:

“ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ Madde l8 - (Değişik fıkra: RG 25/10/1996- 22798) SAYAÇ VE SİGORTALARIN BÜYÜKLÜĞÜ VE YERLERİNİN BELİRLENMESİ Sayaç, kofre ve besleme hattı koruma elemanlarının türü, büyüklüğü nereye konulacağı, besleme hattının yapıya nereden gireceği proje onayı sırasında işletmece belirlenerek projeye işlenir. Konut dışı tesislerde (hastane, iş merkezi, okul vb.) bunların yeri işletmenin onayı alınmak kaydıyla değiştirilebilir.”

İkinci paragraf sayaçlarla ilgilidir: “(Değişik fıkra: RG-16/06/2004-25494) Elektrik iç tesislerinde kullanılacak sayaçlar yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine uygun olmalıdır. (Ahır, kümes gibi basit tarım binaları, barakalar, basit köy evleri ve geçici olarak elektrik verilen şantiye, lunapark ve benzeri abonelikler hariç)”

Artık Akım Cihazlarında Sorunlu Düzenleme

Üçüncü paragraf artık akım cihazlarının yani RCD’lerin nasıl kullanılacağı ile ilgili bölümdür:

“Çok basit tarım binaları, barakalar, basit köy evleri hariç yapı bağlantı kutusuna (ana buat veya kofre) yangın koruma, sayaç kolon devrelerine ise hayat koruma eşikli, düzeneği ile birlikte termik manyetik şalter veya otomatik sigorta (ayrı ayrı veya birlikte) konulmalı ve tüm koruma düzenleri arasında seçicilik sağlanmalıdır.”

18. Madde’nin üçüncü paragrafı teknik konularla ilgili bir düzenleme olmasına rağmen yönetmeliğin idari bölümünde yer almaktadır. Ayrıca bu düzenlemelerin ne yönetmeliğin ilk yayını tarihindeki baz aldığı Alman VDE100 normunda ne de güncel uluslararası IEC standartlarında karşılığı bulunmaktadır. Bu paragrafta geçen yangın koruma ve hayat koruma düzeneklerinin ne oldukları ve hangi beyan artık akımlarında olması gerektiklerine, yönetmeliğin tarifler maddesi de dahil hiçbir yerinde bahsedilmemektedir.

Pratikte 30mA RCD’ler hayat koruma düzeneği yerine, 300mA RCD’ler ise yangın koruma düzeneği yerine kullandırılmaktadır. Aslında RCD’lere verilen unvanlar konusu biraz netamelidir. Yani hayat koruma unvanı her durumda sadece 30mA RCD’lere mi aittir? Başka elektrik çarpmasından korunma yöntemi yok mudur? Aynı soru diğer düzenek için de geçerlidir. Yangın koruma unvanı her durumda

sadece 300mA RCD’lere mi aittir? Elektrik yangınlarından korunmada başka yöntem yok mudur?

30mA’lik akım, çarpma akımı sınırı olup; Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’nde verilen -Şekil C.3 vücut akımı grafiğindeki- b doğrusunun altındaki, insan vücudunun 200 milisaniye boyunca dayanabileceği akımın sınırı olarak karşımıza çıkmaktadır. İmalatçılar RCD’nin açma özelliklerini buna göre oluşturmuştur. İnsan vücudunun devreye seri olarak girmesi durumunda, yani doğrudan dokunmada devrenin hızla açılması gerekir. IEC 60364 Standardı’nda 30mA RCD’ler, temel korumada -doğrudan dokunmaya karşı korumada- ilave korumadır. (additional protection)

Konutlar gibi normal kaçak akım miktarının 15mA’i aşmadığı ve topraklama yapıldığının garanti edilemediği yerlerde 30mA RCD’lerin kullanılması zorunludur. Üstelik bu RCD’ler gövde kısa devresi sebepli yangınlara karşı da bir önlemdir. Keza izolasyondan toprağa akan 30mA akımın oluşturduğu ısının yangın başlatma riski daha düşüktür. Ancak yönetmelikteki ifade ile “çok basit tarım binaları, barakalar ve basit köy evlerinin” bu RCD’lerden muaf tutulması kabul edilebilir değildir. Basit köy evi, karmaşık köy evi gibi subjektif tanımlar yönetmelikte bulunmamalıdır.

Konut dışı tesislerde ise örneğin endüstriyel tesislerdeki birçok makinanın normal kaçak akımı 30mA’in üzerindedir. Büyük güçlü makineler ancak bu şekilde çalışabilmektedir. Bu durumda güvenliği sağlamak için topraklama direncini devreye paralel girip, dolaylı dokunmaya karşı koruma kurallarını işletmek gerekir. Bu metot Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’nin 8. Maddesi’nde verilmektedir. Dolaylı dokunmaya karşı korumada Ra.Ia < 50V şeklindedir. (TT)

Burada Ra insan vücudunu köprüleyen topraklama direnci, Ia ise kaçak akım rölesinin açma akımıdır. Mesela Ra=10ohm topraklama ve Ia=300mA kaçak akım rölesi için 10ohm x 0,3A = 3V temas gerilimi elde edilecektir. Yani devreyi açan 300mA’lik kaçak akım rölesi, 50V sınırının çok altında bir değerle koruma sağlamış olacaktır.

Uygulamada Yaşanan Sorunlar

Yangın koruma düzeneği ile yangın ilişkisine gelirsek, yangını oluşturan şartlara dönmek gerekir. Yangın oluşması için sadece izolasyondan toprağa akan 300mA akımın oluşturduğu ısı yetmez, yangın üçgeninde bulunan oksijen ve yanıcı maddenin de ortamda yeterli olması gerekir. Yönetmelikte yangın koruma düzeneğinin kullanımında bir alan veya yer sınırlaması getirilmezken, TS HD 603644-42 Standardı’nda sadece yangın tehlikesi olan yerlerde ve izolasyon takip cihazı alternatifi ile 500mA’e kadar olan RCD’ler kullandırılmaktadır. Yani 500mA RCD de yangın koruması yapabilmektedir.

Yönetmelikte yapı bağlantı kutusuna konması gerekirken -bu şart görmezden gelinerek- her bir sayacın girişine konan yangın koruma düzeneği diye tabir edilen RCD’ler, yönetmeliğin şart koştuğu selektiviteye de uygun tipte seçilmediğinden konut içinde oluşan herhangi bir izolasyon hatasında açma yapmaktadır.

3 Elektrik akımı devrelerinde birleştirme yapmak ya da daha fazla kollara ayırmak için kullanılan araç, kutu.

300mA RCD’lerin seçici (gecikmeli) tiplerinin kullanılması

sadece yönetmelik zoru ile göstermelik olarak konulan ithal

gerektiği, hem projeciler tarafından, hem uygulamayı yapan

malı toroidal trafolu RCD’lere haybeden masraf yaptırılan

elektrikçiler tarafından, hem yapı denetimciler tarafından,

tek ülke bizimki olmalı.

hem de onay ve kabulü yapan elektrik dağıtım kuruluşları tarafından topluca görmezden gelinmektedir. Halbuki 18. Madde’nin üçüncü paragrafının sonunda “tüm koruma düzenleri arasında seçicilik sağlanmalıdır” şeklinde şart bulunmaktadır.

Sonuç olarak konut dışı tesislerde sistem gereği güvenlikte RCD’ler kullanılacaksa hayat koruma veya yangın koruma gibi unvanlarına göre değil, tesisin ortamındaki yanıcı maddelere, topraklamanın durumuna, koruma metoduna, eşik akımına göre mevcut selektivite sistemini bozmayacak şe-

Yönetmelikteki bu RCD’leri de kapsayan seçicilik koşulu,

kilde mümkün olduğu kadar son devrelerde seçmek gerekir.

hem maliyetli hem de işletmelerde kolay uygulanabilir değildir. Keza tesislerde mevcut termik manyetik şalterler ve otomatlar veya sigortalarla kurulan selektivite sistemi normalde etkili ve yeterlidir. Ancak RCD’lerle oluşturulan ikinci bir selektivite sisteminin kurulması mecburiyet değil,

18. Madde’nin son kısmı ise zorunluluk maddesidir: “Yapıda tek sayaç varsa, kofre tesis edilemez. Bu maddeye aykırı olarak yapılan tesise işletme kesinlikle elektrik vermez.”

tasarımı yapan mühendise ait bir tercih olmalıdır. Keza

Elektrik mühendisliğinin temel koruma ve güvenlik me-

Shakespeare’in dediği gibi “Daha iyi, iyinin düşmanıdır”.

totları uluslararası standartlarda mevcut olup tasarımcı

Güvenlik sürekli olarak daha iyi, daha da iyi şeklinde arttırımühendis elektriksel güvenliği, genel mühendislik bilgisi

labilir. Ancak sistem hassasiyetinin aşırı arttırılması maksaüzerinden kendi tasarlar. Yönetmelikler bu standartlara

dı aşar, iş sürekliliği bakımından yarardan çok zarar getirir.

uygun olmalıdır. Elektrik Mühendisleri Odası mevcut

RCD’lerin ana şalterin başında veya tesisin bir kısmının

yönetmeliği uluslararası standartlara uygun hale getirme

başında toplu koruma olarak kullanılması yöntemi, seçiciliçalışmasını 2005 yılında bakanlığa teslim ettiği halde maağin sağlanması bakımından oldukça güç bir metottur.

lesef bugüne kadar bir adım atılamamıştır. Genelde

Tesisi küçük hatalara ve normal kaçak akımlara karşı aşırı hassas hale getirir. Asıl maksat

Konut

her tesisin, özeldeyse her endüstriyel tesisin, üretimin şekline bağlı olarak geliştirilen

çalışanların korunmasıdır. Özellikle TT

dışı tesislerde

kendine göre elektriksel güvenlik tasasistemde bütün son devrelerde masistem gereği güvenlikte

rımı vardır. Güvenlik metotları belki

kinaların, motorların normal kaçak akımına uygun eşik akımda seçilen artık akım cihazları ile maksat hasıl olur. Son devrelerden daha önceki

RCD’ler kullanılacaksa hayat koruma veya yangın koruma gibi unvanlarına göre değil, tesisin

kısmen, mesela sadece konutlar için genelleştirilebilir; ama her yerde her durumda bir tek çözüme zorlanmak bilimsel bir yaklaşım değildir.

devrelerde, elektrik panolarında

ortamındaki yanıcı maddelere,

Keza yönetmeliğin uygulayıcısı

veya enerji odasında çalışanlarsa, topraklamanın durumuna, koruma konumundaki elektrik dağıtım

yeterli izolasyon tedbirleri, eğitim ve yetkisiz kişilerin kilitli panolara müdahalesinin engellenmesiyle korunur. Selektivite; farklı anma akım

metoduna, eşik akımına göre mevcut selektivite sistemini bozmayacak şekilde mümkün

kuruluşları bile bazı durumlarda birçok şartı görmezden gelmek veya çalıştırılamayan cihazları tesis ettirmek zorunda kalmaktadır. Her

değerlerine sahip devre kesicilerin,

olduğu kadar son

durumda aynı bir tek tedavi yöntemine

çalışma karakteristiklerine göre anma akım değeri en düşük olanının ilk önce devreyi keseceği şekilde sıralanmasıdır. Diğer

devrelerde seçmek gerekir.

zorlanmak uygun değildir. Her hastalığın tedavisi ayrıdır. Hekim, uygun tedavi yöntemini genel tıp bilgisi üzerinden kendi tasarlar.

bir deyişle devre kesicilerin, anma akım değerlerine göre devrenin ve sigortanın yapısı dikkate alınarak küçükten büyüğe doğru (son devreden akım kaynağına doğru) sıralanmasıdır. Tesisatın kurulması aşamasında tasarımı yapan mühendisler termik manyetik şalterler ve otomatlar veya sigortalarla bir selektivite sistemini zaten kurarlar. Buradaki maksat bir hata durumunda sadece arızalı kısmın devreden çıkması, tesisinin arızalı olmayan kısımlarının çalışmaya devam etmesidir.

Yangın Tehlikesi Olan Yerlere Özel Düzenleme

Elektrik kaynaklı yangın konusunu daha geniş olarak ele alan bir başka yönetmelik maddesi de “Yangın tehlikesi olan yerlerle” ilgili 64. Madde’dir. Kaçak akım röleleri (RCD’ler) bu maddede de karşımıza çıkmaktadır. Bu madde, uluslararası standartla ve yönetmeliğin tarifler maddesindeki yangın tehlikesi olan yerler tanımıyla uyumludur. Şimdi de bu maddeye göz atalım.

Endüstriyel Tesislerde Sorun Büyüyor

Özellikle endüstriyel tesislerin yüksek anma akımlı ana şalterlerinde yönetmelik maddesini uygulatmak için toroidal trafo bağlantılı kaçak akım cihazları kullandırılmaktadır. Ancak tesis kabulü yapıldıktan hemen sonra bu toroidal trafolu sistem devre dışı bırakılmaktadır. Zira gelen her arızada ana şalteri açtırıp tüm tesisi durdurmak selektiveye uygun bir çalışma şekli değildir. Tesis büyüdükçe, tesisteki makine ve motor sayısı arttıkça ana şaltere gelecek arıza miktarı da artacaktır. Üstelik bu arızaların tesisin hangi noktasından geldiğini bulmaksa neredeyse imkansızdır. Binlerce tesiste, devreye alınması ve işletilmesi çok zor olan, bu yüzden

64. Madde yangın tehlikesi olan yerlerdeki elektrik kaynaklı yangınlar konusunu -a’dan e’ye kadar- 6 alt maddede ele almıştır. Bunlar; yangın tehlikesi olan yerlerde izolasyon hatası durumunda çıkan yangınların önlenmesi, bu tip yerlerdeki iletken ve kabloların izolasyonu, bu tip yerlerdeki fiş-prizlerin durumu, bu tip yerlerdeki elektrik donanımlarının durumu, bu tip yerlerdeki aydınlatma aygıtlarının durumu ve son olarak bu tip yerlerdeki ısıtma aygıtlarının durumu şeklinde sıralanmıştır.

Yangın tehlikesi olan yerlerde izolasyon hatası durumunda çıkan yangınların önlenmesi bahsini anlatan “a” bölümü, kendi içinde -a.1’den a.5’e kadar- kısa devre, toprak teması,

sıfırlama ve potansiyel dengeleme ile ilgili alt bölümlere ayrılmıştır:

“ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ Madde 64 - YANGIN TEHLİKESİ OLAN YERLER a) a.1-a.2-a.3-a.4-a.5”

Faz-faz veya faz-EnLötErKkTısRaİKdeMvreÜleHrEinNdeDoİSluLşİaĞnİparalel arklar devre kesme yeteneği olan termik manyetik şalterler veya minyatür MCB) faydalanılır. RCD’lerin yani artık akım cihazlarının aşırı akım MCyBet)enfaeyğdi ayloakntıulırr.. RCD’lerin yani artık akım cihazlarının aşırı akım ya da kısa devre kesme yeteneği yoktur.

Şekil 4’te gösterilen açma eğrileri aslında kablonun aşırı akıma karşı korunması için yapılmış eğrilerdir. 1 bölgesi faz nötr arasındaki paralel ark bölgesidir. 2 bölgesi hat üzerindeki seri ark bölgesidir. (Daha küçük arklar.)

Bu alt bölümlerden kısa devre, toprak teması ile ilgili “a.1”

Son devrelerdeki gövde kısa devresi ya da toprak kısa devrekısmının -i’den iii’ye kadar- alt maddelerinde bu konudaki önlemler sıralanmıştır. Bunlardan “i” maddesinin ikinci bölümü yani “i2” bölümü ile “ii” bölümü yani Madde 64-a.1-i2 ve Madde 64-a.1-ii bölümleri yangın tehlikesi olan

devre

kFdleeasermzvi-nrefeaiyznekvoteeelsnyuieaşcğtifiulaeozrr-laancnvöaettrğeıRkrmtıCseiahkDdlmie’klvaeernrelyidleedertiuinknr,duşekamlootelnluratlşreaaırknnvdpgeaayernavaşlkmeeloiknraluryikğanltiaümrrsdaodaknnevuikçrcoeiunrkuensmicaikleriçdienn

y (

MCB) foalyudşaalannsıleırr.iRaCrkDla’lreırninyyaanngiıanrtbıkaşalkaıtmmcaihsaınzldaarınnıknoarşuırnı makaımk iyçaindsaekısa devre ke

yerlerdeki RCD’ler ile ilgilidir:

yeteneği yoktur.

“ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ YÖNETMELİĞİ

Madde 64 - YANGIN TEHLİKESİ OLAN YERLER

a)

a.1-a.2-a.3-a.4-a.5

a.1-

i)

Şekil 3: Kontrolsüz Ark Mod’ları

i.1-

i.2 - İletkenlerin döşenme biçimiyle yada hata akımı koruma anahtarı kullanarak toprak teması sonucunda yangın çıkmasını önlenmesi. Bu durumda,

- Dış yalıtkan kılıfları PVC gibi alevlenmeyen plastik gereçlerden yapılan iletkenler kablolar ya da - Hata akımı anma değeri en fazla 0.5 A olan hata akımı koruma anahtarları ile denetlenen yalıtkan dış kılıfları bulunmayan metal kılıflı ya da kablolar kullanılmalıdır. Metal kılıfların topraklanması gerekmez.

Şekil 4’de gösterilen açma eğrileri aslında kablonun aşırı ak yapılmış eğrilerdir. 1 bölgesi faz nötr arasındaki paralel ark b üzerindeki seri ark bölgesidir. (Daha küçük arklar.)

Son devrelerdeki gövde kısa devresi ya da toprak kısa d tehlikeli durumlarından korunmak için devre kesiciler ve RCD’le sonucu oluşan seri arkların yangın başlatmasından korunmak için faydalanılmalıdır. Görüleceği üzere arıza tiplerine göre koruma cihaz ŞŞeekkRiillC33:D. KK’looennrttrrtoaollnssüıümzzAlAarrnkkaMMnooaddr’ı’llzaaarrılıarın üçte ikisinde etkisizdir.

ii) Hata gerilimi ya da hata akımı koruma bağlaması

Şekil 4’de gösterilen açma eğrileri aslında kablonun aşırı akıma karşı korunması

düzeni ile yalıtkanlığın denetlenmesi.

yapılmış eğrilerdir. 1 bölgesi faz nötr arasındaki paralel ark bölgesidir. 2 bölgesi

Yalıtılmış iletken ve kabloların ortak kılıfları içerisinde üzerindeki seri ark bölgesidir. (Daha küçük arklar.)

ayrı bir denetim iletkeni kullanılmalıdır.

Son devrelerdeki gövde kısa devresi ya da toprak kısa devrelerinin oluştura

Bu iletken: Nemli yer iletkenlerinden ayrı bir damar tehlikeli durumlarından korunmak için devre kesiciler ve RCD’lerden, kontak gevşe

-

Plastik kılıflı bir kablolardan eşmerkezli siper iletkeni. Bu plastik boru içinden yalıtkan iletkenlerle birlikte

sonucu oluşan seri arkların yangın başlatmasından korunmak içinse AFDD cihazların faydalanılmalıdır. Görüleceği üzere arıza tiplerine göre koruma cihazları da farklılaşmakt RCD’ler tanımlanan arızaların üçte ikisinde etkisizdir.

geçirilen çıplak bir iletken olabilir.

Bu durumda hata akım koruma anahtarlarının anma hata

akımı en çok 1A olabilir.”

Yukarıdaki maddelere göre yangın tehlikesi olan yerlerde kullanılacak kabloların izolasyonlarının yangına dayanıklı olması veya metal kılıflı (busbar) olması gerekmektedir. Yangın tehlikesi olan yerlerde iletkenlerin busbar tipi olarak kullanılması durumunda en fazla 500mA, kablo tipi kullanılması durumunda en çok 1000mA beyan artık akımlı RCD kullanılması gerektiği standartla paralel şekilde yangın tehlikesi olan sınırlı alanlar için ifade edilmiştir.

Bu cihazlar 2017 yılı başından itibaren Amerika’da ev yangınlarına karşı tesisatla kullandırılmaya başlamıştır. (NFPA)

Cihaz; normal yük akımı karakteristiği ile ark oluşması durumunda oluşan akı karakteristiğinin aynı şekilde olmamasından faydalanmaktadır. Ark akımının kendine özellikleri vardır. AFDD cihazı arkın kendine has imzasını tespit eden ve devreyi ke yüksek teknolojili bir cihazdır. [1]

Şekil 4. DevŞreekKiel s4ic:iDAeçmvraeEKğreisleicrii Açma Eğrileri

Yangınlardan Korunmada AFCI/AFDD’lerin Etkisi

AFCI- Ark Hata Akımı Devre Kesici (Arc Fault Circuit Interrupter-USA)

AFDD- Ark Hatası Algılama Cihazları (Arc Fault Detection Device-EU)

Şekil 4: Devre Kesici Açma Eğrileri

Özellikle kontak eksikliği veya gevşekliği durumunda oluşan ve gövde kısa devresine dönüşmeyen seri arkların sebep olduğu yangınlardan korunmak için yangın koruma şalteri adıyla pazar bulan ve yapabileceğinden fazla misyon yüklenen 300mA RCD’ler değil AFDD cihazları etkilidir.

Elektrik kontağı diye adlandırılan kontrolsüz arklar, Şekil 3’te görüldüğü gibi üç modda oluşur.

Faz-faz veya faz-nötr kısa devrelerinde oluşan paralel arklardan korunmak için yükte devre kesme yeteneği olan termik manyetik şalterler veya minyatür devre kesicilerden (CB,

Şekil 5. Seri Ark Durumunda Akım-Gerilim Grafiği Şekil 5: Seri Ark Durumunda Akım-Gerilim Grafiği

Tesisat ve Ekipmanlarda Yangından Korunma

Sabit tesislerde eklerin, klemenslerin veya kontak noktalarının aşırı ısınması ve ar

yangın tehlikesine sebep olur. Modern PVC izoleli kabloların, doğru seçilmiş ve düz

yüklü olması halinde yangın tehlikesi beklenmemelidir. Kablolar, sigorta veya aşırı a

AFDD cihazlarından faydalanılmalıdır. Görüleceği üzere arıza tiplerine göre koruma cihazları da farklılaşmaktadır. RCD’ler tanımlanan arızaların üçte ikisinde etkisizdir.

Bu cihazlar 2017 yılı başından itibaren Amerika’da ev yangınlarına karşı tesisatlarda kullandırılmaya başlamıştır. (NFPA)

koruma faz ve nötr arasındaki yüzeysel atlama ile oluşacak yangın başlangıcına engel olamaz. RCD’nin etkili olabilmesi için faz veya nötr iletkeni ile toprak arasına yüzeysel atlama yolu sağlamalıdır. Bunun için metal borular (kondüitler) veya metal buatlar kullanılması, RCD’lerin aktive olması için gerekli toprak kaçak akımına yol sağlayacaktır. [2]

Cihaz; normal yük akımı karakteristiği ile ark oluşması

Motorlarda yangın başlamasının başlıca nedenleri; arklar,

durumunda oluşan akımın karakteristiğinin aynı şekilde

izolasyonun tutuşması veya motor yakındaki yanıcı maddeolmamasından faydalanmaktadır. Ark akımının kendine has

nin motordan çıkan kıvılcımla tutuşmasıdır. Motordaki kısa

özellikleri vardır. AFDD cihazı arkın kendine has imzasını

devreler, sarım hataları, fırçaların yanlış montajı kıvılcıma

tespit eden ve devreyi kesen yüksek teknolojili bir cihazdır. [1] Tesisat ve Ekipmanlarda Yangından Korunma

neden olabilir. Yetersiz havalandırma ve frenleme aşırı ısınmaya sebepŞoleabkiliirl. Y7a:takMlarodatyoarnllıaş ryadğalakmia aZşıorırıslıanmnmayaaların Tes sebep olabilir. Yataklamadaki bozulmalar rotorun statora sürtmesine sebep olur. Böylece aşırı aşınma ve ısınma olu-

Sabit tesislerde eklerin, klemenslerin veya kontak noktalarının aşırı ısınması ve arklar yangın tehlikesine sebep olur.

ştıukra.nMmoatsoırauRşnırsCıoısğDıuntm’mlaaeydaresleikbtleoeprpionrliaanbktiolizr., lMaifrovıtboz.rmalaarldzaaesmkıkıeımlşemrlleaarı açısın

Modern PVC izoleli kabloların, doğru seçilmiş ve düzgün

giizboi zloarlsaynmoanladrdaantkearynmakalalnasntırsıensm,alamrı seınkıarlannidkırmsatkres veya

yüklü olması halinde yangın tehlikesi beklenmemelidir.

iKleaŞbkeılsokalaidrle, vs5rige:ovSretyeaarvsieüyAraeakrşlkiıraıDşaırkuııamrkuıdmmeavurkenakrdşeısakicoAirluekrniımnmkalu-ıdlGlıarne. Aırmiyl-ıim

ibçiinriilkaveenaşıtroı azkımilekokruimrlaesınkdulilağniınlabdileir,. gövdeye atlama GrRsaaCğflDiağy’laiebriltior.KpTraıekzmaıerllızizöaotalaeksısymoilnad(rıainateçfrısmrıanadrl asetndrei)lsa,vmıesebıkitarmnkiokarsutmrceiashazları

ola to

HkrıocenarthdaaeknvlargreiınnbiinıTSrstıtaneoabspmsariiraastıskmaıtnteteaımskvveıiamesyslaııeEntoerglkmsdınisieaaapdtdıeamkökiçnlaaaülvegşnemerllveieaşnreslre,iynedakinşanlıleeemkYmalaeşmaıreriınnanalıvgskdeılııymerna.rdinanveKvKtykoyeızaayzaoaıliçlrlıyekaöutatokışkenmilnsralmlinate(manriankdhafiRrğasnaiotnroCnaedudkseDc),tıuagıs’öloıolatvlemudrlşerımaanyinecıainahtçmteaaltzaatlmlaiaşakkrıaslıralıoıtrenol;aıpyakbsraeiıalnnkicrralm.ıelal[gağ2ğaör]dvsimdnaıebdeviiçnreeiinknaedtnreaykmlaalraıtmımenar

dveeyvçraeevnrkegeksıiincrliilletiğreinhdeladiğkeıteıRmsCipDna’enleorlsaerenınbgdeealp,otleasboiislliaurt.raO.krsteMasmuoadrdalakeriırnnnedma,PVC dokilezdanuorğylşaueılnılstidıımannkdaatroabıpzlrakoasğıloaaenrorklıuaennnm,ktaedlçsaaopkniğtlaarerubdRiilCelsbDeinl’çilrei.lrymiAtaneictnşiakıklcevbyıeöeyceledelğyüibniazr-gflüıngiysile

anyahütkarllüardoa,lpmrizalesrıdehyaüzlieny adtelamyalaanrıgnaınsebteephollaibkielirs.iTeb-eklenyymaalıetnımmgehıanltiaadsiısro.elmbKaemapabslıonoalarabrğ,milseinirg.taomrtaamevneyeyraleşiamşıhraıtasaıkım

sEitsdraaetfttvaarkyeiobğuukhşemasra,iicöziozlelaelslriykiolnneukkizluaeyrlılfglaaibntaiıramalkanıyalainrlgdeıankmbaıeşsylaadtaadncaaekgvberlöielr-. veyaiylsaenüiırnceıfrkeallryieadfalıışsıgırtiıyıcsıianlekınrımyhaeamdaeknealrkyşaafrılşııksçıoandrduıarnkmmoanlauzlmeımdlaeınrlae.briAinleiynnrıca gendseeemlvbrirveıesnıiaçnretıvtşaırnesaaskreıibrmeliplioağlkaibıimdliarı.ğOıtteyısmsaiAsFapDtaanDoidlaaışrvıınneddlaeahr,ilçetbeirsaişsıaltmaatkumsteuasşumlıadarslııary.raınngdıan,a saenbaehptaolralbairldira. , prizlerde yüzey atlamalarına sebep olabilir. Tesisatta yoğuşma özellikle kiler gibi alanlarda meydana

gelir. Etraftaki buhar, izolasyonu zayıflatarak yangın başlatacak bölgesel bir ısı artışına sebep

olabilir. Oysa AFDD dışında hiçbir koruma faz ve nötr arasındaki yüzeysel atlama ile

oluşacak yangın başlangıcına engel olamaz. RCD’nin etkili olabilmesi için faz veya nötr

iletkeni ile toprak arasına yüzeysel atlama yolu sağlamalıdır. Bunun için metal borular

(kondüitler) veya metal buatlar kullanılması, RCD’lerin aktive olması için gerekli toprak

kaçak akımına yol sağlayacaktır. [2]

Motorlarda yangın başlamasının başlıca nedenleri; arklar, izolasyonun tutuşması veya

motor yakındaki yanıcı maddenin motordan çıkan kıvılcımla tutuşmasıdır. Motordaki kısa

devreler, sarım hataları, fırçaların yanlış montajı kıvılcıma neden olabilir. Yetersiz

havalandırma ve frenleme aşırı ısınmaya sebep olabilir. Yataklarda yanlış yağlama aşırı

ısınmaya sebep olabilir. Yataklamadaki bozulmalar rotorun statora sürtmesine sebep olur.

Böylece aşırı aşınma ve ısınma oluşur. Motorun soğutma deliklerinin toz, lif vb. malzemelerle

Şetıkkila6n.mKaabsloŞılaaemşkaırTiıleıs6sisı:antKmve aaEybkiaplomslaeanblmaerpınadoaTklaieGbsieilvsişrea.ktlMikvleoeritnoErklairpdma asınkŞlıaeşkmriılna8d.gIanibfkriairzeGdoIreslıavtıncşımlearkallaikrdleanrinkaTyneaskpliatnian

Tıessıpnitmi aları sınırlandırmak için ilave aşırı akım koruması kullanılabilir.

Herhangi bir toprak teması olmadıkça gKevayşneaykeçna eklerin veya kontakların ısınmasını ve

yangına dönüşmesini ne aşırı akım devre kesip[c1ui]tlePerrroScnceieeednicdnegesanoRdf tCEhelDe2cnt’rdloeInnricteserEnnangtgieoinnleaelorCilnoagnbf(eiIlrCeirnC.cSeEOoEnrtC2a0om1m3)-daki

A Method for Parallel Arc Fault Detection and Identification

Yuan Wu, Zhengxiang Song, Jianhua Wang.

School of Electrical Engineering, Xi’an Jiaotong University State Key Laboratory of Electrical Insulation & Power Equipment Xi’an, P.R.China.

[2] Beama, (2010),”The RCD Handbook, Guide to the Selection and Application of Residual Current Devices”, The RCD Handbook.

[3] TS HD 60364-4-42

[4] TS HD 60364-5-51

[5] TS HD 60364-6

Şekil 7: Motorlardaki Zorlanmaların Tespiti.

Şekil 7. Motorlardaki Zorlanmaların Tespiti.

[6] Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği

RCD’ler toprak arıza akımları açısından ilave bir koruma sağlayabilir. Temel 3i4zolasyonda termal stres, mekanik stres veya yaşlanma sonucu oluşan çatlaklar kanalla20r1d7aEkim • Sayı-462 biriken toz ile kirlendiğinde, gövdeye atlama olabilir. [2]