Sorun Söyleyelim

Cumhuriyet ENERJİ G 2 Ağustos 2011 - 24

Orhan ÖRÜCÜ Elektrik Mühendisi

Herkes elektrik üretecek

Gazetelere yansıyan haberlere göre vatandaşa elektrik piyangosu vurmuş. Elektrikte yeni bir dönem başlıyormuş ve elektriği kendim üretip fazlasını satacakmışım. Sadece ben değil toplu konutlara, hastanelere, üniversitelere, küçük ölçekli sanayi tesislerine lisans almadan ya da şirket kurmadan elektrik üretmesine izin verilmiş. Bu işin doğrusu ve olabilirliği nedir?

- Gazetelere yansıyan haberler doğru. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun (EPDK) Resmi Gazete’de 3 Aralık 2010 tarihinde yayımlanan “Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliği” gereğince gerçek ya da tüzel kişilerin kendi ihtiyaçlarını karşılamaları amacıyla lisans almak zorunda olmadan kuracakları elektrik tesislerinden ihtiyaçlarının fazlası olan elektriği sisteme satmalarını düzenliyor. İhtiyacı olan elektrik enerjisini tüketen üretici fazlasını “piyasaya” satacak. Bu yönetmelik ile ilgili EPDK yetkilileri, “Artık tüketici, kendi elektriğini üretmeye başlıyor. Bu düzenleme ile dağınık şekildeki enerji kaynaklarından mümkün olduğu kadar çok kişinin en az bürokratik işlemle elektrik üretimi yapması sağlandı. Bu konumdaki üreticiler, öncelikle kendi ihtiyacını karşılayacak, üretilen fazla elektrik dağıtım sisteminde en yakın noktada tüketilecek” açıklamasını yapıyorlar. EPDK ayrıca “Özellikle toplu konutlar, sanayi tesisleri, üniversiteler, hastaneler. Bu yerler, gerek ısı gerekse kesintisiz ve güvenilir elektrik ihtiyacını verimi yüksek kojenerasyon tesisi kurarak sağlayabilme imkanına kavuştu. Uygulamayla, tüketiciler maliyeti çok yüksek olmayan santrallar, paneller, düzenekler kurarak elektrik üretip kendi makinesini çalıştıracak, konutlarını aydınlatacak. Fazla enerjiyi de belirlenen teknik kriterlere göre sisteme bağlanarak satabilecek” demektedir.

- Uygulama hangi tür tesisleri kapsıyor?

- Uygulama kurulu gücü 500 kilovatın altında olan elektrik üretim tesislerini kapsayacak. Bu muafiyet 50 kilovatın altındaki mikro kojenerasyon tesisleri için de geçerli. Yönetmeliğe göre yenilenebilir enerji kaynağı olarak tanımlanan; hidrolik, rüzgâr, güneş, jeotermal, biyokütle, dalga, akıntı enerjisi ve gel-git gibi fosil olmayan enerji kaynakları için geçerli olacak. Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yasası’nda ve Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik’te yenilenebilir enerji kaynağı; “Hidrolik, rüzgâr, güneş, jeotermal, biyokütle, dalga, akıntı enerjisi ve gel-git gibi fosil olmayan enerji kaynağı” olarak talamada da ayrıca sorun yarata- sahip olunduğunun belgelenmesi.

caktır. Örneğin 500 kilovat gücü

- Kojenerasyon tesisleri için teolan tesis ile 7.5 kilovat gücü sis verimliliğine ilişkin bilgiler ve

olan tesis aynı statüde olacağından bağlantı başvuru formu ile birlikte

bu sistemin sağlıklı yürüme şan- bölgesindeki dağıtım şirketine başsı sıfır demeyelim de sıfıra yakın. vurulması.

Lisanssız üretim yapmak isteyen-

- Dağıtım şirketi, 1 ay içinde bu

lerin özellikle ne kadar fazlayı sa- başvuruları toplu olarak değerlentabilecekleri netleşmeden biraz direcek. Bu değerlendirme sırasıntemkinli olmalarında fayda var. da bağlantı kısıtı olması durumunda; sırası ile “1-Başvurunun, ye-

- Bu şekilde çok küçük elek- nilenebilir enerji kaynaklarına

trik tesisi kurmak isteyenler için dayalı olması. 2-Başvurunun tüsüreç nasıl işleyecek?

ketim tesisi ile aynı yerde olması.

Bunun için mevzuat kapsa- 3-Başvuru sahibinin önceden uymında şöyle bir yol izlenmesi ge- gun bulunmuş bir başvurusunun

rekiyor:

olmaması” ölçütlerine göre öncelik

- Üretim tesisinin kurulacağı sıralaması yapılacak.

yerin kullanım hakkına sahip olun-

- Uygun bulunan başvurular

ması.

için dağıtım şirketince ilgili kişiye

- Kaynağın (rüzgar ve güneş ha- bildirimde bulunulacak.

nımlanıyor. Tanımlarda geçen akın- riç olmak üzere) kullanım hakkına

tı ve gel-git enerjisine dikkatinizi

çekmek isterim. Bu kısım herhalde okyanusa kıyısı olan bir devletin il-

- Tüketimimden fazla ürettiğim

gili yönetmeliğinden tercüme edilmiş ya da bizlerin coğrafyamızdan

elektriği kaça ve nasıl satacağım?

haberimiz yok. Elektrik üretecek ka-

- Bu kapsamdaki üreticiler, fazla elektriği, tesis, yenilenebilir enerji

dar akıntı ve gel-git bizde var herkaynaklarına dayalı ise Yenilenebilir Enerji Yasası’nda öngörülen fihalde. Ya da yönetmelik çıkaranlar yattan satabilir. Yenilenebilir Enerji Yasası’nda ise elektrik üretim teçok uzakları gören vizyon sahibi kisisinin niteliğine göre değişen fiyatlar söz konusudur. 8 Ocak 2011

şiler. Başbakan’dan çok önce bu yötarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklanetmelik çılgın proje yolu açmış. rı Yasası’nda değişiklik yapan 6094 sayılı Yasa ile yenilenebilir ener-

Belki de boğazlarımızdaki akıntıji kaynağının çeşidine ve yerli ürün kullanımına göre değişen fiyat melardan elektrik üretecekler var…

kanizması getirilmiştir. Yeni yasal mevzuata göre hidroelektrik ve rüz-

- 500 kilovat kurulu güç ile kaç gar enerji tesisleri için kilovat saat başına 7.3 sent, jeotermal enerjikonutun elektrik ihtiyacı karşılasine dayalı tesisler için 10.5 sent, çöp gazı dahil biyokütle ile güneş

nabilir ya da ne kadarlık bir elekenerjisine dayalı tesisler için de 13.3 sentlik fiyat belirlenmiştir. Bu

trik üretilebilir?

fiyat mekanizması dışında ayrıca yerli ürün kullanımına göre değişen

- 500 kilovatlık bir tesis, 700 koteşvikler bulunmaktadır. 21 Temmuz 2011 tarihli Resmi Gazete’de

nutun elektrik gereksinimini karşıyenilerek yayımlanan “Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Ürelar. Orta düzeyde yaşam standardıtimine İlişkin Yönetmelik” göre bu fiyatlar 10 yıl geçerli olacaktır.

na göre bir konut, yılda ortalama Tesis, mikrokojenerasyon ise yine bu yönetmeliğe göre üretilen ener-

1500 kilovat saat elektrik tüketir. 500 ji, en düşük fiyat olarak 7.3 sent üzerinden 10 yıl boyunca perakenkilovatlık yenilenebilir enerjiye dade satış lisansı sahibi dağıtım şirketi tarafından satın alınacaktır. Ⅵ

yalı bir tesis yılda ortalama 2 bin saat

çalışsa, yıllık 1 milyon kilovat saat

elektrik üretir. Bu da yaklaşık 700

konutun elektrik gereksinimi demektir. Bu güçteki bir tesis, aynı zamanda küçük bir işletmenin de yıllık elektrik ihtiyacını karşılayabilir.

- Üretilen elektriğin ne kadarı sisteme satılabilir?

- Yönetmelik daha fiili olarak

uygulamaya geçmeden fazla elektrik

ne kadar tartışması başladı. Pek rekabet seven bazı üreticilerimiz haksız rekabet olacak diye sisteme satılacak elektriğe üretimin yüzde

50’si ile sınır getirilmesi için kulis

yapmaktadırlar. Yani lisanssız üretim yapacak olanlar, ancak tükettikleri kadarını satabilsinler denilmektedir. Mevcut yönetmelikte ise

herhangi bir sınır öngörülmemektedir. Söz konusu üretim tesisleri oldukça küçük ölçekli tesisler olduğu

için bu yönde bir

sınır getirilmesi

anlamlı görünmemektedir. Kaldı ki

EMO

Cumhuriyet

bu küçük tesislerin

E-posta: [email protected]

E-posta: [email protected]

güçleri de birbi-

Adres: Elektrik Mühendisleri Odası

Adres: Ahmet Rasim Sokak No:14

rinden çok farklı olduğu için uygu-

Ihlamur Sokak No:10 Kızılay-Ankara

06550 Çankaya-Ankara Faks: 0312 442 30 10