Sorun Söyleyelim

Orhan ÖRÜCÜ Elektrik Mühendisi

9 ENERJİ

Cep telefonundaki SAR limiti ğustos ayında yayımlanan dergimizin Sorun Söyleyelim köşesinde elektromanyetik

Aalanları konu olarak almıştık.

si’nde (WHO-EMF Project) cep telefonu SAR değerleri için üst sınıra (0.08 W/kg) yakın olan 0.1 W/kg SAR değeri önerilmektedir. Bu değerin üzerindeki cep

Dergimizin alanı nedeni ile telefonlarının kullanılmaması tercih edilmegenel olarak günlük yaşamımızda her an lidir. Canlılarda SAR değerinin ölçülmeyanı başımızda ya da elimizin altında si için küçük, ince antenlerin doku içerisine

olan elektrikli aletlerin yaydığı elektro- sokularak elektrik alan değerinin ölçülmemanyetik alanları değerlendirmiştik. Ge- si gerekir. Bunu hiçbir canlıda yapalen sorulardan anlaşıldığı kadarıyla günlük mazsınız. Bu nedenle, günümüzde SAR

hayatımızın vazgeçilmezleri haline gelen değeri ya elektriksel özellikleri insana

elektrikli aletlerden en çok cep telefonları elektromanyetik açıdan benzeyen robotlar

veya daha doğru bir ifade ile mobil tele- kullanılarak laboratuvarlarda ya da bilfonların ilgi çektiği anlaşılıyor. Dergimizin gisayarlarda matematiksel modellerle vedoğrudan ilgi alanı olmasa da bu sayımız- riler elde edilmektedir.

da bu konu ile ilgili bazı noktalara değinmek istiyoruz.

- SAR nedir? Mobil telefonlar için önemli olan bu cihazların SAR değeridir. Peki SAR nedir?

- Cep telefonlarında SAR limiti var mıdır?

Mobil telefon firmaları, ürünlerinin üstüne SAR değerini yazmak zorundadır. Telefonunuzun

TELEKOMÜNİKASYON KURUMU PİYASA GÖZETİMİ LABORATUVARI’NDA MARKAMODEL BAZINDA GSM MOBİL TELEFONLARIN ÖLÇÜLEN EN YÜKSEK SAR DEĞERLERİ*

Özgül soğurma oranının kısaltılmışı olan S.A.R. (Specific Absorption Rates), kilogram (kg) doku başına yutulan elektromanyetik gücü gösterir. Uluslararası İy-

SAR değeri, muhtemelen pil yuvasının üzerindeki etiketlerde veya ürünün kutusunun içinde yazar. Yani kısaca cep telefonları bazın-

MARKA MOTOROLA SONY ERICSSON

MODEL W220 Z710İ

Ölçülen SAR Değerleri (W/kg) 0.855 0.915

onize Olmayan Radyasyondan Korunma da SAR bir cihazın yaydığı elek- NOKIA

N72

0.542

Komitesi’ne göre (ICNIRP) vücudun 1 kg’nin sıcaklığını 1 santigrad derece (° C) yükselten elektromanyetik enerji miktarı SAR değeriyle 4 Vat (W)/kg’dir. Bu değerin 10’da 1’i meslekleri gereği elektromanyetik alanlara maruz kalanlar için

tromanyetik güçtür. İşte bu yüzden cep telefonlarının SAR değerleri aslında çok önemlidir.

Bir cep telefonunun SAR değeri, üretici firma tarafından yapılan testler sonucunda belirlenir. Fir-

SAMSUNG PHILIPS SONY ERICSSON SIEMENS QTEK SAMSUNG SAGEM

SGH-D600 CT2898 K310İ C75 S200 SGH-E890 MY 401X

0.437 0.696 0.770 0.547 0.352 0.778 0.931

limit kabul edilmiştir (0.4 W/kg). Genel malar bu testleri ICNIRP, Avrupa PANTECH

PG-1600

0.357

halk için ise 5’te 1’i sınır değer olarak kabul edilmektedir. (0.08 W/kg) Tekrar edersek, SAR’ın zarar oluşturan biyolojik etki dozu 1-4 W/kg’dir. Elektrik, Elektronik Mühendisleri Enstitüsü (IEEE-Institute

Birliği ve ABD’nin belirlediği standartlara göre yaparlar ve her bir üretici bu değerleri kendi web sayfasında yayınlamak zorundadır. Avrupa Birliği’nin uyguladığı stan-

BLACKBERRY

8700g

SGH-X820

GENERAL MOBILE DST-11

1110i

SGH-X160

1.088 1.086 0.481 0.698 0.681 0.661

of Electrical and Electronics Engineers), darda göre bir cep telefonunun SAMSUNG

SGH-E830 0.514

Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsü kabul edilebilir SAR değeri 10 SAMSUNG

SGH-U600 0.332

(ANSI-American National Standards Institute), Radyasyondan Korunma ve Ölçümler Ulusal Konseyi (NCRP-National Council of Radiation Protection

gram dokuda 2 W/kg, ABD’de uygulanan standarda göre ise bu değer 1 gram dokuda 1.6 W/kg’dir.

- SAR limitini aşan elektro-

MOTOROLA

V3i

0.607

HTC

S710

0.337

ORITE

KN-A75D

0.356

*Yukarıda verilen ölçüm sonuçları sadece numuneye aittir.

Cihaz üreticileri tarafından ürün grubuna ilişkin SAR değerleri

and Measurements), Uluslararası manyetik alana maruz kalmanın kullanım kitapçığında verilmekte olup, Piyasa Gözetimi

Radyasyondan Korunma Birliği (IRPA-In- zararları nedir?

laboratuarında ölçülen SAR değerlerinden farklılık gösterebilir.

ternational Radiation Protection Association) gibi bazı kurumlar, tüm vücut için sınır değer olarak SAR’ı 4 W/kg kabul etmiştir.

Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü tarafından 1996 yılından beri yürütülen Elektromanyetik Alan Proje-

Elektromanyetik alanlara SAR limitini aşan düzeylerde maruz kalmanın kısa ve uzun erimde çeşitli etkileri vardır. Bu etkiler şöyle sıralanabilir:

“Görüş alanında daralma. Kalp rahatsızlıkları. Kalp pilinin bozulma riski. Hafıza zayıflaması. Yoğun stres ve yorgunluk hissi. Konsantrasyon ve dikkat bozulması. Embriyo gelişiminin zarar görmesi. Kulak çınlaması ve kulaklarda ısınma. Kadınlarda düşük riskinin artması. İşitmede geçici aksaklıklar oluşması. Kan hücrelerinin bozulması. Bas ağrıları ve sersemleme. Yüksek tansiyon. Genetik yapının bozulması. Sperm sayısının azalması. Beyaz kan hücresi (lenfoma) kanseri. Cilt kanseri. Kan beyin bariyerinin zedelenmesi. Beyin tümörü riski. Kalıcı işitme bozuklukları.” - Cihazların SAR değerlerini nereden öğrenebilirim? Yukarıda da

söylediğimiz gibi üretici firmalar bu değerleri kurumsal olarak yayınlamak zorunda oldukları gibi cihazların üzerinde de belirtmek zorundadırlar. Ayrıca bağımsız kuruluşlar da piyasadaki cihazların SAR değerlerini tablolar halinde yayınlamaktadırlar. Ülkemizde var olan cep telefon işletmecileri içinde sadece Vodafone İnternet sitesinde bu konu ile ilgili bilgilere ulaşabildik. Buradaki bilgilere göre Mobil Telefon Üreticileri Forumu (Mobile Manufacturers Forum) web sitesinde cep telefonu üreticilerinin çoğu ürettikleri telefonların SAR değerlerini yayınlıyorlar.

SAR değerlerine ulaşabileceğiniz bazı İnternet adreslerini şöyle verebiliriz: http://www.mmfai.org/public/sar.cfm?la ng=eng http://www.sarvalues.com/index.html http://www.mobile-phonesuk.org.uk/sar.htm http://sar.nokia.com/sar/index.jsp http://rfhealthsar.motorola.com/SAR/sar-

EMO E-posta: [email protected] Adres: Elektrik Mühendisleri Odası Ihlamur Sokak No:10 Kızılay-Ankara

LNprocess.jsp?region=Europe%20/%20 Middle%20East%20/%20Africa&country=ALL&standard=ICNIRP-1&language=English http://www.gnrk.gazi.edu.tr/sar.htm

Alınabilecek önlemler

Geçen sayımızda değerlerini verdiğimiz gibi her elektrikli alet elektromanyetik alan yayar. Örneğin televizyonlar da yüksek derecede radyasyon yayıyorlar. Kullanmadığınız sürece televizyonları elektriğe bağlı tutmamak hem aletin kullanım ömrünün uzaması, hem de size daha az zarar vermesi için önemlidir. Yalnızca cep telefonları değil, sabit hatlar için kullanılan telsiz telefonlar olarak bilinen aletler de elektromanyetik alan etkisi yaratmaktadırlar. Elektromanyetik alan oluşturan aletlere ilişkin korunma önerilerinin benzerleri cep telefonları için de geçerlidir. Kullanıcı ile cep telefonu arasındaki mesafenin uzaması elektromanyetik alan etkisini önemli ölçüde azaltmaktadır. Bu nedenle hoparlör ya da kablolu kulaklık kullanımı önerilmektedir. Yine cep telefonları baz istasyonlarından uzaklaştıkça bağlantıyı koruyabilmek için daha fazla radyofrekans alan şiddetini artırarak daha fazla enerji tüketmektedirler. Bağlantının zayıf olduğu bölgelerde zorunlu değilse konuşulmaması ya da kısa konuşmalar yapılması önerilir.

- Elektromanyetik alan etkisini azaltan uygulamalar var mı?

Elektromanyetik alan etkilerine yönelik kamuoyu duyarlılığı; çeşitli araştırma, standartlar ve yeni uygulamaları gündeme getirmekle birlikte, her alanda olduğu gibi bunun da ticari amaçlı olarak kötüye kullanımı dikkat çekmektedir. Elektromanyetik uyumluk adı altında elektromanyetik alan etkilerini en aza indirmek için çalışmalar yapılmaktadır. Yeni bir uygulama alanı olduğu için akredite kuruluşlarca değerlendirilmeyen, konusunda iddialı ürünlere itibar edilmemesi önerimizdir. Ⅵ

Cumhuriyet E-posta: [email protected] Adres: Ahmet Rasim Sokak No:14 06550 Çankaya-Ankara Faks: 0312 442 30 10