Sorun Söyleyelim

Orhan ÖRÜCÜ Elektrik Mühendisi

9 ENERJİ

- Yakıtı ucuz olduğu için daha pahalı olmasına rağmen dizel bir araç satın aldım. Ancak motorine yapılan zamlar nedeniyle şimdilerde çok pişmanım. Dizel aracımda LPG kullanma imkanım var mı? Benzinli araçlarda olduğu gibi LPG dönüşümünü nasıl yaptırırım? Nelere dikkat etmem lazım?

Ülkemizde yaşanan ekonomik sıkıntılardan dolayı insanlarımız kendi başlarının çaresine bakmak zorunda kalıyorlar. Kendi açılarından bütçelerini düzeltmek için bazı girişimlerde bulunmaları en doğal hakları. Ama ne yazık ki ülkemizde halkımız daha ucuz olsun diye nereye kaçıyorsa bu kaçış hiç affedilmiyor. Benzin ve dizel yakıtlar açısından da durum aynen böyle olmaktadır. Daha ucuz olduğu için benzinli araçlarını LPG’ye çevirenlerin ufacık nefes almalarının önü tıkanırken, şimdi de benzin-dizel makasını kapatarak dizel yakıt kullanıcıları hedef seçilmiş durumda. Bu makasın kapanması sadece otomobiller için değil, ticari ve tarımsal araçlar için de geçerli.

Evet bu uyarlama için çeşitli mazeretler bulunabilir, ki yöneticilerimizin bu konularda hayli becerikli olduklarını biliyoruz. Gelelim dizel araçların LPG’ye nasıl çevrilebileceği konusuna. Dizel motor teknolojisi çok farklı ve karmaşık olduğundan şu anda geçerli ve ekonomik bir dönüşüm yoktur. Dizel motorlar için benzinli araçların LPG’ye dönüşümü gibi yaygın ve kullanılabilir bir uygulama yoktur. Şu anda acele ederek daha fazla kayıplara girmemenizi öneririz. Makina Mühendisleri Odası bu konuda gereken çalışmaları yapmaktadır. Çalışmanın sonucunda kamuoyu ayrıntılı olarak bilgilendirilecektir.

1986’lı yıllarda benzinli araçların dizele çevrilmesi konusunda bir furya yaşanmıştı. Makina Mühendisleri Odası, o zamanlar halkımızı uyarmış, benzinli motora göre dizayn edilen araçların daha ağır ve karmaşık olan dizel motorlara dönüşümünün sıkıntı yaracağını defalarca kamuoyuna açıklamıştı. Ne yazık ki dinleyen olmamış benzinden dizele dönen çok sayıda araç kısa zamanda hurdaya çıkmıştı. Bu nedenle Makina Mühendisleri Odası’nın konuya ilişkin yürüttüğü çalışmanın sonuçlarını beklemenizi öneririm.

- Geçen yaz elektrik kesintileri dolayısıyla büyük sorunlar yaşamıştık. Bu yıl önlem amaçlı jeneratör almak

Türkiye’deki Mevcut Otoprodüktör Santralları (2006 Yılsonu)

Kaynağa Göre

Santral Kurulu

Proje Üretim Güvenilir Üretim

istiyoruz. Turizm

Otoprodüktörler Sayısı* Güç MW Kapasitesi-GWh Kapasitesi-GWh santralının temel

işletmemiz için

Fuel Oil

808,4

işlevi olan kendi

alacağımız jeneratör Motorin

18,3

ihtiyacını

için nelere dikkat etmemiz gerekir?

Enerjinin etkin ve verimli kullanımı açısından en olumsuz örnek jeneratör ile elektrik enerjisi ihtiyacımızın karşılanması. Bunun

İthal Kömür Taş kömürü Linyit LPG Nafta Doğalgaz Biogaz Diğer

255,4

149,9

51,6

336,2

10917

13,2

21,5

2550 1072 436 382 2274 10917 72 120

karşılama mantığı aşındırıldı. Elektrik arzında sıkıntı olduğu dönemlerde işe yarar gibi görünse de bu santralar

böyle olması ne yazık Rüzgar

1,2

günümüzde

ki ülkemizde jeneratör Su

562,8

sıkıntılı bir

ihtiyacını ortadan

Otop. Toplam

4107,5

24325

23188

durum

kaldırmıyor. Almak

*TEİAŞ'ın kullanılan yakıt türüne göre otoprodüktör santrallarını gösteren tablosunda

zorunda kalırsak dikkat küçük ölçekli santrallar toplulaştırılmıştır.

edilmesi gereken

yaratmaktadır. Bir dönemin hızla çoğalan

noktaların başında

kendimizi kurtarmaya sorunlarımızı

otoprodüktör

deneyimli bir danışman bulunması ve

çözmeye çalışırken dikkat edelim, daha santrallarının yüzde 90’dan fazlası

özellikle köklü firmalar ile temasa

büyük sıkıntıların içine düşmeyelim.

doğalgaza dayalı olarak üretim

geçilmesi gelmektedir.

- Elektrik kesintileri gündeme

yapmakta ve kendi ihtiyacının ötesinde

Bir önemli nokta da elektrik enerji geldiğinde sık sık otoprodüktör

sistem ihtiyacının temel bir bileşeni

ihtiyacımızı doğru tespit ederek, uygun santral ismini duyuyoruz.

haline getirilmişlerdir. Bu santralların

güçte bir jeneratör seçimi yapmak ve

Otoprodüktör santral ne demektir? sistem içindeki payını sınırlandırmaya

standartlara göre montajını ve düzenli

Ulusal elektrik şebekesinden enerji yönelik düzenlemeler, kamuya yatırım

kontrollerini yaptırmaktır. Tesisinizin

alınması yerine bazı işletmeler kendi

yaptırılmaması ve özel sektörün de

yapısı uygun ise doğalgaz ile çalışan

elektriklerini kendileri üretmektedir ki, yatırım yapmaması nedeniyle oluşan

kojenerasyon tesisleri de sıkıntınıza

bu tip santrallar otoprodüktör santral

enerji açığı nedeniyle sonuna kadar

çare olabilir. Burada en önemli nokta

olarak tanımlanırlar. Doğalgazın

açılmıştır. Dengeleme ve uzlaştırma

tesisinizin sıcak suya ve buhara ihtiyacı ülkemizde yaygınlaşmasından önce

denilen elektrikte yaratılan karaborsa

olan bir tesis olması ve ikincil olarak

demir çelik fabrikaları vb. büyük

sistemi ve benzeri uygulamalar ile

elektrik enerjisinin atık buhardan elde

tesisler üretim sisteminin bir yan ürünü desteklenen bu süreçte, enerjinin çok

edilmesidir. Ancak bu şekilde tamamen olarak kendi elektrik ihtiyaçlarını

da etkin ve verimli kullanıldığı

ithal ettiğimiz doğalgazdan verimli

karşılamaktaydılar. Bu uygulama genel söylenemez. Bu santralların dünyada

faydalanabiliriz. Otel ve benzeri

anlamda enerjinin etkin ve verimli

ilk çıkışlarına bakıldığında; demir

soğutmaya ihtiyaç olan yerlerde

kullanımı açısında çok olumlu bir

çelik, tekstil, kağıt vb gibi yoğun buhar

soğutmayı da sağlayan trijenerasyon

uygulama idi. Doğalgazın

ve sıcak su kullanan işletmelerin atık

denilen sistemler de kullanılabilir.

yaygınlaşması ile tek tek tesislerin

buhar ve sıcak sudan elektrik enerjisi

Ülkemizde tek tek çok iyi

kendi ihtiyaçlarını karşılamaları ve

üreterek yan fayda sağlama temeline

örneklerini gördüğümüz

elektrik enerjisi fazlalarını dışarıya

dayandıkları görülmektedir. Ne yazık

dışarıdan hiç enerji almayan, tüm satmalarının yolu açıldı. Hatta elektrik ki bizde böyle olmuyor. Sistem

enerjisini yenilenebilir

alanında kamu tekeli olması ve serbest tamamen elektrik enerjisi üretmeye

kaynaklardan sağlayan tesisler

piyasaya uygun olmamasına karşın

dönüşmüş ve enerji açığının olduğu

de iyi örnek olabilir. Güneş

hukuki olarak hileye başvurularak,

dönemlerde yüksek fiyatlı elektrik

panelleri, ısı pompaları ve çok

otoprodüktör grubu adı altında aslında satışlarıyla kamu üzerinden önemli

iyi bir yalıtım ile enerji

bizzat elektrik üretim işini yapan

paralar kazanmaya dayanan bir yapı

sorununu çözen örnek tesisler

santrallar türedi. Böylece otoprodüktör oluşmuştur. Ⅵ

vardır. Özetlersek enerji aslında

tüm geneli kapsayan çözümler sunması gereken ve kamunun elinde olması gereken bir alan, ama insanlar da sorunlarına çare bulmak istiyorlar. Sistemin ayıbından

EMO E-posta: [email protected] Adres: Elektrik Mühendisleri Odası Ihlamur Sokak No:10

Kızılay/ANKARA

Cumhuriyet E-posta: [email protected] Adres: Ahmet Rasim Sokak No: 14 Çankaya/ANKARA Faks: 0312 419 50 27