ENERJİDE GİZLENEN RAPOR (BİRGÜN)

HAZİNE, 2003 YILINDA SEKTÖRÜN FOTOĞRAFINI ÇEKTİ
Hazine'nin Babacan imzalı, 2003 tarihli 'gizli' yazısında, Türkiye'de elektrikte arz fazlası olduğu vurgulanarak, otoprodüktör sözleşmelerinin uzatılmaması gerektiği belirtilmişti.

HAZAL ATEŞ-ANKARA
Hazine'nin Babacan imzalı, 2003 tarihli "gizli" yazıda fiyatlarının da düşürülmesi gerektiği vurgulandı.
Enerji Bakanlığı, "karanlık sopası"nı göstererek, kamu santral satışlarının önünü açar, doğalgaz ve elektrik zammına start verirken, Türkiye'nin 2003 yılında arz fazlası olduğunun Devlet Bakanı Ali Babacan tarafından itiraf edildiği ortaya çıktı. Bakan Babacan'ın imzasını taşıyan "gizli" ibareli yazıda, dağıtım varlıklarının özelleştirilmesi, serbest tüketici uygulamalarının yaygınlaştırılması ve satış piyasalarında özel sektör ağırlığının artması sonucu elektrik KİT'lerinin önemli miktarda müşteri kaybı ile karşı karşıya kalacağı da vurgulandı. Hazine, 2020 yılına kadar alım garantileri nedeniyle, elektrik KİT sisteminin mali yönden sürdürülebilirliği, Türkiye'nin uluslararası kredi notu ve cari ödemeler dengesi alanlarında büyük riskler bulunduğuna dikkat çekmişti.
Devlet Bakanı Ali Babacan'ın imzasını taşıyan Hazine Müsteşarlığı'nın 11 Nisan 2003 tarihli yazısında, elektrik sektöründe karşılaşılacak sorunlar değerlendirildi. Yazıda, otoprodüktör santrallerine tesis kurma izni verme sürecinin, Türkiye'nin mevcut üretim kapasitesi ve talep dengesinin dikkate alınmadan belirlendiğini vurgulandı. Yapılan uygulamaların, Elektrik Üretim A.Ş ve bağlı ortaklıklarının önemli miktarda kapasitesinin atıl kalacağına yol açacağı tahminine de yer verildi.

ELEKTRİK FİYATLARI ÇOK YÜKSEK
Otoprodüktör ve mobil santrallere ilişkin bölümde, bu santrallerin üretim yapmak suretiyle Türkiye brüt üretiminin yüzde 16.5'ini karşılamasının beklendiği kaydedilerek, verilen tesis kurma izinlerinin Türkiye'nin mevcut kapasitesi dikkate alınmadan belirlendiği kaydedildi.
Babacan imzalı "gizli" yazıda, Yap-işlet, YİD ve mobil santral şirkederinden elektrik alımlarının pahalı olduğu belirtilmiş şunlara yer verilmişti:
"Dağıtım, kayıp-kaçakların yüksek olması ve elektrik KİT'lerinin verimsizlikleri gibi nedenlerle nihai elektrik satış fıyadarı çok yüksek. Otoprodüktör santralleri aynı kategorideki müşteriler olmasına ve ilgili mevzuatta BOTAŞ'ın müşterileri aralarında çapraz sübvansiyon yapamayacakları belirtilmesine karşın, özel santrallere en düşük doğalgaz tarifesi uygulanıyor. TEDAŞ ve TETAŞ'ın müşteri kaybı yaşayacağına dikkat çekilen yazıda, "otoprodüktör grubu uygulamaları, bu kurumlarda müşteri kaybını daha da hızlandıracak ve anılan kurumların mali yapılarının bozulmasına yol açacak. Bu durum EÜAŞ santrallerinin özelleştirilmesi potansiyelini olumsuz etkileyecek" yorumu yapıldı.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Hazine'nin yazısında sorunların çözümü için şu önerilere yer verildi:
"Mevcut uygulamalar için süre uzatımına gidilmemeli. Otoprodüktör uygulamalarının mevcut sistemi suistimal etmemelerini teminen, ikincil mevzuat çalışmaları tamamlanmalı. Elektrik üreten şirketlerin piyasadaki diğer büyük alıcılara yönelmesinin mümkün olduğunca önlenmesi, kamu üretim potansiyelinin atıl bırakılmaması, yeni otoprodüktör uygulamalarının önlenmesi, bu uygulamaların talep fazlası söz konusu olması durumunda gündeme getirilmesi, söz konusu kesime çapraz sübvansiyon yapılmaması gerekir."

Zamsız elektriğin arkasından EÜAŞ çıktı
AKP, "3,5 yıldır elektriğe zam yapmıyoruz" şeklinde açıklamalar yapar ve yeni elektirk zammı için kapı aralarken, Elektrik Üretim AŞ.'nin (EÜAŞ) bu 3,5 yılda BOTAŞ'tan aldığı gazın parasını ödemediği ortaya çıktı. EÜAŞ'ın, kullandığı gazın bedeli olan 6.8 milyar YTL borcunu ödemediği için BOTAŞ'ın batağa sürüklendiği belirtilirken, personel maaşlarının dahi banka kredisiyle ödendiği kaydedildi. AKP'nin elektriğe zam yapmayan hükümet olarak kendisini lanse temek için BOTAŞ'ı batağa sürüklediği bildirilirken, HEAŞ ve Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin de BOTAŞ'a yüksek miktarlarda borcu bulunduğu ifade ediliyor. NTV'ye konuşan Enerji Uzmanı Necdet Pamir, Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin vatandaştan borcunu tahsil edemediği için değil, başka yatırımlar yapmak için BOTAŞ'a borcunu ödemediğini söyledi.TETAŞ'ın da tahsilat sıkıntısı içinde olduğunu belirten Pamir, özel sektör kuruluşlarının ciddi anlamda ödemelerini aksattığını ve devlet tarafından bu sorunun üstüne gidilmediğini kaydetti. AKP'nin yüzde 100 ithal ettiği doğalgazı enerjinin ana kaynağı yaparak enerjide sıkıntıya yol açtığını belirten Pamir, bunun nükleeri uygulamaya koymak için de yaratılmış "suni bir sıkıntı" olduğunu söyledi.
(Birgün 15.08.2006)