Devler "enerji" topluyor
Kış aylarında yaşanan doğalgaz krizi ile birlikte meydana gelen arz tehlikesi ve dışa bağımlılık sorunu kadar kendi üretimlerinde de sıkıntıyla karşılaşan firmalar, enerjideki yatırımlarına hız verdi. Yatırımların başını Türkiye‘nin dev sanayi kuruluşları çekerken, aralarında Sabana, Koç, Zorlu, Polat, Sanko gibi dev holdingler olası kriz senaryolarıyla yatırım açısından fizibıl olan enerji sektörünün petrolden, kömüre, rüzgardan suya, doğalgaza kadar pek çok alanında ya mevcut yatırımların! artırıyor ya da ilk defe sektöre adım atıyor. İnşaattan tekstile kadar farklı alanlarda faaliyet gösteren firmaların bu alandaki yatırımlarının tutarlarının milyar dolarlar olduğu konuşuluyor.
Türkiye‘nin enerji tüketimi her yıl yaklaşık yüzde 7 oranında artıyor. Bu artışa nüfus ve sanayideki büyümede eklenince uzmanlar 2009 yılında elektrikle arz krizi yaşanacağı ve sanayi ile vatandaşı karardık günlerin beklediği yönünde uyanlarda bulunuyor. Türkiye elektriğinin yüzde 45‘den fazlasını karşıladığı doğalgazda son yıllarda çevrim santrallarında sıkıntılar nedeniyle kapanmalar yaşanınca, Elektrik İşleri Etüt İdaresi (EÜAŞ) arz krizinin daha erken yaşanabileceğini açıkladı. Bu noktada şirketler, hem kendi enerji ihtiyaçlarını garantiye almak, hem de oluşacak yüksek potansiyelle rantabl olacağı için şimdiden bu alana yatırımlara başladı.
Hornfeld: Ucuz pahalı demeyin, yatırım yapın
TÜSİAD Enerji Çalışma Konseyi Başkam Arnold Hornfeld, enerjide arz krizine yönelik çalışmalara aslında 2001 yılında başlanması gerektiğini ancak, bu konuda geç kalındığını söyledi. Hornfeld, santralların yapım sürelerinin uzun olmasının Türkiye için 2012 yılın-da önce arz güvenliğinin sağlanmasını engellediğini kaydetti. Elektriksiz kalma endişesiyle büyük şirketlerin bu alana girdiklerini beliren Hornfeld, bugün enerji alanında yatırımlarına başlayanların büyük bir avantaj kazanacaklarım kaydetti. Hammadde fiyatlarında yaşanan dalgalanmalara rağmen ucuz, pahalı demeden özel sektör ve devletin enerji yatırımlarını arttırması gerektiğini kaydeden Hornfeld, bütün dünyada eğilimin bu yönde olduğunu belirtti.
Türkiye‘nin hem sanayi hem de halkın kullanımında elektrik güvenliğini sağlayabilmek için ihtiyacın yüzde 20 fazlası kadar kurulu gücü olması gerektiğini savunan Hornfeld, hükümetin güvenliği sağlamak için daha sonra devamlı çalıştırmamayı da göz önüne bir iki tane gaz santrali kurması gerektiğini kaydetti. 2020 yılına kadar 50 bin megavatlık kurulu gücün olması gerektiğine dikkat çeken Hornfeld, bunun için yaklaşık 100 milyar doladık yatınma ihtiyaç olduğunu belirterek, "Türkiye‘de bunu yapabilecek büyük kuruluşlar var. Ancak hepsini özel sektörden bekleyemeyiz. Devletin bu konuda özel sektörle işbirliği yapması ya da belli modelleri önermesi gerekir. Yabancıların da bu alana ilgileri artacaktır" dedi.
Sabancı‘dan 3 milyar dolarlık yatırım
Bünyesinde enerji grubu kuran Sabancı Holding, kurulu gücü 370 MW‘ı bulan üç santrala sahip. EnerjiSA ile elektrik enerjisi üreten grup, termik, rüzgar ve hidrolik santrallar üzerinde çalışmalar sürdürüyor. Nükleer santral konusuyla da yalandan ilgili olan Sabana, enerji sektörüne 3 milyar dolarlık yatırım yapmayı hedefliyor.
Rüzgarı Polat-Demirer ortaklığı estirecek
Demirer Holding ile Polat Holding, Türkiye‘nin rüzgardaki en büyük stratejik iş birliklerinden birine imza atıyor. İki şirket bu yıldan başlamak üzere yaklaşık 8 yıl boyunca yıllık 100-150 milyon Euro‘luk yatırım yapma karan aldı. Toplam 1 milyar Euro‘yu bulacak yatırımların ilk halkası Çanakkale‘nin Gelibolu ilçesinde gerçekleşecek. İki grup toplamda 400 megavat kurulu güce sahip santrallar kuracak. Polat Holding aynca, enerjinin gaz ve petrol dahil tüm kollarında, özelleştirme, ticaret, yatırım faaliyetleri ile ilgileniyor. Alman Enercon firması ile İzmir‘de kurduklan Aero rüzgar türbini kanat fabrikası yapan Demirer Holding ise aynı yere jeneratör fabrikası da kuracak.
Doğuş, yabancı ortak ile girecek
Özellikle dağıtım ve üretim varlıklarının özelleştirilmesiyle ilgilenen Doğuş Holding, enerjideki çalış-malarına hız vermek için bünyesinde enerji bölümü oluşturdu. Bu alandaki yatırımlara yabancı bir ortak ile gireceği tahmin edilen grup, nükleer santralların enerji üretiminde alternatif olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Türkiye‘nin artık bir enerji koridoru olduğunu belirten Doğuş Holding Enerji Bölüm Başkanı Kutsal Atıl, grup olarak oluşturduk-ların konsorsiyumla birlikte enerji yatırımlarını değerlendireceklerini ifade etti.
DenizBank‘ın parası enerjiye
9 şirketiyle enerji sektörünün tüm alanlarında hem yurtiçinde, hem yurtdışında faaliyet gösteren Zorlu Grubu‘nun kurulu gücü 420 megavat olan ve hepsi do-ğalgazla çalışan altı santralı bulunuyor. Nükleer santrallarla da ilgilenen grup, doğalgaz arama çalışmaları da yapıyor. Zorlu, Trakya Bölgesi ile Gaziantep doğalgaz dağıtan ihalelerini kazanarak, doğalgaz dağıtım işine de girdi. DenizBank‘ı satan grup elde ettiği parayı enerji sektöründeki yatırımlarına kullanacağını açıklayan Zorlu Enerji‘nin Genel Müdürü Erhan Çetinok, "Enerjinin dengelerimizi pozitif etkilediğini gördük. Buna paralel olarak tesislerimizi büyüttük, verimliliğimiz arttı ve maliyetlerimiz düştü" dedi.
Çalık‘tan dev projeler
Enerji alanında Türkiye‘nin en önemli projelerinden birine imza atacak Çalık Holding, Samsun-Ceyhan Petrol Boru Hattı Projesi‘nin inşasına başladıktan sonra 2 yıl içinde bitirmeyi hedefliyor. Üç hidroenerji santralı projesi olan grup, Çankın-Ona ve Bursa Keles‘te de kömür sahasında santral kuracak.
Doğu Anadolu ve Trakya bölgelerinde toplam 9 arama ve üretim ruhsatı ile petrol ve doğalgaz üretimi yapmayı hedeflediklerini açıklayan Çalık Enerji İcra Kurulu Başkanı Erdal Çelik, Irak, Afganistan, Türkmenistan, Kazakistan, Sudan ve Yemen‘de de benzeri ruhsatların alımı için görüşmeler sürdürdüklerini bildirdi. Bursa‘da gaz dağıtımı yapan grubun, doğalgaz dağıtım, depolama ve toptan satış ihalelerine katılmak üzere yeni yapılanmalara gittiğini ifade eden Çelik, dört yıl içerinde şu ana kadar kesinleşmiş iki termik ve üç su santralı projelerini hayata geçirmeyi planladıklarını kaydetti.
Sanko, enerjide de iddialı
Son zamanlarda çimento ve beyaz eşyada atağa kalkan Sanko Holding enerji sektöründe de iddialı. Hidro-elektik (HES) ve rüzgar enerji santralları (RES) kuracaklarını ve bazı projeler için lisanslarını aldıklarını kaydeden Sanko Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ab-dülkadir Konukoğlu, "Rize‘de, Tokat‘ta ve Adana‘da HES yatırımları yapacağız, İstanbul‘da rüzgar olacak. Projeler tamamlandığı zaman yatırım tutarı milyar doların üzerinde olacak" diye konuştu.
Arıkanlı, önce kendine üretecek
Enerji sektörüne yeni giren holdinglerden biri de Arı-kanlı. Daha çok HES ve RES‘lerle ilgilenen grubun öncelikli hedefi diğer alanlardaki faaliyetleri için gerekli enerjiyi sağlamak.
Arıkanlı Holding Genel Koordinatörü Reşat Düren, bu alanda faaliyetlerini yürütecekleri Atom Elektrik Şirketi ile hem kendi kuruluşlarına hem de daha Türkiye‘de serbest tüketici lisansı sahibi firmalara ucuz elekt-rik tedarik etmeyi hedeflediklerini ifade etti.
İnşaatçı Taşyapı enerjiye giriyor
İnşaat sektöründe faaliyet gösteren Taşyapı da, enerji sektörüne iddialı giriyor. Yeşilırmak, Kızdırmak. Kelkit ve Dalaman‘da su kullanma iznini alan şirket, 5 yıl içinde 6 projeye 300 milyon dolarlık yatırım yapacak.
Taşyapı Yönetim Kurulu Başkanı Emrullah Turan-lı, büyük çaplı elektrik santralı ihalelerini de alıp enerji sektöründe kalıcı hale gelmeyi hedeflediklerini söyledi. Eti Elektrik Üretim şirketiyle sektörde faaliyet gösteren şirket, toplamda 300 megavat saate ulaşarak, yılda 1 milyon 155 bin kilovat saat elektrik üretmeyi planlıyor.
Çelebi, dağıtım özelleştirmelerinde iddialı
Çelebi Holding de enerji de üretimden, dağıtıma yenilenebilir enerjiden geri dönüşüme kadar pek alana ilgi duyduğunu açıkladı. Hizmet konusunda uzmanlaşan holding, özellikle enerji dağıtımı ve tahsilatlarının da hizmet alanı olduğuna dikkat çekerek, konuyla yakından ilgilendiğini gösterdi.
IC Holding, enerjide her alanla ilgileniyor
İnşaat, turizm ve enerji sektörlerinde faaliyet gösteren IC Holding de iddialı bir grup. Enerji yatırım-larına ağırlık veren grubun, 2 hidroelektrik ve mobil santralı bulunuyor. Enerji pazarındaki gelişmeleri yakından izleyen holdingin bu alana ilgisini IC Holding Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Çeçen. "Enerjinin özelleştirilmesi, ithalatı, ihracatı, özetle her şeyiyle ilgiliyiz" sözleriyle belirtiyor.
Aytemiz, yenilenebilir kaynakları kullanacak
Petrolcü Aytemiz de yenilenebilir enerjiye yönelen şirketlerden biri. Yaklaşık 700 bayiiyle akaryakıt dağıtımı yapan Aytemiz Grubu, iki şirketle elektrik üretiminde yer alıyor. Antalya‘da toplam 15 megavat gücünde üç hidroelektrik santralının yapımını sürdüren grup, bu HES‘ler için yaklaşık 14 milyon dolar yatırım öngörüyor. Yeni projeler için de yoğun fizibilite çalışmaları sürdüren Aytemiz, bu alanda 70 megavata ulaşmayı hedefliyor.
MNG, inşaatlara bu yıl başlıyor
MNG Holding bünyesinde bulunan MNG Elektrik Üretimi AŞ, Elektrik Üretim lisansı almak irin başvurduğu 3 HES için lisans alma hakkı kazandı.
Kırıkkale-Hamzalı, Tokat Reşadiye, Antalya Zincirli hidroelektrik santral projeleri yıllık toplam 580 milyon kwh elektrik üretecek. Santrallar için 200 milyon dolar yatırım öngören grup, projelerin inşaatına bu yıl başlaması ve 2008‘de tamamlamayı planlıyor.
Limak, 3 santral daha kuruyor
Limak Holding ise, hidroelektrik enerjiye yönelik ya-tırımlara ağırlık veriyor. Çal Hes, Pamuk Hes ve Daren-hes olmak üzere üç hidroelektrik santralı olan Limak, 2010‘a kadar üç yeni santral daha kurarak elektrik üretimini 1 milyar kilovat saate çıkarmayı hedefliyor.
Limak Holding Yönetim Kurulu Üyesi Ebru Özde-mir, elektrik ve doğalgaz dağıtım ihalelerine girmeyi planladıklarını belirterek, "Nükleer santrallara da uygun bir altyapı ve de ortaklık kurulması durumunda ilgilenebiliriz" dedi.
Tekstilci Kipaş da enerjide
Bu yıl enerji sektörüne yönelik yatırım kararını açıklayan bir diğer kuruluş da Kahramanmaraşlı Ki-paş Holding. Hidroelektrik santralları kurarak elektrik üretecek Kipaş‘ın Başkanvekili Ahmet Öksüz, yaklaşık 250 milyon dolara mal olacak Seyhan Nehri üzerinde Köprü HES ve Kuşaklı regülatörü ile yıllık ortalama 620.828 kilovat saat enerji üretmeyi hedeflediklerini söyledi.
(Bugün 05.06.2006)
