HAZAL ATEŞ ANKARA / HÜKÜMETİN MECLİS'ten geçirdiği Elektrik Piyasası Yasası ile kamuyu milyarlarca dolar zarara uğratan Yap-İşlet-Devret (YİD) sözleşmeli santrallar, ihaleye gidilmeden işleten firmalara bedelsiz devrediliyor. Sözleşme sonunda kamuya devredilmesi gereken bu santralların kurulu olduğu Hazine arazilerinin de aynı firmalara devrinin önü açılıyor. Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Ulusaler, çıkartılan yasasın bu haliyle YİD sözleşmesi olan santralların milyarlarca dolarlık zararlarını yok saydığını ve bu firmalar için yeni bir dönemin açılmak istendiğini belirtti. Ulusaler, "İhalesiz devir konusunda hükümet kısmi bir geri adım attı. Ancak yeni düzenlemeler hâlâ pek çok yanlış ve sakıncayı içinde barındırıyor" dedi.
Hükümet eleştirilere kulak tıkayarak, elektrik dağıtımında özelleştirme yolunu açan Elektrik Piyasası Ya-sası'NDA DEĞİŞİKLİK YAPAN TASARIYI TBMM GENEL KURULU'ndan geçirdi. Hükümet, Meclis Genel Kurulu'NDA VERİLEN ÖNERGEYLE, 4628 SAYILI ELEKTRİK PİYASASI KANUNU'ndan önce "yap-iş-let-devret santralı olarak işletmeye geçmiş olanları" hariç tutarak aynı düzenlemeyi yasalaştırdı. Bu düzenleme ile, işletmeye geçmeden önce YİD sözleşmesini sonlandırmış olanlar ve bu yasalaşma sürecinden sonra sözleşmeden vazgeçecek olan işletmeye geçmemiş olan santrallerin kamuya geri dönüşü engellendi. Böylece hiçbir ihale yapılmadan kamuyu zarara uğratan aynı şirketlere santrallerin bedelsiz olarak bırakılması ve kurulu oldukları Hazine arazisinin de satılması söz konusu olacak.
2.3 MİLYAR DOLAR ZARAR
YİD sözleşmesi yapılan 54 şirket bulunuyor ve bunlardan 23 tanesi faaliyete geçti. Sayıştay raporuna göre faaliyete geçen YİD'LER 2002 YIL SONUNA KADAR ORTALAMA 4 YILLIK İŞLETME SÜRELERİ SONUNDA KAMUYU 2.3 MİLYAR DOLAR ZARARA UĞRATTILAR. GENEL KURUL'da kabul edilen düzenlemeye bakıldığında şu anda tahkim aşamasında olan, işletmeye giren, sözleşmesi imzalanıp ama faaliyete geçmeyen 31 sözleşmeden en az 26 tanesinin yeni getirilen olanaktan yararlandırılmak istendiği ortaya çıkıyor.
EMO Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Ulusaler, yapılan düzenlemeyi mülkiyetin satışı yöntemiyle özelleştirmeye dönüştürülmesi olarak yorumladı. Ulusaler, Maliye Bakanlığı'NA İHALE YAPMADAN RAYİÇ BEDEL ÜZERİNDEN ŞİRKETE SATIŞ YETKİSİ VEREN DÜZENLEMEYE İLİŞKİN OLARAK, "HÜKÜMET KENDİ ÇIKARDIĞI YASALARI BİLE HİÇE SAYIYOR. NE HUKUKEN NE TEKNİK NE DE ETİK AÇIDAN KABUL EDİLEBİLİR DEĞİLDİR. MÜLKİYET DEVRİ YÖNTEMİYLE ÖZELLEŞTİRMENİN ANAYASAL ÇERÇEVEDE KAPALI OLMASI NEDENİYLE DAĞITIM ÖZELLEŞTİRMELERİ İÇİN AYNI YASAYLA İŞLETME HAKKI DEVRİ YÖNTEMİ BENİMSENMİŞTİR. ANCAK AYNI ŞEKİLDE ANAYASAL ÇERÇEVEDE MÜLKİYET DEVRİ YAPILAMAYACAK OLAN ÜRETİM TESİSLERİ İÇİN MÜLKİYET DEVRİ ÖNGÖRÜLMÜŞ OLMASI ANLAŞILMAZ BİR ÇELİŞKİ OLUŞTURMAKTADIR" AÇIKLAMASINI YAPTI.
YENİ RANT KAPILARI AÇILDI
EMO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ULUSALER, 26 ŞİRKETTEN 20'sinin YİD sözleşmesinden feragat ettiğine dikkat çekerek, şunları söyledi: Çıkarılan yeni bir yasal düzenlemeyle bu şirketlere yeni bir hak tanınması nasıl söz konusu olabilmektedir? İktidarın amacı iddia edildiği gibi kamu zararına olan bu sözleşmelerden kurtulmak ise zaten şirketler faaliyete geçebilmek için yap-işlet-devret sözleşmelerinden vazgeçmiştir. Halen YİD kapsamında sözleşmeleri bulunan ve işletmeye geçmemiş olan yalnızca 5 santral kalmıştır. Meclis'TE DE GÜNDEME GETİRİLDİĞİ ÜZERE HİDROELEKTRİK VE RÜZGâR SANTRALARI İÇİN YENİLENEBİLİR ENERJİ KANUNU ÇERÇEVESİNDE YİD'den feragat edip lisans alıp piyasada faaliyet göstermelerini sağlayacak bir düzenleme yapılmıştır. Bunun üzerine, ikinci kez bu şirketlere rant sağlama arayışını anlamak mümkün değildir.
AKP'NİN ÖNERGESİYLE YASAYA EKLENEN İHALESİZ SATIŞTAN YARARLANACAK YİD SANTRALLARI ŞÖYLE:
1- KARGILIK
2- KEBAN DERESİ
3- YAMULA
4- KOVADA 3
5- ANDIRIN
6- BOYABAT
7-LAMAS 3
8- LAMAS 4
9- YEDİGÖZE
10- LAMAS-GÖKLER
11- ALTINTEPE-SU ŞEHRİ
12- BEYPINARI-SU ŞEHRİ
13- KONAK-SU ŞEHRİ
14- FİRMS
15- ÇALDERE
16- AKKÖY 1
17- AKKÖY 2
18- ARALIK
19- PAMUK
20- KIRKLARELİ DOĞALGAZ
21- ESKİŞEHİR DOĞALGAZ
22- KARADENİZ EREĞLİ DOĞALGAZ
23- DATÇA RÜZGAR
(BİRGÜN, 12.05.2006)