Baştan aşağı kamucu yeni bir enerji mimarisi farz oldu!
İktidar KDV oranını yüzde 1e çekmeye temel gıda maddeleri yerine elektrikten, yakıttan başlamalıydı.
retici firmalar yakıt sarfetmemek için marketlere mal sevkiyatını kıstılar.
Sebze bulamıyoruz ucuzluk marketlerinde...
Günde 3 kilo ıspanak satmak için manav da yerinden kalkmıyor.
Türkiyenin elektrik tüketimi, 2021 yılında 290 milyar kilovatsaat (kWh).
Bir kamu iktisadi teşekkülü olan Elektrik Üretim AŞnin (EÜAŞ) payı vızıltı kalıyor.
Uzmanlar, kamu sektörünün enerji sektöründeki payının yüzde 16lara kadar gerilediğini ifade ediliyorlar.
Yüzde 80e yakını özel sektörün elinde.
Önceki yazımda eski CHP Trabzon Milletvekili Haluk Pekşenin banka yükümlülüğünü 52 milyar dolar olarak ifade ettiğine yer vermiştim. Türkiye Bankalar Birliği (TBB)nin son yayımlanan Kasım 2021 verisine göre bankalardan kullandırılan kredilerde yüzde 19 ile en büyük payı inşaat sektörü alıyor. Ülkedeki 21 elektrik dağıtım bölgesinde faaliyet gösteren "Görevli Tedarik Şirketleri" (GTŞ), inşaatçılar ile aynı aileden geliyor.
Bankaların elektrik, gaz ve su kaynakları için kullandırdığı krediler 389 milyar lira, toplam kredilerden yüzde 12 pay alıyor.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) 2022 yılı için yapılan perakende satış tarifelerinde görevli tedarik şirketlerinin yaklaşık 125 milyar kVVhlik elektrik satışı yapacağını öngörüyor. Kurum tarafından yapılan açıklamalarda bunun 25 milyar kVVhlik bölümünün 31.8 kuruşa satıldığı belirtiliyor.
TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Üyesi Olgun Sakarya, EÜAŞın toptan satış fiyatını oluşturan iki kalemi şöyle izah ediyor:
"EÜAŞın GTŞlerin düzenlemeye tabi tarifeleri ile kullanıma sunulan toplam elektrik enerjisi miktarı, perakende satışları için yaklaşık 28.5 milyar kVVh ve kayıp/kaçak tüketim için yaklaşık 24.5 milyar kVVh olmak üzere toplam 53 milyar kVVh için belirlediği toptan satış fiyatı 31.8 kuruş. Diğer taraftan, EÜAŞın dağıtım şirketlerine genel aydınlatma tüketimi için satmış olduğu elektrik enerjisinin toptan satış fiyatı ise 135 kr/kWh."
Sakarya, EÜAŞın toptan satışlarının elektrik tarifelerine etkisini sorduğumda, yaptığı şu çalışmayı gönderdi: "Elektrik fiyatı abone grupları bazında perakende satış fiyatı; kullanıma sunulan elektrik enerjisi tedarik maliyetinin, öngörülen satış miktarına bölünmesiyle belirleniyor. GTŞler kullanıma sunacağı elektrik enerjisi için öngördüğü satış miktarını; ikili Anlaşma kapsamında Elektrik Üretim AŞden (EÜAŞ) - Gün Öncesi (GÖP) ve Gün İçi Piyasa (GIP ile Dengeleme Güç Piyasası (DGP)ından - Kojenerasyon üretim tesislerinin ihtiyaç fazlası üretimlerinden - EÜAŞ dışında, ikili anlaşma ile serbest üretim şirketlerinden temin ediyor."
Piyasalaşan sektörde elektrik dağıtım şirketlerinin enerji tedarik maliyetlerine etkisi EÜAŞtan çok daha fazla. 11 Şubat 2022 itibarıyla, tarifeler üzerinde etkisi tartışmasız olan ve GTŞlerinin elektrik enerjisi tedarik maliyetlerini yakından ilgilendiren, fiyatların da serbest piyasa yapısı içinde oluştuğu Piyasa Takas Fiyatı (PTF) ağırlıklı ortalaması yaklaşık 1.4 TL/kWh, Dengeleme Güç Piyasasında (DGP) oluşan Sistem Marjinal Fiyatı (SMF) ağırlıklı ortalaması da yaklaşık 1.5 TL/kWh oldu.
Gözden kaçırılmaması gereken bir başka maliyet unsuru, elektrik bedellerine yansıyan elektrik dağıtım şirketlerinin yatırım kalemleri...
Örnek; (ki bana bu yönde ulaşan bilgiler oluyor) dağıtım şirketinin yatırım arazisi için ödediği bedel şişirilmiş olabilir mi? 2 Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş (TEDAŞ)a, 1 bana gibi...
Dağıtım şirketleri TEDAŞın 29 yıllığına işletmecisi konumunda; yani kiracı...
Bu yönüyle bir başka noktaya daha dikkat çekiliyor. TEDAŞın mülkiyetinde olan makina, donanım vs için ayrılan amortisman gideri vergiden düşülüyor. Amortisman hesabı TEDAŞa mı kaydediliyor, elektrik dağıtım şirketlerine mi?
Ayrıca yine elektrik bedellerine yansıyan; Hazine alım garantili YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Destek Mekanizması) üzerinden dolar bazında yapılan ödemelerin etkisi nasıl giderilecek? Bırakın giderilmesini Akkuyu Nükleer Enerji Santralı için yapılan sözleşmelerde dolara bağımlılık ilişkisi Katolik nikahına dönüşüyor.
EÜAŞın maliyetlerinin aşağı inmesi için, enerji verimliliğini artırılması bir yana, "ucuz tedarik" kaleminin güçlenmesi gerekirken, su tersine akıyor. Mevcut durumda EUAŞın üretiminin yarısından fazlası 38.8 milyon MWh ile hidroelektrik santrallerinden geliyor. İklim koşullarına bağlı olarak barajlarda su seviyesinin düşmesiyle enerji kaynağı olarak doğalgaza yönelinmesi durumunda faturalara el bile sürmeyebiliriz...
10 Şubatta konkordato ilan eden Yılmaz Elektrik ile görüşmemi yazdım, alt yüklenicilerin bile battığı sektörde zincirleme kriz yaşanıyor. Beynimizde bir ışık yanmış olmalı; tedarikliysek...
