KARANLIKTAN 6 MİLYAR LİRA TASARRUF SAĞLADIK
Berat Albayrakın bakanlığı döneminde başlanan ve beş yılı geride bırakan kalıcı yaz saati uygulamasına tepkiler devam ederken Enerji Bakanı Dönmez, "Kış saati uygulamasıyla elektrikten 6 milyar lira tasarruf sağladık" diyerek savundu. Dönmezin tasarruf açıklamalarına yanıt veren Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu üyesi Mehmet Özdağ "Ortada söylediğini teyit edecek bir bilimsel veri yok"dedi.
Türkiyede kalıcı yaz saati uygulaması, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğanın damadı Berat Albayrakın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı olarak görev yaptığı dönemde, 7 Eylül 2016 tarihli Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile başladı/İleri saat" uygulaması, 2 Ekim 2018 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan kararla kalıcı hale geldi.
TOPLUMUN ENERJİSİNİN DÜŞMESİNE DEĞER Mİ?
Kalıcı yaz saati uygulaması yarattığı sorunlarla birlikte 5 yılı geride bıraktı. Hükümetin 2016 yılından bu yana ısrarla her yıl sürdürdüğü Sürekli yaz saati uygulaması aradan geçen 5 yıla rağmen hâlâ Tasarruf-israf tartışmalarına oluyor. Hükümet, özellikle öğrenciler ve erken mesaiye başlayan işçileri karanlıkta yollara düşüren bu uygulamanın enerji tasarrufu sağladığını savunuyor. Enerji eski Bakanı Berat Albayrak döneminde başlanan ve hâlâ devam uygulamayı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, "Kış saati uygulamasına başladığımız 2016dan beri toplam elektrik tasarrufu 6,82 milyar kilovatsaat oldu. Bu tasarrufun parasal karşılığı ise yaklaşık 6 milyar lira" diyerek savundu.
Gün ışığından faydalanmanın güç hale geldiği bu uygulamaya tepkiler her geçen gün yükseliyor. Enerji Bakanı Dönmezin tasarruf açıklamalarına yanıt veren Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Yönetim Kurulu üyesi Mehmet Özdağ "Söylediğini teyit edecek bir bilimsel veri yok ortada" dedi.
Gerçek Gündemin aktardığına göre hedeflenen nokta ile gelinen durum arasında dağlar kadar fark olduğunu söyleyen Özdağ "Bu uygulama başlamadan önce enerji tasarruf hedefleri yılda 2.5 idi. 2016 yılından bugüne kadar elde edilen toplam enerji tasarrufu 6,82 milyar, yani yıllık ortalama 1.13 milyar kilovatsaat olmuş. 2020 yılı tüketim verileri esas alındığında yıllık binde 3,7lik bir tasarruf anlamına geliyor. Ancak bunu kanıtlayan bilimsel bir veri henüz ortada yok. Yani bu açıklama doğru olsa bile hedeflerin çok gerisinde kalındığı görülüyor. Demek ki umulan tasarruf sağlanamamış. Ankaradan Batıya doğru bütün illerde, iş ve eğitim kesiminin, uluslararası ticaret yapanların katlanmak istemediği bir süreç yaşıyoruz" ifadelerini kullandı.
İSPATLANABİLİR BİR ETKİSİ YOK
BBCTürkçeye konuşan Cambridge Üniversitesinden Dr. Sinan Küfeoğlu ise, "2016 yılında Enerji Bakanlığının iddiası çok ciddi miktarda tasarruf yapılabileceği yönündeydi. Bizim bulduğumuz kadarıyla böyle bir tasarruf söz konusu değil. Son 5 yıldaki elektrik verilerini aldık, inceledik. Aynı şekilde atmosferik değişkenleri alıp inceledik. Bunları modellediğimizde şunu gördük: Yaz saatinden kış saatine geçmemenin -çünkü biliyorsunuz geçmedi Türkiye son 5 yılda- elektrik tüketimi üzerinde gözlemlenebilir veya ölçülebilir bir etkisi olmamış. İspatlanabilir bir etkisi yok" dedi.
AÇIKLANMAYAN RAPOR
Enerji Bakanlığı tasarruf konusunda ısrarcı. Son olarak bu yıl İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) tarafından hazırlanan bir raporla bu uygulama sayesinde büyük tasarruf yapıldığı açıklandı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile İTÜ arasında imzalanan sözleşme kapsamında yürütülen çalışmalar sonucunda, Türkiyede 2016 yılında sabit yaz saati uygulamasına geçildiğinden bu yana 3,97 milyar tasarruf yapıldığı iddia edildi. Ancak raporun detaylarının kamuoyu ile paylaşmaması ve rakamların sadece bakanlık tarafından açıklanması da tartışmalara neden oldu.
HER AY FATURALAR ARTIYOR
CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba sosyal medya hesabından daha önce yaptığı açıklamada "Damat Bakanın ısrarıyla yürürlüğe giren kalıcı yaz saati uygulaması nedeniyle: Eğitimde ve iş yaşamında verimlilik düşüyor. Faturalar her ay artıyor. Trafik kazaları artıyor. Depresyon artıyor. Kış saatine geçilmediği sürece bu kabus bitmeyecek!" paylaşımında bulundu. Tasarrufun önemli olduğunu kaydeden Özdağ, "Bizim için 1 kilovatsaat tasarruf bile önemli ancak sonuçta Türkiyenin nüfusunun yüzde 60-701nin mağdur olduğu, her şeyin altüst olduğu bir düzenin içindeyiz artık. Bakanın söylediği rakam için değer mi?Toplumun enerjisinin düşmesine değer mi? EMO olarak çok tasarruf yapıldığına ilişkin veri göremiyoruz. Bakanı doğrulayacak, bilim insanlarının da hemfikir olduğu bir rapor göremiyoruz ortada. Toplum düzeni açısından olumsuz olduğu görüşündeyiz. Elektrik enerjisi açısından söylendiği gibi bir olumluluğu olduğu kanaatinde değiliz. Türkiyenin çoğunluğu bundan mutsuz"diye konuştu.
PSİKOLOJİYİ DE OLUMSUZ ETKİLİYOR
Kalıcı yaz saati uygulamasının insan sağlığı üzerindeki etkisi de tartışma konusu. Bilim ve Aydınlanma Platformunun raporunda insanların hem mevsimsel hem de aydınlık karanlık döngüsünden etkilenen bir vücut iç saati olduğu, söz konusu mekanizmanın birçok organın sağlıklı işleyişi üzerinde etkisi olduğu belirtiliyor.
2017de Nobel Tıp ödülü alan bir çalışmaya göre, sirkadyen ritim de denilen biyolojik saatin DNA hasar ve tamirinde de etkili olduğu, kanser oluşma ve iyileşme mekanizmalarında da rol aldığı ortaya çıkmıştı. Raporda, "Yaz saati uygulamalarının insan sirkadyen ritimle uyumlu olmadığı bulgular arasındadır. Bu uygulamayı tüm yıla yaymanın halk sağlığını daha da olumsuz etkileyeceğini söylemenin oldukça güçlü bilimsel temelleri vardır" ifadeleri kullanıldı.
Öte yandan CHP Burdur Milletvekili Mehmet Göker, daha önce yaptığı açıklamada kalıcı yaz saati uygulamasının hem çocukların hem de ailelerin psikolojisini olumsuz etkilediğini belirtmiş"Yapılan araştırmalar, kısalan uyku süresi ve azalan uyku verimi nedeniyle, santral sinir sistemi, endokrin, dolaşım ve bağışıklık sisteminin olumsuz etkilendiğini, bu nedenle bireyin ve halkın sağlığın da olumsuz etkilediğini göstermiştir" dedi.
1 PİYASALAR İÇİN DEZAVANTAJ
► Kış saati uygulaması Avrupada 31 Ekimde başlarken, ABDde 7 Kasımda devreye giriyor. Artan saat farkı özellikle Borsa İstanbulda ABD merkezli işlemlerin küçük bir zaman dilimine sıkışmasına neden oluyor. Analistler, kalıcı yaz saatinin Türk piyasaları için bir dezavantaj yarattığını belirtiyor. Özellikle Avrupa ülkelerinde ya da ABD üzerinden korunma (hedge) amaçlı ya da kredi işlemi yapmak isteyen firmaların saat farkı açıldıkça nakit akışını organize etmekte zorlandıkları belirtiliyor. Noor Capital Market Araştırma Birim Müdürü Arzu Toktay, şirketler için saat farkı arttıkça fiyatlama alma ve takas işlemlerinde sorunlar çıkabildiği bilgisini verdi. ABD piyasalarında açılış ve kapanış saatleri 1 saat ileri atıldığında, bu piyasalarda aktif işlem başladığı saatlerin Türkiyede mesai bitimine denk geldiğini aktaran Toktay, "Bu saatlerde yatırımcılar tarafından takip edilmesi giderek güçleşiyor. Yurtdışı güncel veri akışını takip etmek zor hale geliyor. Saat farkı dolayısıyla kritik bir zaman dilimi içerisinde işlemlerin gerçekleştirilmesi gerekiyor" dedi.
OKULA KARANLIKTA GİDİYORLAR
► Uygulamaya tepki gösteren İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı (İBB) Ekrem İmamoğlu sosyal medya hesabından "Bir an önce sabit saat uygulamasından vazgeçilmeli, yaz/kış saatine geçilmeli. Hiçbir tasarrufa yol açmadığı gibi vatandaşların güne karanlıkta başlamalarına, çocukların okula karanlıkta gitmesine, milli maçları izlemek için bile gece yarılarına kadar beklemek gerekiyor" ifadelerini kullandı. İBB Başkanı Tunç Soyer ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, şunları dile getirdi: "2017 kışından bir kare. Fotoğrafta gün ışığı göremememizin sebebi sabit saat uygulaması. 0 karanlık hâlâ sürüyor. Vatandaşlarımız yıllardır okul için, iş için, sevdiklerine ulaşmak için gece karanlığında yollara düşüyor. Bu anlamsız, faydasız uygulama bitsin. Gün aydın olsun."
