SERCAN ÖZİPEKÇİ (ÖZEL HABER)
Elektrik Piyasası Kapasite Mekanizması Yönetmeliği Değişiklik Taslağı`na göre, destek mekanizması dışında kalan yap-işlet` santralleri ile yaşı 13 yıldan büyük ve ithal kömür ve doğalgaz kullanan santrallerin, 1 Temmuz 2021 tarihinden itibaren yardım mekanizmasına dahil edileceği, yardımları almak isteyen santral sahiplerinin, düzenleme resmen yayımlandıktan sonra 15 gün içinde başvuru yapmaları yeterli olacağı açıklandı. Buna göre, elektrik şirketlerine pandemi döneminde yaşadıkları zorluklar nedeniyle yaklaşık 3 milyar lira yardım yapılacağı belirtilirken, yapılan yardımın ise gizli zamla birlikte halkın ödeyeceği elektrik faturalarına yansıtılacağı iddia edildi.
"İnsafsızlıktır, vazgeçilmelidir"
Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Elektrik Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Şebnem Seçkin Uğurlu, özel şirketlere yeni kaynaklar aktararak, bu maliyeti de faturalar yoluyla tüketiciye yüklemenin, salgın koşullarında işsiz kalan, gelir kaybeden milyonlarca insan için insafsızlık olduğunu belirterek, "Herkesin bildiği gibi elektrik enerjisi tüm mal ve hizmetler için temel girdi niteliğindedir. Elektrik zamları otomatik olarak iğneden ipliğe her şeye zam gelmesi anlamına gelmektedir. Yükselen enflasyon canavarını besleyecek bu girişimden bir an önce vazgeçilmelidir" dedi.
Yenilenebilir enerjiye destek yok
Taslakta yapılan en temel değişikliklerden birinin mekanizmaya katılamayanlar arasında sayılan Yap İşlet` santrallerin de kapsam içine alınması olduğunu söyleyen Uğurlu, "Ayrıca yine kapsam dışı listesindeki lisansında yer alan, mevcut ve işletmede olan, geçici kabul tarihi en eski ünitesinin geçici kabul tarihinden başlayarak hesaplanan santral yaşı 13 yıldan büyük olan yerli kaynaklara dayalı olmayan santraller` ibaresi de kaldırılmasıdır. Böylece santral yaşı 13 yıldan büyük olan yerli kaynak kullanan kömür santraları da desteğe dahil edilmiş oldu. Bu düzenleme özellikle son yıllarda yapılan özelleştirmelerle devir alınan kömür santralleri ve geçmişte zaten Yap İşlet` kapsamında alım garantileriyle teşvik almış santrallerin yeniden desteklenmesi anlamına gelmektedir. Diğer şartları uygun olsa da yenilenebilir enerji kapsamında zaten destek alan santraller, değişikle yine kapsam dışı bırakılmıştır. Kamu payının yüzde elliyi aştığı santraller, EÜAŞ`a ait mobil treyler santraller hariç olmak üzere teşvik mekanizmasının dışında kalmaktadır" dedi.
"Kamu desteği vermeyin, kamulaştırın"
Değişikliğin gerekçesi olarak; küresel çapta yaşanan salgın nedeniyle ekonomik bir daralma ile birlikte ve eksik kapasite kullanımı ve enerji tüketimindeki dalgalanmaların gösterildiğini ifade eden Uğurlu, "Gerekçeden enerji üretiminde serbest piyasa mekanizmasının sağlıklı çalışmayacağı itiraf edilmektedir. Sürekli ekonomik büyüme öngören ve kâr ve fiyat odaklı yapılandırılan sistemin, kriz ortamlarından sürdürülemediği ortadadır. Bugün özel sektörün elindeki santrallerin bir kısmı, kamunun yatırım yapacak kaynağı yok` gerekçesiyle özelleştirilmişti. Farkı modellerle, çoklu kamu kaynaklarından sağlanan teşviklerle gerçekleştirilen yatırımlarda, bugün mali olarak yeniden sürdürülemez noktaya gelmiştir. Kamunun yatırım yapacak kaynağı yok` vurgularıyla hayata geçirilen serbest piyasa ve özelleştirme modeli, bugün bir kez daha kamuya yük haline gelmiştir. Özelikle ilk yatırım bedellerini çoktan çıkarmış, kamu kaynaklarından sağlanan alım garantileriyle uzun yıllardır kâr eden şirketlere yaşadıkları ilk sorunda yeniden kamu kaynağı aktarılması kabul edilemez. Enerji sürekliğini ve arz güvenliğinin sağlanması için kamu kaynağı kullanılacaksa, bu işlem kamulaştırma yoluyla yapılmalıdır" diye konuştu.
Vatandaş karara tepkili
Elektrik şirketlerine verilecek pandemi desteğinin bedelinin, faturalara yansıyacak olması vatandaşları da isyan ettirdi. Kendilerinin en çok desteğe ihtiyacı dönemde, bir de enerji şirketlerine yapılan yardımın, kendilerinden tahsil edilecek olmasının haksızlık olduğunu belirten Tarık Arıkan isimli vatandaş, "Pandemi döneminde hepimizin işleri durma noktasına geldi. Devletten hiçbir maddi destek görmedik. En azından faturalarda bir indirim yapılmasını veya hiç alınmamasını beklerken, aksine neredeyse her ay zam gördük. Bunun üzerine şimdi de enerji şirketlerine yapılan maddi desteğin, bizim faturalarımıza yansıyacağı konuşuluyor. Bu en hafif tabiriyle insafsızlık. Umarım doğru değildir" dedi. Emekli Mahmut İzci ise, vatandaşın en çok desteğe ihtiyaç duyduğu dönemde, büyük şirketlere yapılan yardımın faturasının ceplerinden çıkarılmaya çalışılmasına şaşırdıklarını belirterek, "Ülkede insanların çoğu asgari ücretle çalışıyor. Önemli bir kısım da emekli. Geçinmekte bile zorlanan insanlar. Zaten bir sürü insan faturalarını ödeyemez durumda. Hal böyleyken, başkalarına yapılan yardımın faturasının bile sürekli dar gelirli vatandaşa kesilmesi, sosyal devlet anlayışıyla bağdaşmıyor" diye konuştu.
(Yeni Bakış, 23.04.2021)
