Köprü, otoyol, hastane ve havaalanı derken bir diğer Hazine garantili iş alanı da enerji sektöründe yaratıldı. Enerji piyasasının AKP hükümetleri döneminde büyük oranda özelleştirilmesi ile birlikte, burada yaratılan rant da iştah kabartıcı seviyeye ulaştı. Enerji kaynaklarında fosil kaynaklara ve dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM) 2011 yılında geliştirildi.
Dolar cinsinden alım garantileri nedeniyle YEKDEMe yatırımlar hızla katlanarak arttı. 2011de başlayan YEKDEMde o zamanki proje sayısı 20 iken, 2020 yılında bu rakam 40 kat artarak 818e ulaştı. 2019da YEKDEMe ödenen para da 38 milyar TLyi aştı.
DÜNYADA UCUZLUYOR
YEKDEMde hidrolik ve rüzgar kaynakları için kilovatsaat başına 7.3 dolar/sent, jeotermal kaynağı için 10.5 dolar/sent, güneş ve biyokütle kaynakları için 13.3 dolar/sent fiyatlarla 10 yıl satın alma garantisi, üretim tesislerinde yerli aksam kullanımı için de ayrıca 5 yıl süreyle ek teşvikler veriliyor. Tüm dünyada maliyetleri birkaç sente inen yenilenebilir enerji, Türkiyede hem 3-4 kat daha pahalı hale geldi, hem de artan döviz kurlarına bağlı olarak kamuya yükü arttı.
Böyle olunca da 40 kat artan yatırımlarla birlikte YEKDEM elektrik üretimleri karşılığında ödenen bedel 2011 yılında 774 milyon TLden, 2019 yılında 38 milyar TLye yükseldi.
MİLYAR DOLARLIK TEŞVİK
Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Özdağ, 2019da YEKDEM teşviklerinin 25 milyar TL (4.4 milyar dolar) olduğunu söyledi. "YEKDEM sistemi yapılanması itibarıyla bazı üretim şirketlerine kaynak aktarmanın yolu haline geldi" diyen Özdağ, milyarlarca liralık pahalı YEKDEM maliyeti faturasının vatandaşa kesildiğini kaydetti.
Bu yıl ödemeler 50 milyar TLyi geçer
YEKDEMde büyük maliyet yaratan 50 megavat (MW) üstü tesislere verilen desteğe sınırlama getirilmesi gerektiğini ifade eden Mehmet Özdağ, 50 MWden büyük olanların YEKDEM kurulu gücünün yarısı olduğunu, desteğe ihtiyaç duyabilecek 10 MWden küçük tesislerin oranının ise yüzde 3te kaldığını aktardı. "YEKDEMden yararlanan şirketlere kamu kaynaklarından 2020nin ilk sekiz ayında 33 milyar TL aktarıldı ve bu tutarlar elektrik tüketicilerinin faturalarına yansıtıldı" diyen Özdağ, kur artışının devam etmesiyle yılsonundaki YEKDEM faturasının 50 milyar TLye çıkacağını söyledi.
(sözcü;07.11.2020)
