Makbule AKGÜL AKKUŞ
Çevre ve Tüketici Haklarını Koruma Derneği (ÇETKODER) son yapılan 14,9`luk elektrik zammının geri çekilmemesi halinde konuyu yargıya taşıyacağını açıkladı. ÇETKODER tarafından yapılan açıklamada elektrik zammına tepki gösterilerek 14.9‘luk zam oranının geri çekilmesi talep edildi. Açıklamada zammın geri çekilmemesi halinde konunun yargıya taşınacağı belirtildi. Zamların dar gelirli vatandaşı zor duruma düşürdüğünü ifade eden ÇETKODER Genel Başkanı Mustafa Göktaş, "Öncelikle bu yapılan zammın yetkililerce bir kez daha gözden geçirilerek geri çekilmesini tüketiciler adına talep ediyoruz. Netice itibari ile zam geri çekilmez ise tüketici vatandaşlarımızın aleyhine olan bu hususu kısa süre içinde yargıya taşıyacağız" dedi.
Elektriğe 1 Temmuz‘da da yüzde 15 zam yapıldığını hatırlatan Göktaş, son bir yılda elektrik fiyatlarına 5 kez zam yapıldığını belirterek. "Yapılan bu zam ile birlikte son 2 senede elektriğe yüzde 60.9 oranında zam gelmiş oldu" diye konuştu.
"FATURA TÜKETİCİYE KESİLEMEZ"
Yapılan zammın geri çekilmesini isteyen TÜKODER Genel Başkanı Aziz Kocal ise EPDK‘nin yapılan 14,90‘lık zammın gerekçesi olarak maliyet bileşenlerinde oluşan artışları gösterdiğini belirterek "Üç ay önce yüzde 15 zam yapıldı üç ayda hangi maliyet biriminde artış olmuştur" diye sordu.
Dağıtım şirketlerinin, elektrik kaçaklarının önüne geçecek önlemleri almak, kayıplar için gerekli yatırımları yapmak yerine, zam taleplerinin karşılanması için lobi çalışması yaptığını belirten Kocal, "Zamla birlikte asgari 230 kilovatsaatlik tüketim üzerinden 4 kişilik bir ailenin aylık elektrik faturası yaklaşık 142 liradan 163 liraya çıkmaktadır.
23 Haziran seçimlerinin ardından tüketicinin insanca yaşaması için; çay, şeker, akaryakıt ve doğal gaz ile temel ihtiyaçların birçoğuna yönelik zam furyasına elektrik fiyatına yapılan ikinci zam ile devam edilmektedir. Uygulanan Tüketim Ekonomisi ve kamu yönetimindeki israflar nedeniyle artan bütçe açığının faturası, yapılan zamlar ve artırılan vergiler aracılığıyla yine tüketiciye kesilmektedir" dedi.
Şirketleri kurtarmanın faturasının tüketiciye kesilemeyeceğini vurgulayan Kocal, "O zaman sormak gerekir, ekonomik krize giren tüketiciyi kim kurtaracak? Yoksa vur abalıya siyaseti devam mı edecek." ifadelerini kullandı.
"YARGIYA BAŞVURACAĞIZ"
Kamu Emekçileri Sendikası Konfederasyonu‘na bağlı Enerji, Sanayi ve Maden Kamu Emekçileri Sendikası (KESK ESM) ile Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) elektrik fiyatlarına yapılan zamma tepki gösterdi. Yapılan ortak açıklamada, "Çözüm olarak mevcut elektrik zamlarını EPDK‘nin yeniden gözden geçirerek, yapılan zam oranlarında bizce vergiden düşürülmesini gerekmektedir" denildi. Elektrik Mühendisleri Odası‘nın (EMO) 230 kilovatsaat asgari tüketim tutarı üzerinden yaptığı hesaplamaya göre 4 kişilik bir ailenin aylık elektrik faturası 142 liradan 163 liraya çıktı. KESK ESM ve EMO tarafından yapılan ortak açıklamada, şu ifadelere yer verildi: "Temmuz 2019‘a göre tek terimli alçak gerilim aboneleri için perakende enerji bedelleri yüzde 15-16 oranlarında artırılırken, kayıp ve kaçak, iletim hizmeti ve dağıtım hizmeti bedellerini içeren dağıtım kalemi tüm abone gruplarında yüzde 13.5 zamlanmıştır. Fon ve vergilerin etkisiyle yeni tarife toplamda yüzde 14.9 oranında zam olarak yansıyacaktır. Konut tarifelerinde yılbaşında yapılan yüzde l0`luk indirime rağmen yıllık zam oranı yüzde 19.7 olurken, 2 yıllık artış yüzde 72.6 olmuştur. Sanayide ise yıllık değişim yüzde 32.2 iken; 2 yıllık zam oranı yüzde 126"ya ulaşmıştır. Enerjiye yapılan zamların enflasyonu körüklediği bir yıl olması kaçınılmaz gözükmektedir. AKP iktidara geldiği 2003 yılından bu yana uyguladığı enerji politikalarıyla ülkemizi, enerji yoksulluğu ve pahalı enerji gerçeğiyle karşı karşıya bırakmıştır. Elektrik başta olmak üzere doğalgaz ve akaryakıt zamlarıyla giderek daha pahalı enerji kullanan ülke konumuna geldiğimiz açıkça ortadadır."
"ZAMLAR DEVAM EDECEK"
Yapılan açıklamada yargı yoluna gidileceği ifade edilerek şöyle denildi: "EPDK zamma gerekçe olarak Elektrik Üretim AŞ‘nin (EÜAŞ) toptan satış tarifelerindeki değişimi göstermiştir. Kamu toptan elektrik alım satış şirketi olan TETAŞ" in kaldırılması nedeniyle kamunun piyasa fiyatlannı düzenleme işlevi zayıflatılmıştır. Bakanlığın açıkladığı maliyet bazlı enerji politikalarının sonucu olan bu zamların önümüzdeki dönemde de devam etmesi beklenmektedir. EPDK‘nin faturalarda dağıtım bedelini ayrı bir kalem olarak göstermemesi kamuoyundan bazı bilgilerin saklandığı anlamına gelmektedir. EMO, EPDK‘nin şeffaflıktan uzak bu kararına karşı yargı yoluna başvuracaktır."
Yapılan açıklamada iğneden ipliğe her ürüne zam geldiği belirtilerek derhal özelleştirme uygulamalarına son verilmesi istenerek şu ifadelere yer verildi:
"Yıllardır uygulanan özelleştirme ve piyasalaştırmaya dayalı enerji politikalarının ülkeyi getirdiği nokta, elektrikte sürekli yükselen fiyatlar ve bunun tüm sektörleri doğrudan etkilemesiyle iğneden ipliğe her ürüne zam gelmesidir. 1990"lı yıllarda başlayan yap-işlet ve yap-işlet-devret modeli üretim santrallarının satın alma garantileri nedeniyle fiyatların yükseldiği ve halen yeni yatırımlarda da bu garantilerin verilmesi sonucu artan enerji maliyetlerinin yine zam olarak yansıyacağı açıktır. Özelleştirmenin acı reçetesi herkes tarafından görülmüştür. Temel bir insan hakkı olan enerji hizmeti ucuz, kesintisiz ve kaliteli bir şekilde kamu tarafından sunulmalıdır. Bunu sağlamanın tek yolu ise enerji alanının, şirketlerin kar hırsı ile değil, kamu yararını hedef alan politikalarla yönetilmesidir. Ülkemizin daha büyük açmazlarla karşılaşmaması için özelleştirme uygulamalarına son verilerek, acilen yeniden kamulaştırmalar yapılmalıdır."
"ASGARİ ÜCRETİN YÜZDE 17,7‘Sİ FATURALARA GİDİYOR"
Makine Mühendisleri Odası (MMO) elektrik ve doğalgaz fiyatları ve zamları inceleme raporu yayınladı. 2016 yılı ilk çeyreğinden itibaren 24 Haziran Seçimlerine kadar fiyatlardaki artışlann özellikle sınırlı tutulduğunun altı çizilen raporda, 24 Haziran seçimlerinin ardından tüm temel enerji ihtiyaç maddelerine zam yapıldığı belirtildi. Raporda Ağustos ayından bugüne kadar yapılan zamlarla birlikte yıl içinde elektriğe farklı tüketici grupları için yüzde 45 ile yüzde 723 doğalgaza ise yüzde 293 ile yüzde 112,5 oranında zam yapıldığı aktarıldı. Bu zamların ardından "Dört kişilik bir ailenin aylık elektrik ve doğalgaz faturası toplamı en az 284 liraya yükseldi. Bu tutar 1.603,12 TL olan asgari ücretin yüzde 17,7‘sidir" ifadeleri raporda yer aldı.
Hak edilen ücret artışlarının enflasyon ve yapılan zamların çok gerisinde olduğu belirtilen raporda konuya ilişkin olarak şu ifadeler yer aldı:
"1 Ekim 2018 itibarıyla 2017 Eylül ayına göre en yüksek oranda artış, son üç aydaki zamların sonucunda yüzde 72 ile sanayi elektriği olmuştur. Mesken elektrik fiyatı yüzde 442; BAŞKENT GAZ abone satış fiyatı yüzde 38,6; BOTAŞ serbest tüketici satış fiyatı yüzde 29,5 oranında artmıştır. Son bir yıl içinde resmi tüketici enflasyonu (TÜFE) yüzde 2432; üretici fiyat endeks (ÜFE) artışı yüzde 46,15 olarak gerçekleşmiştir. Üretici fiyat endeksinin bu denli yüksekliğinin önümüzdeki aylarda tüketici fiyatlarına olumsuz etkisi olacağı değerlendirilmektedir.
Asgari ücretteki artış yüzde 14,2; örnek memur emekli maaşındaki artış yüzde 14,8 ile sınırlı kalmıştır. Ücretli çalışanların yeterli olmayan ücretlerindeki artışın fiyat artışlarına kıyasla çok sınırlı kaldığını göstermektedir. Yaşamlarını birçok zorluklara göğüs gererek ve zorunlu harcamalarını bile her geçen gün daha da kısarak yürütmekte olan ücretli çalışanların ve küçük özel işletmelerin bu fiyat artışlarından ve bu artışların önümüzdeki dönemde yaratacağı olumsuzluklardan en çok etkilenecek kesimler olacağı açıktır."
"Asgari tüketim üzerinden yapılan hesaplamalara dayanarak 4 kişilik bir ailenin bir ayda 230 kilovat saat elektrik harcadığı kabul edildiğinde, fon ve vergi kesintileri dahil aylık elektrik faturası en az 137,4 liraya çıkmıştır." denilen raporda şu ifadelere yer verildi:
"Türkiye‘de 2017‘de bir hanenin yıllık ortalama gaz tüketimi bin 17 metreküp olup, bu miktar Ankara için bin 99 metreküp ‘tür. Bireysel kombi ısıtmanın yaygın olduğu Ankara‘da, bir konutun Ekim 2018 için geçerli olan gaz satış fiyatı üzerinden yıllık doğal gaz faturası en az bin 766 TL‘ye ulaşmaktadır. Aylık ortalama ise en az 147 TL olmaktadır. Buna göre asgari yaşam standardındaki dört kişilik bir ailenin aylık doğal gaz ve elektrik faturası, başkent Ankara‘da en az 284 TL‘ye varmaktadır. Bu tutar bin 603,12 TL olan asgari ücretin yüzde 17,7‘sidir."
"MAAŞLAR ARTIRILMALI VERGİ DÜŞÜRÜLMELİDİR"
Yaşam standartları yükseltmek ve daha ucuza enerji kullanımı için önerilerin yer aldığı raporda şu ifadeler kullanıldı: "İzlenmesi gereken politika "önce enerji verimliliği için yatırım yapılması, bu yatırımlarla sağlanan tasarrufların yanı sıra talebin yönetilmesi, mevcut tesislerin verimliliğinin artırılması, elektrik dağıtım ve iletim şebekelerindeki teknik kayıpların azaltılması ve bütün bu uygulamalar yeterli olmaz ise, ancak o zaman yenilenebilir kaynaklara dayalı enerji üretim tesisi yatırımı" olmalıdır.
Enerji kullanımını azaltan, enerjiyi verimli kullanan, enerjiyi yerli ve yenilenebilir kaynaklardan, yurt içinde üretilen ekipmanlarla temin eden bir sisteme geçiş sağlanmalıdır. Tüm kamu çalışanlarının maaşları, asgari ücret ve işçi ücretleri yüzde 30-35 enflasyon oranı dikkate alınarak, en az yüzde 40 arttırılmalı, asgari geçim indirim tutarı asgari ücrete eşit- lenmeli ve tüm maaş ve ücretlilerin asgari ücret tutan kadar bölümü vergi dışı kalmalıdır. Doğal gaz ve elektrikte mesken aboneleri için maliyet unsuru olan yüzde 18 KDV oranı düşürülmelidir.
Elektrik fiyatlarını arttıran, mesken abonelerinin sırtına yıkılan ve kamu yararına değil siyasi iktidarın yayın organı olarak çalışan TRT‘ye zorunlu ödenen paylar kaldırılmalıdır. Düşük gelirli konut tüketicileri için doğal gaz satış fiyatlarında sübvansiyon sağlanmalı, enerji yoksunlarına ise bedelsiz elektrik ve doğal gaz desteği verilmelidir."
HALKEVLERI‘NDEN ELEKTRİK ZAMLARINA KARŞI EYLEM ÇAĞRISI!
Elektrik fiyatlarının son gelen zamlarla birlikte geçen yıla göre yüzde 60 zamlanmasına karşı "Bu bir soygundur!" diyen Halkevleri ise sokağa çıkıyor. Son gelen yüzde 15‘lik zamla birlikte Ağustos 2018‘den itibaren yüzde 60 artan elektrik fiyatlarına karşı tepki gösteren Halkevleri, "Enerji şirketlerinin batmaması için enerji fiyatlarına zam üstüne zam yapıyorlar! Şirketlerin borcunu biz ödemeyeceğiz!" diyerek birçok ilde sokağa çıkma çağrısı yaptı. Yaptıkları açıklamayla "İktidar, enerji şirketlerinin borcunu halka fatura ediyor, bu faturayı ödemeyeceğiz!" diyen Halkevleri, "Enerji şirketlerine 10 yılda 30 milyar dolarlık teşvik dağıtıldı. Kimin parasıyla, halkın!" sözleri ile iktidarın enerji politikalarına tepki gösterdi. Açıklamada AKP‘nin, TEDAŞ‘ın yürüttüğü elektrik dağıtım hizmetini 2009-2011 yıllan arasında "Rekabet sayesinde enerji fiyatları düşecek" diyerek özelleştirdiği hatırlatılırken, son 17 yılda enerji sektörünün yüzde 85‘inin özelleştirildiği belirtildi.
(Başkent Gazetesi; 3.10.2019)
