Sağlık ve Çevre Birliği (HEAL) fosil yakıtlardan (kömür, petrol, doğalgaz gibi) sağlanan enerjinin sağlık maliyetlerini ortaya koyan "Gizli Maliyet: Fosil Yakıt Teşviklerini Sonlandırmanın Sağlığa Faydalan" adlı raporunu yayımladı. Çalışmada fosil yakıt teşvikleri ve fosil yakıt kullanımının yol açtığı sağlık maliyetleri ilk defa bir araya getiriliyor. IMF (Uluslararası Para Fonu), Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Dünya Bankası ve Türkiye‘de yapılan akademik çalışmaların incelenmesi ile hazırlanan rapora göre G20 üyesi ülkelerde fosil yakıtlara verilen teşvikler 6 katı sağlık maliyeti yaratıyor.
Rapora göre 2014 yılında aralarında Türkiye‘nin de bulunduğu G20 ülkeleri fosil yakıt şirketlerine toplam 444 milyar dolar teşvik verdi, ancak bu teşviklerle tetiklenen hava kirliliği, ilgili ülkelerde 2.76 trilyon dolarlık bir sağlık maliyetine neden oldu. Çalışmada Türkiye‘deki fosil yakıt teşvikleri ve bu teşviklerin sağlık maliyetleri de incelendi. Buna göre, Türkiye yılda kömür başta olmak üzere fosil yakıtlardan enerji üretimine yılda 1.9 milyar ABD Doları teşvik ödüyor. Fosil yakıtlar özellikle hava kirliliği yaratarak insan sağlığını tehdit ediyor. Hava kirliliğinin yarattığı sağlık sorunlarının ekonomik maliyeti ise kamu bütçesine zarar veriyor. IMF‘nin 2015 yılı tahminlerine göre ise Türkiye‘de fosil yakıtlara verilen teşviklerin sadece hava kirliliğine bağlı sağlık maliyeti yılda 19.4 milyar dolar; yani fosil yakıtlara verilen her bir liralık teşvik on liralık sağlık maliyeti yaratıyor. Kömür gibi fosil yakıtların kullanımı ayrıca iklim değişikliğini de tetikliyor. Raporda fosil yakıtların neden olduğu iklim değişikliğinin getirdiği ek maliyetler de hesaplanıyor. Fosil yakıtların neden olduğu iklim değişikliği, Türkiye‘de yılda 13.2 milyar dolar yeni maliyete yol açıyor.
KÖMÜRE DEĞİL SOSYAL POLİTİKALARA DESTEK VERİLMELİ
Raporu değerlendiren Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Kayıhan Pala "Hava kirliliği Türkiye‘deki en önemli halk sağlığı sorunlarından bir tanesidir. Fosil yakıtlar, özellikle de kömür, hava kirliliğini artırarak daha fazla erken ölüm ve hastalıklara sebep olmaktadır. Türkiye‘nin bir an önce fosil yakıt teşviklerini sonlandırması ve temiz hava için etkin bir eylem planı ortaya koyması gerekiyor" dedi. HEAL Türkiye danışmanı Funda Gacal, "Hava kirliliği başta olmak üzere enerji politikalarının sağlık maliyetlerini ortaya koymak gerekiyor. Türk hükümeti fosil yakıt üretimine yılda 1.9 milyar dolar teşvik sağlıyor ve buna rağmen Türkiye‘de nüfusun yaklaşık yüzde 15‘inin sağlık hizmetlerine erişimi yok. Enerji kaynakları seçiminde bu maliyetleri göz önünde bulundurmalı. Türkiye‘nin sağlıklı enerji geleceğini tahsis etmesi sosyal politikalar geliştirmede pek çok fırsat sunuyor" ifadelerini kullandı.
(Cumhuriyet; 02.11.2017)
