Türkiye‘de son yıllarda gereğinden fazla elektrik enerjisi üretim santrali kuruldu. Tabii ihtiyaçtan fazla elektrik üretim tesisi kurulunca bunların pek çoğu zor duruma düştü. Yani batmanın eşiğine geldiler. İşte şimdi bu zor duruma düşen elektrik üreticilerini kurtarmak için vatandaşın cebinden fazladan para alınmaya başlandı. Kısaca hatalı yatırımların bedeli vatandaşa fatura edildi ve ediliyor.
Peki, niye elektrik üretimine hatalı yatırım yapıldı?
Yapıldı çünkü; Türkiye‘nin 2015 yılı elektrik tüketimi 264,1 milyar kilovatsaat olarak açıklandı. Bu rakamı Enerji Bakanlığı‘nın açıkladığını hemen belirtelim. Yine aynı Enerji Bakanlığı‘nın verilerine göre elektrik enerjisi üretmek için kurulu kapasite 2015 yılı sonunda 73 bin 147 megavata ulaştı. Hâlbuki Türkiye‘nin tüketimi olan 264,1 milyar kilovatsaatlik üretim 40 bin 756 megavatlık kurulu güçle yapılabiliyor. O hâlde 32.391 megavat fazla kurulu güç var demek ki. Hadi bu kurulu gücün yüzde 15‘i yani 11 bin megavatı mevsim ve diğer risklere karşı ihtiyat payı olsun. Kalan yaklaşık 21 bin megavat fazla yatırım oluyor. Yine kurulu gücün yüzde 29‘unu doğalgaz santrallerinin oluşturduğunu hatırlatalım. Bu arada üretilen elektriğin yüzde 37,8‘i doğalgaz santrallerinden elde ediliyor. Bütün uyarılara rağmen rüzgâr ve güneş enerjisine kayıtsız kalan iktidar, hatalı olarak gereğinden fazla yapılan doğalgaz santrallerini kollamak için üretimi onlara kaydırıyor. Tam 14 yıl sona aklı başına gelen iktidar şimdi güneş ve rüzgâr enerjisine yönelmeye çalışıyor. Ama çok geç. Ortaya çıkan zarar oldukça büyük.
21 BİN MEGAVAT FAZLA KURULU GÜC VAR YATIRIMLAR GERİ ÖDEMEYİ YAPAMIYOR
Gelelim şimdi hatalı yatırım nedeniyle ekonominin kaybına...
Hemen akla "Peki, bu yaklaşık 21 bin megavatlık fazla kurulu gücün parasal bedeli ne kadar" sorusu gelebilir, işte bu fazladan yapılan elektrik santrallerinin kuruluş maliyeti yaklaşık 21 milyar dolar. Yani 21 milyar doların gereğinden fazla yatırım nedeniyle israf edildiğini belirtelim. Anlayacağınız fazladan yapılan 21 milyar dolarlık yatırım şimdi kendisini geriye ödeyemiyor. Bu nedenle pek çok elektrik üreticisi zor durumda. Dolayısıyla dünyada enerji fiyatları ucuzlarken Türkiye‘de sürekli elektrik fiyatının artış nedeni işte bu israf yatırımları oluyor.
Hatırlayacaksınız geçenlerde bir elektrik üreticisi aynı zamanda müteahhit zor durumda olduklarını, çünkü yatırımın hesaplarını elektriğin kilovatsaat satış fiyatını 6 dolar/cent üzerinden yaptıklarını ama şimdi elektriğin alım fiyatının 3 dolar/cent‘e gerilediğini basına açıkladı. Dolayısıyla son dönemde yaşanan Türk Lirası‘ndaki değer kaybının da zarara yol açtığını belirtti. Bu arada yaşanan devalüasyonun ekonominin daralmasına neden olduğunu, ardından enerji talebinin de beklendiği gibi artmadığını söyleyelim. Hükümet sürekli olarak ekonomimiz büyüyor diyor ama elektrik üretimi için yatırım yapanlar bu büyümeyi doğrulamıyor. Çünkü milli gelir dolar bazında 821 milyar dolardan 719 milyar dolara gerilediği için yeterli talep olmadığından elektrik santralleri yatırım bedelini geri ödeyemiyor, işte hem fazla kapasite, hem paradaki hızlı değer kaybı elektrik sektörünü adeta çökertti. Tabii bir de elektrik üretim firmalarının bu fazla kapasitesi yanında elektrik dağıtım şirketlerinin etkin çalışmamasının, elektrik üretim ve dağıtım özelleştirmelerinin hatalı yapılması elektrik fiyatına ilave yük getirdiğini belirtelim.
Anlayacağınız AKP‘nin hayalî hedefleri aşırı elektrik üretim santralinin yapılmasına neden oldu. Yeri gelmişken hemen belirtelim doğalgaz santrallerinin sayısı 233‘e ulaştı. Böylece yaklaşık 21 bin megavatlık israf yatırımı yapıldı. İşte şimdi elektrik fiyatının pahalı olmasının nedeni bu israf yatırımları oluyor. Hâlbuki israf edilen bu parayla 20 tane istanbul Üniversitesi büyüklüğünde yeni üniversite, 120 tane modern hastane ya da 21 bin kilometre otoyol inşa etmek mümkündü. Çünkü Ankara- Adana, Şanlıurfa- Diyarbakır ve Aydın- Denizli otoyolları hâlâ yapılamadı. Yine bu parayla GAP ve Konya Ovası sulaması bitirilebilirdi. Maalesef kaynaklar israf edildi.
(Taraf; 06.06.2016)
