2016 Yılına, ‘barış umutlarımızın giderek zayıfladığı‘ koşullarında girdiğimiz yetmiyormuş gibi her alandaki zamlara ve de halkın tepkilerine karşın elektrik faturalarındaki ‘kayıp-kaçak‘ bedellerinin gizlenmesi ile girdik.
Bazı şeylerin ne kadar gizlenirse bile gerçeğin, bir zaman sonra açığa çıkması kaçınılmaz oluyor. Bir önceki yazımda gündeme getirdiğim gibi; ekmek zamlarına karşı, ‘bunun gerekçesi‘ araştırılıp maliyet hesabı çıkarıldığında, yanıtının keyfi bir zam olduğunu gördük. Kaldı ki; bu ekmek zamları hükümetin bakanlarından Taner Yıldız‘ın da isyanına sebep olmuştur.
Tüketicinin bilinçlenmesi paralelinde, elektrikteki ‘kayıp-kaçak‘ konusunun gündeme getirildiği 2010 yılından bu yana ülke genelinde, yüz binlerce vatandaşlarımızın hak arayışlarına "yeni bir düzenleme yapılacak" gerekçesiyle yanıt veremeyen devlet, çareyi maalesef bu ayıbı gizlemekte bulmuştur.
Sayın bakan, içinde yer aldığı hükümetin bir zafiyeti olan ‘ekmek zammı‘na tepki göstermesi (olumlu olması bir yana) kendi bakanlığının bir sorunu olan elektnk faturalarında ‘kayıp-kaçak‘ konusu ile ilgilenmesi daha anlamlı olurdu. Zira; bu konu birkaç yıldan ben gündemden düşmüyor. Bu gün de, yurttaşın ilgisini çeken ekonomik mağduriyetlerden bir tanesidir. Son durumuna gelince;
Elektrik faturalarında yazılı, maliyet kalemlerinin gizlendiği yeni elektrik tarifesi, Elektrik Mühendisleri Odası‘nca yargıya taşındı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) kararına göre, 1 Ocak 2016‘dan geçerli olan tarifeye ilişkin, Enerji Piyasası Yasası‘nın şeffaflık ilkesi ve tüketicinin korunması mevzuatına aykırı olduğu belirtilerek, iptali ve yürütmenin durdurulması istendi.
Elektrik Muhendisleri Odası‘nın açtığı davada; maliyet içerikleri gizlenen tarifenin kullanıcılar tarafından denetlenemez hale getirildiğine dikkat çekildi. Önceki faturalarda 1 KVVh‘lık enerji için ‘kayıp-kaçak bedeli‘, ‘dağıtım bedeli‘, ‘perakende satış hizmet bedeli‘, ‘iletim bedeli‘ ile perakende tek zamanlı enerji bedeli‘nin kaç kuruş olacağının belirtildiği; sayaç okuma bedelinin de maktu olarak tanımlandığı anımsatıldı.
Yeni tarife ile tüm bileşenlerin ‘enerji‘ ve ‘dağıtım‘ bedeline indirgendiği kaydedilerek, "yeni tablo, elektrik bedelini oluşturan her kalemin tarifedeki ağırlığı, miktarını içermemesi ve abonelerce denetlenememesı nedeniyle hukuka aykırı olduğunun altı çizildi.
Halkı ikna etmek ve EMO‘nun iddialarına açıklık getirmek amacıyla EPDK‘dan yapılan yazılı açıklamaya göre; 1 Ocak 2016 tarihinden itibaren geçerli olan nihai fiyat artışı ortalama yüzde 6.8 oranında. Faturada yer alan dağıtım bedellerinin bir önceki faturaya göre neden yüksek olduğu konusunda, "önceki uygulama dönemlerinde dağıtım ve iletim gibi şebeke faaliyeti kapsamındaki bedeller (dağıtım bedeli, iletim bedeli, vs...) ayrı ayrı uygulanmakta iken, 1 Ocak 2016 tarihinden itibaren bu bedeller dağıtım bedeli olarak uygulanmaya başlanmıştır. Bu sebeple dağıtım bedelinde yüksek artışlar yoktur ve nihai toplama bakıldığında yalnızca makul seviyelerde fiyat değişimlerinin söz konusu olduğu görülmektedir.
Tüketicilerin faturaları karşılaştırken yanılgıya düştüklen bir konunun iki ayrı faturadaki tüketim miktarına bakmadan, toplam fatura tutarlarını karşılaştırmak olduğuna vurgu yapılan açıklamada, şu öneride bulunuyor:
"Örneğin bir önceki faturasının tutarı 100 TL olan bir tüketici sonraki faturada 300 TL gördüğünde elektrik fiyatlarının yüzde 200 arttığı gibi bir yanılgıya düşmektedir. Oysa, tüketim miktarındaki değişime bakmaksızın yapılacak bu analız yanlış olacaktır. Doğrusu faturalardaki toplam tutarları önce tüketim miktarlarına bölmeli ve çıkan birim bedeller üzerinden analiz yapılmalıdır.
Bu izahat ve itiraflar gösteriyor ki; devlet ya da devlet denetimindeki ister hizmet, ister yatırım, isterse finansal kuruluşların, kendi yurttaş kanından beslenmeler bugün bu sistemde kaçınılmaz olduğu anlamını taşımaktadır.
(Önadım; 03.02.2016)
