Kayıp ve kaçak başta olmak üzere, dağıtım şirketlerine faturalar üzerinden yapılan aktarımlara karşı oluşan tepki karşısında Enerji Piyasası Denetleme Kurulu, kamunun çıkarlarını korumak yerine, kamuoyunun bilgilenme hakkını dahi yok ederek, elektrik faturalarına karartma uyguladı. Böylece EPDK, kuruluş yasasının daha ilk maddesinde yazan "şeffaf elektrik piyasası" hükmünü ihlal etti. AKP ve EPDK işbirliği ile elektrikte başlatılan torba fatura dönemine göre, "enerji maliyeti, perakende satış hizmet bedeli, iletim bedeli, kayıp ve kaçak bedeli, sayaç okuma bedeli, dağıtım bedeli" maliyetleri görünmez kılındı. Yani karartıldı. Birçok kalemin faturada gizlendiğini belirten Elektrik Mühendisleri Odası, torba haline getirilen dağıtım bedeli ile tarifelerde açıklanan kayıp ve kaçak bedelinin öğrenilmeyeceği ifade ediyor, iddiaya göre, faturalardaki oranların yükseltilmesiyle konutlardan yılda fazladan 1,8 milyar lira ilave para toplanacak.
ELEKTRİK KRİZİNİN NEDENİ BELLİ OLDU
Sol gazetesinin duyurduğu habere göre, torba haline getirilen dağıtım bedeli ile tarifelerde açıklanan kayıp ve kaçak bedeli artık bilinemeyecek. Kamunun elindeki iletim sistemi için yapılan tahsilatın miktarı da saklandı. Dağıtım şirketlerinin baskısıyla bu şirketlere aktarılan kalemler yükseltilirken, iletim bedeli de düşürülmüş oldu. Böylece 31 Mart‘ta bütün Türkiye‘de elektriklerin meçhul bir şekilde kesilmesiyle gündeme gelen krizin de üstü örtülmüş oldu. 1 Ocak‘tan önce perakende satış hizmet bedeli ve perakende enerji bedeli olarak iki ayrı kalemde görülen tutar tek kaleme indirildi. Ekim 2015 tarifesinde 2 kalemin toplamı 20.58 kuruş iken, 1 Ocak itibarıyla yapılan yüzde 3.72‘lik zamla 21.34 kuruşa yükseltildi. EMO‘nun yaptığı hesaplamaya göre; dağıtım bedeli torbasına atılan kalemlerde toplamda yüzde 10.04‘lük zam yapılarak, kilovat saat 10.76 kuruştan 11.84 kuruşa çıkarıldı.
BENİM PARAMLA ŞİRKET KURTARMA
Enerji maliyetlerini içeren perakende enerji bedelinde artış yüzde 3.7 iken, dağıtım bedelinde artışın yüzde 10‘u aşması; yapılan zammın büyük ölçüde enerji maliyetleri artışından değil, dağıtım şirketlerine yapılan aktarımdan kaynaklandığını gösteriyor. EMO‘nun açıklamasına göre, bu artış, dağıtım şirketlerinin bir süredir kurdaki artışı gerekçe göstererek, özelleştirme bedellerini ödeyememe durumlarına ilişkin olarak "iflas" resti çekmelerinin etkili olduğunu ortaya koyuyor. Yani bizim paralarla şirketler kurtarılmak isteniyor. Bitmedi. Fatura kazığı daha büyük. Devam edelim: Zamlar sonucunda fon ve vergiler hariç olmak üzere 1 kilovat saat başına elektriğin bedeli konut kullanıcıları için 31.05 kuruştan yüzde 6.9‘luk zamla 33.18 kuruşa yükseltildi. Ancak eskiden fatura başına sayaç okuma olarak alman bedel, yeni tarifede dağıtım bedeli içine dahil edilince gerçekte zam oranı yüzde 5.9 oldu.
DAĞITIM ŞİRKETLERİ İÇİN AYRICALIK
Yapılan zammın 4 kişilik bir ailenin asgari 230 kilovat saatlik tüketimi üzerinden faturalarına yansıması ise 5.3 TL olacak. Böylece bir hanenin elektrik faturası aylık asgari 89.4 liradan 94.7 liraya çıkarıldı. Yılbaşından itibaren yapılan zamla birlikte konutlardan aylık 151.8 milyon, 1 yıllık ise 1.8 milyar TL fazladan para tahsil edilecek. Bu gizleme ve saklama operasyonunun arkasında, kayıp ve kaçak hedefleri başta olmak üzere dağıtım şirketlerini gözeten kararları ve yandaş şirketler için yaratılan ayrıcalıkları görünmez kılma arayışı yatıyor. Nitekim 31 Aralık 2015 tarihli Resmi Gazete‘de yayımlanan yeni düzenleme ile kayıp ve kaçak oranları yüksek olan dağıtım şirketleri için özel bir statü oluşturularak, vatandaştan tahsilat yapacakları yeni kapılar yaratıldı. Oysa vatandaş şikayetçi olduğunda, dağıtım şirketleri ve EPDK, tahsil edilen kayıp ve kaçak bedelleri mahkemelere bildirmekle yükümlü. Peki, yargıyı takan var mı? Göreceğiz.
(Antalya Körfez; 08.01.2016)
