Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Yeşil 01ektrik Mühendisleri Odası (EMO) Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Yeşil, düşük kaliteli jeneratörlerin ve kesintisiz güç kaynaklarının yanlış projelendirme ve uygulama sorunlarının risk yarattığını kaydetti. Bu sorunların giderilmesi için ise, güç kaynakları ve jeneratörlerin projelendirme ve uygulama süreçlerinde EMO‘nun mesleki denetimine sunulmasını öneren Yeşil, sektörde üretim ve ihracata ilişkin de bilgiler verdi.
Türkiye‘de jeneratör ve UPS kullanımının geldiği düzeye ilişkin bilgi verir misiniz?
Son yıllarda yaşanan enerji kesintileri nedeniyle gerek kesintisiz güç kaynaklan gerekse jeneratör kullanımında artış gerçekleşmektedir. Nitelikli yapıların artması, yapılarda kullanılan elektrik ve elektronik (yangın algılama ve yönlendirme, kamera kontrol, ses uyarı, veri merkezleri, acil durum aydınlatması, otomasyon sistemleri gibi) sistemlerin yaygınlaşması ve gelişmesi ile bu sistemlerin sağlıklı çalışması ve ekipmanlann elektriksel güvenliğinin sağlanabilmesi amacıyla kesintisiz güç kaynaklarının kullanımı önem kazanmıştır.
Dalgalanmalar ya da kısa süreli kesintilere karşı kesintisiz güç kaynaklannın kullanımı bazen yeterli görülebilirken, kimi durumlarda kesinti süresi boyunca elektrik enerjisinin temini için jeneratör grubu ile desteklenmesi öngörülmektedir. Statik kesintisiz güç kaynakları içerisinde kullanılan akü grubunun büyüklüğüne göre kesintide beslenmesi istenilen elektriksel yükün, istenilen süre boyunca desteklenmesi sağlanabilmektedir. Dakikalar yerine saatler süren bir besleme öngörülüyorsa ya da endüstriyel uygulamalarda olduğu gibi daha büyük elektriksel yüklerin desteklenmesi gerekli olduğunda jeneratör kullanımı zorunlu olmaktadır.
Jeneratörde ne tür enerji kaynaklan kullanılıyor?
Hastanelerde, alışveriş merkezlerinde, okullarda, iş yerlerinde, endüstriyel tesislerde vb. uygulamalarda genellikle dizel jeneratör tercih edilmektedir. Özellikle yakıt kullanımı kolaylığı avantajı nedeniyle dizel yakıtlı jeneratörler tercih edilmektedir.
Bu cihazları ne tür binalar kullanıyor?
Bireysel kullanım için de uygun mudur?
Jeneratörler kamuya açık ve yüksek bina kategorisinde bulunan tüm binalarda kullanılmalıdır. Özellikle yangın güvenliği sistemlerinin acil durumlarda da çalışmayı sürdürebilmesi için jeneratörler hayati öneme sahiptir. Apartmanlarda ve çok sayıda konutun bir arada bulunduğu sitelerde merdiven ve bahçe aydınlatması gibi güvenliği yakından ilgilendiren konular ve uzun süreli kesintilere karşı ısıtmada kullanılan kalorifer sistemine elektrik sağlamak gibi kritik hizmetlerin devamlılığı için jeneratör bulundurulmalıdır. Bunun yanında hastane gibi çalışmayı her durumda sürdürmesi gereken elektrikli cihazlara sahip işletmelerde, fabrikalarda olası bir elektrik kesintisine karşı jeneratörlerle önlem alınmalıdır.
Jeneratör üretimi 2015‘in 9 aylık döneminde 1 milyar 761 milyon TL‘ye yükseldi
Merdiven altı üretim olarak tabir edilen düşük kaliteli jeneratörlerin ve kesintisiz güç kaynaklarının yarattığı sorunlar kadar yanlış projelendirme ve uygulama sorunları da risk yaratmaktadır. Jeneratörlerin hayatı kolaylaştıracak şekilde güvenli bir biçimde binalardaki elektrik tesisatı ve diğer elektronik sistemlerle birlikte kullanımı için elektrik mühendisleri tarafından projelendirilmesi ve testlerinin yapılarak devreye alınması önemli bir zorunluluktur. Tesisatın genelinde olduğu gibi jeneratör ve kesintisiz güç kaynaklarına ilişkin projeler de Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) ve ilgili kurumlar tarafından denetlenmeli ve onaylanmalıdır.
Büyük ve orta boy işletmeler veya büyük sitelerin yönetimleri genellikle elektrik mühendislerinin gözetiminde jeneratör büyüklüğü belirleyerek tercihte bulunmaktadır. Ancak küçük işletmeler ve konutlarda ise çeşitli sıkıntılar yaşanması söz konusudur. Jeneratör alımında fiyatının yanı sıra yaygın servis ağının bulunması, uluslararası standartlara uygunluk gibi kriterlere de dikkat edilmesi önem arz etmektedir.
Türkiye İstatistik Kurumu‘nun (TÜİK) verilerine göre;
- 2010 yılında Türkiye‘de satış değeri 720 milyon 351 bin TL‘lik jeneratör üretimi gerçekleştirildi.
- 2011 yılında aynı üretim seyri gözlenirken, 2012 yılında bir önceki yıla göre yüzde 54 oranında artarak, 1 milyar 107 milyon 489 bin TL‘ye ulaştı.
- 2013 yılında yüzde 29‘luk büyüme oranıyla toplamda 1 milyar 555 milyon 8 bin TL‘ye denk gelen üretim yapılmışür.
- 2014 yılında rakamlar 1 milyar 117 milyon 55 bin TL‘ye gerilemiştir. Bu yılın ilk 9 aylık döneminde ise 1 milyar 760 milyon 690 bin TL‘ye ulaşılmışnr. Bu rakam 2014‘ün ilk 9 aylık dönemine gerçekleşen 583 milyon 450 bin TL‘lik üretimle kıyaslanınca büyüme oranının yüzde 100‘un üzerine çıktığı görülmektedir.
Güvenlik riski yaratacak ürünlerin Türkiye‘ye girişi engellenmeli
Jeneratör ve UPS sektöründe kullanılan cihazlar ülkemizde üretiliyor mu? İhracat ve ithalata ilişkin bilgi verir misiniz?
Jeneratör ve kesintisiz güç kaynağı alanında kullanılan ekipmanların bir kısmı ülkemizde üretilmekte hatta bu ürünlerin bir kısmı da ihraç edilebilmektedir.
İstanbul Elektrik-Elektronik, Makina ve Bilişim İhracatçılan Birliği‘nin verilerine göre; elektrik motorları ve jeneratörlerin bulunduğu ürün grubunun ihracatı; 2013 yılında 136 milyon 903 bin dolar iken, 2014 sonu itibariyle 151 milyon 231 bin dolara yükselmiştir. 2015‘in ille 8 ayı itibariyle bu rakam 80 milyon 343 bin dolar olarak gerçekleşmiştir.
Piyasada uluslararası standartlara uymayan ithal ürünlere sık rastianmaktadır. Güvenlik riski yaratacak bu ürünlerin Türkiye‘ye girişi engellenmeli ve gerekli denetimler özenle yerine getirilmelidir.
(Toki Haber; 01.12.2015)
