Türkiye, tarihinin en büyük elektrik kesintisini 31 Mart Salı günü yaşadı. Kesintiler, ülke çapında üretimin durmasına, dolayısıyla ekonominin büyük zarar görmesine yol açtı. Kesinti, yurttaki birçok sektörü vurdu ve zarar 600 milyon doları buldu. Enerji Bakanı Taner Yıldız, yaptığı son açıklamada kesintinin izahının olmadığını söyledi.
TÜİK tarafından açıklanan veriler doğrultusunda, Türkiye‘nin 2014 yılı GSMH‘sı 800 milyar dolar oldu. 1 yıllık milli gelir üretiminden yola çıkarak yapılan hesaplamaya göre, elektrik kesintisi ile üretimi duran Türkiye, 1 saat içinde 100 milyon dolar zarara uğradı. Yurt genelinde ortalama 6 saati bulan elektrik kesintisi temel alındığında ortaya çıkan zarar 600 milyon doları buldu.
SANAYİ DURDU
Ülke çapında yaşanan elektrik kesintisi en fazla sanayiciyi etkiledi. TÜİK verileri doğrultusunda, Türkiye sanayisinin bir günlük üretim değerinin 1,1 milyar TL bildirildi. Kesinti nedeniyle 6 saat duran üretim ise sektörde yaklaşık 293 milyon TL‘lik zarara yol açtı. Organize Sanayi Bölgeleri, kesintinin verdiği ekonomik zarardan en çok etkilenen kesim oldu. Türkiye genelindeki 289 OSB içindeki binlerce tesisin üretimi durdu. Sanayi bölgeleri, İstanbul, Kocaeli, Bursa, Denizli, Manisa gibi yerlerde fabrikalar üretime ara vermek zorunda kaldı. Bazı fabrikalarda jeneratörlerin devreye girmesiyle belli üniteler çalıştırıldı ancak zararın önüne geçilemedi. Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu (OSBÜK) Başkanı Cahit Nakıboğlu, elektrik kesintisinin üretime sekte vurduğunu kaydetti.
JENERATÖR SATIŞLARI PATLADI
Elektrik kesintisi fabrikaların yanı sıra maden ocaklarına da zarar verdi. Kesintinin uzun süreceğinin saptanmasıyla işçiler madenlerden çıkarıldı. Elektrik kesintisi yeraltı treni, tramvay ve hızlı tren seferlerini de durdurunca ulaşımdaki maddi kaybın boyutu da tarif edilemez oldu. Elektrik kesintisinin yarattığı tedirginlik borsayı da etkiledi. Elektrik kesintisi verdiği birçok ekonomik zararın yanında jeneratör satışlarının katlanmasına neden oldu. Kesinti uzun sürünce birçok işletme jeneratör almak için üretici ile iletişime geçti.
"ZARAR TELAFİ EDİLMELİ"
Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) Yönetim Kurulu Başkanı Ender Yorgancılar, elektrik kesintisiyle ilgili, "Elektrik kesintisi, Türkiye‘yi karanlığa gömmenin ötesinde, en büyük yarayı sanayi almıştır. 4 saatin ardından çok kısıtlı verilen elektrik ve ne yazık ki, sebebi tam olarak açıklanamayan bir durum olarak yaşanılan kaos ortamı bugünün Türkiye‘sine yakışmamıştır. Elektrik kesintisi üretimi sekteye uğratırken, milyonlarca dolarlık makinelere de zarar vermiştir. Jeneratörü olan büyük ölçekli kuruluşlarımız ve belli bölümlerde kullananların dışında sadece İzmir‘de değil, diğer illerimizde de sanayicilerimiz şaşkın ve öfkeli olmanın dışında ellerinden bir şey gelmeden beklemişlerdir. O günkü belirsizlik, durumu daha da güçleştirmiştir.
SORUN: İLETİM SİSTEMLERİ
Elektrik kesintisinin nedenini irdeleyen kuruluşlardan açıklamalar geldi. Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), sorunun dağıtım sistemlerinden değil iletim sistemlerinin işleyişinden dolayı ortaya çıktığı saptamasında bulundu. EMO‘dan yapılan açıklama şu şekilde oldu:
"Tarifede yapılan değişiklikle faturadaki diğer kalemlerde artış yapılırken, iletim bedelinde düşüş gerçekleşti. Kamuya ait olan iletim ağları için tahsil edilen bedelden yapılan indirim, faturadaki diğer kalemlerde yapılan artışla özel dağıtım şirketlerine aktarıldı. Dolayısıyla iletim sisteminde bakım eksiklikleri nedeniyle büyük çaplı bir arıza meydana gelmiş olabilir."
YILDIZ: BUNUN İZAHATI YOK
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, tüm Türkiye‘yi etkileyen elektrik kesintisiyle ilgili açıklamalarda bulundu. Bakan Yıldız, elektrik kesintisinin izahatının şu an için olmadığını belirttiği en son açıklamasında, şunları söyledi:
"Vatandaşımız elinde silahla izolatörü kırıyor. Bunun bir izahı var. Orada fiziki bir müdahale var onu iletim hattı yerine koyalım. O sırada başka yerden beslersiniz olur. 3 ayrı otobanın l‘er saniye arayla kapanması normal değil. Birinden olmazsa diğerinden yol verecektiniz. 86 bin 400‘te bir kadar ihtimal vardı bir gün öncesinde olmasında. Birer saniye arayla 3 tane otobanın yollarının kapanması da bize çok normal gelmedi. ‘Bu bir siber saldırı mıdır?‘ diye soruluyor. ‘ Siber saldırı yok‘ da diyemeyiz. Siber saldırı varsa bunu açıklayacağız. Şu anda ‘Siber saldırıdır‘ diyecek delilimiz yok. Elektrik mühendisleri arkadaşlarımız bunu bir yerlere kürelemek isteyebilirler."
KESİNTİ PİS BASINDA
Dış basında da Türkiye‘deki kesinti ile ilgili haberler yayınlandı. Associated Press, haberinde; "Yetkililer, Türkiye‘nin elektrik iletim hattında yaşanan bir sorunun, İstanbul ve Başkent Ankara dâhil bazı şehirlerde elektrik kesintisine neden olduğunu söylüyor. Son yıllarda Türkiye‘de yaşanan en büyük kesinti" ifadelerini kullandı.
(EKONOMİK ÇÖZÜM; 04.04.2015)
