Yurttaşın yargı hakkı elinden alınıyor
Hükümetin geçen hafta TBMM‘ye sevk ettiği ve yurttaşların elektrikteki kayıp kaçak bedeli için dava açmalarını, hakem heyetlerine gitmelerini engelleyen yasa tasarısı, yurttaşın yargıya gitme hakkını engellediği gibi anayasa ve ilgili yasaya da aykırılık taşıyor. Tüketicinin Korunması Hakkında Yasa‘da tüketicilerin hakem heyetlerine gidebilecekleri güvence altına alınırken tasarı ile bu da ortadan kaldırılıyor. Tasarıya isyan eden tüketici dernekleri, "Bu anayasal suçtur" diyerek tepkilerini dile getirdi. Tasarıdaki gerekçeye göre, 2013‘te 21 dağıtım şirketi hizmetleri karşılığında 3.5 milyar lira topladı. Aynı dönemde kayıp-kaçak maliyeti ise 5.85 milyar lira oldu. Gerekçede 5.85 milyar liralık kayıp-kaçak maliyetinin dağıtım şirketlerine yüklenmesi halinde bu şirketlerin iflas edecekleri ileri sürüldü. 2006-2014 yılları arasında sadece kayıp-kaçak bedeli olarak tüketicilerden 33 milyar lira alındı. Tüketici Hakları Derneği Gençl Başkanı Turhan Çakar, yurttaşın "yargı hakkının" elinden alındığına işaret etti
» Kullanılan kilovat saat başına 2.86 kuruş olarak mesken kullanıcılarından tahsil edilen dağıtım bedeli 3.71 kuruşa çıkarıldı. 2015‘te şirketlere haksız yere yurttaşın 57.2 milyon lirası aktarılacak.
Faturalardaki kayıp ve kaçak bedelini dağıtım bedeline giydirme oyunu sonucunda dağıtım şirketlerinin, mesken kullanıcılarından tahsil ettikleri dağıtım bedeli, Ocak 2015‘te‘Aralık 2014‘e göre yüzde 29.6 oranında zamlandı.
Elektrik Mühendisleri Odası‘nın (EMO) yaptığı hesaplamalara göre, kullanılan kilovat saat basma 2.86 kuruş olarak mesken kullanıcılarından tahsil edilen dağıtım bedeli 3.71 kuruşa çıkarıldı. Böylece 230 kilovat saatlik asgari bir ailenin elektrik tüketimi nedeniyle dağıtım şirketlerine ödenen dağıtım bedeli 6.6 TL den 8.5 TL‘ye çıkarıldı. Bu bedellerin yıllık düzenlendiği düşünülse dahi 2014 enflasyonunun yüzde 10‘un altında olduğu dikkate alındığında, dağıtım şirketlerine aktarılan dağıtım bedeli kaleminde enflasyonu da kat kat aşan zam yapıldığı görülecek.
Dağıtım bedeli zammı nedeniyle elektrik faturaları aracılığıyla 2014 itibarıyla 29 milyon 337 bin 454‘e ulaşan mesken abonesinden aylık asgari tüketim gerçekleştirdikleri varsayılsa bile 57.2 milyon lira şirketlere haksız yere yurttaşların parası aktarılacak. Sadece mesken abonelerinden yapılan en asgari aktarım tutarı yıllık 687 milyon liraya ulaşacak.
Elektrik faturalarına gizli zam yapıldığını vurgulayan EMO, "Dağıtım şirketlerine 2014‘teki kadar hedef kayıp ve kaçak bedel aktarımının aynen devam etmesi için; 2015‘te azaltılması gereken kayıp ve kaçak bedel tutarı faturanın başka kalemine aktarıldı. Faturalardan çıkarılması gereken kayıp ve kaçak bedelleri ‘dağıtım bedeli‘ içine giydirildi. Hükümet sadece bu kaleme yüzde 30 zam yapmakla yetinmedi, Türkiye Elektrik iletim AŞ‘nin payını bile dağıtım şirketlerine kaydırdı. Ocak 2015 itibarıyla mesken abonelerinin faturalarında iletim bedeli olarak yer alan kilovat saat başına 0.89 kuruşluk pay, 0.87 kuruşa düşürüldü. Asgari bir aile tüketimi dikkate alındığında, TEİAŞ‘ın mesken abonelerinden tahsil edilen faturalarda dağıtım şirketlerine aktarılmak üzere feragat etmek zorunda bırakıldığı iletim bedeli tutarı, yıllık 12 milyon TL‘yi aşıyor" açıklamasını yaptı.
EMO‘ya göre sayaç okuma basma tahsil edilen sayaç okuma bedelleri de yüzde 9.6 zamlandırıldı.
(Cumhuriyet; 02.02.2015)
