Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu" nda görüşülmeye başlanan "Elektrik Piyasası" taslağı ile geriye ödenen kayıp-kaçak bedellerinin abonelerden geri alınmasının yolunu açacağı uyarısında bulundu. EMO Yönetim Kurulu yaptığı yazılı açıklamada, tasarıyla, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu‘nun abonelerden alınmasını hukuksuz bulduğu kayıp ve kaçak bedellerinin "maliyet unsuru" olarak faturalara yansıtılmasının yasallaştırılacağını belirtti: "Tasarıya göre, yargı kararıyla kayıp ve kaçak bedellerini geri alan abonelere yapılan ödemeler de mahkeme masrafları dahil olmak ürere yeniden tüm yurttaşlara yansıtılacak. Yurttaşların yargı yoluyla haklarını aramasının önü ise tüketici mahkemelerinin yetkisinin ‘EPDK düzenleyici işlemlerine uygunluk‘ kriteriyle sınırlandırılarak kapatılmak isteniyor."
"SANAL MALİYETLER ÇIKARILIYOR"
Tasarıyla kullanıcılara yeni yükler de getirildiğini vurgulayan EMO tarafından yapılan açıklamada, "Sanki perakende satış hizmet maliyetinin dışındaymış gibi ‘faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti‘ ekleniyor. Oluşturulan sanal maliyetlerle, farklı isimler altında, mükerrer tahsilatlarla elektrik kullanıcılarından dağıtım şirketlerine yeni kaynak aktarımı sağlanmak isteniyor" denildi.
KAYIP-KAÇAKTA YENİ HEDEF ORANLAR
Yasa teklifiyle, kayıp ve kaçak gerçekleşmeleri dikkate alınarak yeniden kayıp ve kaçak hedef oranlarının belirlenmesinin söz konusu olacağını da vurgulayan EMO Yönetim Kurulu tarafından yapılan açıklamada; "Buna da yasal dayanak oluşturulmak istendiği anlaşılmaktadır. Bu durumda ‘Bugüne kadaryapılan kayıp ve kaçak hedef oranlarının değişiklikleri hangi yasal mevzuata dayandırılmıştır?‘ sorusu ortaya çıkmaktadır. Bu yasa teklifi, bugüne kadar EPDK‘ nın kayıp ve kaçak hedef oranlarını revize ederken, yasal dayanağı olmayan keyfi bir süreç işletildiğinin göstergesidir" denildi.
"ÖZELLEŞTİRME İHALELERİNİN KOŞULLARI DEĞİŞİYOR"
EMO, "Tasarı ile, ‘kayıp ve kaçak oranı yüksek bölgeler için Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu nun (EPDK) diğer bölgelerden farklı düzenlemeler yapması‘ gibi ucu açık, keyfi bir düzenleme getirilmek isteniyor" dedi ve ekledi: "Hedef kayıp ve kaçak oranlarının değiştirilmesi, özelleştirme ihalelerinin koşullarını sonradan değiştirmek anlamına gelmektedir. Yani ihalelerdeki şeffaflığı yok eden, ihaleyi sakatlayan bir uygulama yapılıyor."
ELEKTRİK FATURALARININ SÜRELERİ UZATILDI
Birçok elektrik abonesinin Ocak ayında gelen faturalara itiraz ettiğine de dikkat çeken EMO, "Bazı elektrik dağıtım bölgelerinde çok sayıda yurttaşın şikayetine neden olan elektrik tüketimlerinin mevcut uygulamadaki 1 aylık süre aşılarak 2015 yılına sarkıtılarak faturalandırılması ve kullanıcıların yüksek tutarlarla mağdur edilmesinin altında da bu yasal düzenleme arayışının yattığı anlaşılmaktadır" dedi.
"TÜKETİCİ DÜN BANKALARA BUGÜN DE DAĞITIM FİRMALARINA TERCİH EDİLDİ"
Konuyla ilgili açıklama yapan tüketici dernekleri de yasa tasarısına tepkiliydi. Elektrik tüketimindeki kayıp-kaçak bedeli ile ilgili hazırlanan yasa tasarısını değerlendiren Tüketici Birliği Federasyonu (TBF) Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz, "Hukuk devleti ilkesi ayaklar altına alınmakta." dedi. 39 milyon elektrik tüketicisinin büyük bir hayal kırıklığı yaşadığını ifade eden Deniz, "Tüketiciler, dün bankalara tercih edilmiş, bugün de siyasî, iktidar tarafından elektrik dağıtım firmalarına teslim edilmiştir." dedi. Kanun tasarısında tüketiciler aleyhine düzenlemeler bulunduğuna dikkat çeken Deniz, "Tasarıda kayıpkaçak bedelini yasallaştıran, dahası bu bedel ile ilgili olarak yargılama yetkisini sınırlayan düzenlemeler bulunduğu görülmekte." dedi. Geçmişte bankalar için gerçekleştirilen düzenlemede tüketici aleyhine yapılan oyunların burada da yaşandığını öne süren Deniz, "Bankalar tarafından alınan haksız bedellerin çözüleceği vaadi ile yasalaştırılan ve aksine bu bedellere yasal kılıf oluşturup tüketicilerin yargıdan aldıkları yüz binlerce kararı bir çırpıda yok eden torba yasa oyunu, kayıp-kaçak bedelinde de oynamaya başlamıştır."dedi.
Enerji Bakanı‘nı yargı kararlarına uymaya davet ettiklerini söyleyen Tüketici Dernekleri Federasyonu (TÜDEF) Başkanı Hasan Atak ise, "Yapılacak düzenlemeyle hırsızlama ve dağıtım şirketlerinin çıkarları mı, yoksa tüketici hakları ve dürüst vatandaş mı korunuyor?" diye sordu. Atak, düzenlemenin kamuoyundan gizlendiğini söyledi.
Enerji Bakanlığı‘nın hazırladığı ve TBMM‘ye gönderilen ‘Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı‘yla elektrik kesme-bağlama ile sayaç okuma bedelleri de kalıcı hale getiriliyor. Tasarıyla, mahkeme kararıyla abonelere yapılacak kayıp-kaçak iade ödemeleri, elektrik faturasına yansıtılacak. Sadece 2014 yılı için yaklaşık 5-6 milyar liralık iade tutarı dikkate alındığında elektrik birim fiyatları önemli oranda zamlanacak. Bakanlık tasarıyla ayrıca, 2006-2010 döneminde kamunun yaptığı yatırımları 2016 tarife dönemine ekleyerek özel şirketlere milyarlarca liralık avantaj sağlıyor.
Yıllardır elektrik hizmetinden alınan kayıp-kaçak bedelinin karşısında duran tüketiciler, bu bedeli geri almak için yargıya çok sayıda başvuru yaptı. Bu başvuruların büyük kısmı tüketicilerin lehine sonuçlandı. 17 Aralık 2014 tarihli nihai kararı dışında da Yargıtay, 21.05 2014 tarihli kararında "Elektrik tüketiminden alınan kayıp-kaçak bedelinin hukuk devleti ve adalet düşüncesi ile bağdaşmadığına" hükmetmişti. 17 Aralık tarihli Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı sonrasında binlerce tüketici, bu bedelin iadesi için elektrik dağıtım firmalarına, tüketici hakem heyetlerine ve tüketici mahkemelerine başvurmaya başladı.
ABONELER HER FATURADA ELEKTRİĞE YÜZDE 49 ORANINDA HAKSIZ BEDEL ÖDÜYOR
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu‘nun 17 Aralık 2014 tarihli kararında abonelerden alınan geçmiş 10 yıllık kayıp-kaçak bedelinin de iadesi hükmü yer almıştı. Hükümet tarafından yasalaşmak üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi‘ne gönderilen tasarıyla, iadelerin faturası yine abonelere kesiliyor. Kayıp-kaçak bedelinin dürüst abonelere yüzde 18,5‘lik bedel olarak yansıtıldığını dile getiren Tüketici Sorunları Derneği (TÜSODER) Genel Başkanı Aydın Ağaoğlu, aslında tüketicinin sırtına binen gerçek yükün yüzde 27 olduğunu kaydetti. Aydın Ağaoğlu, "Bu tasarıyla hukuksuzluğu kanuni hale getirmek istiyorlar. Bir elektrik abonesi, tükettiği elektrik bedelinin dışında 9 kalem daha ücret ödemekte. Bunların 4‘ü vergi, 5‘i ise Deli Dumrul vergisidir. Enerji Fonu, TRT payı, Elektrik Tüketim Vergisi ve Katma Değer Vergisi, arkasında kanun bulunmasına rağmen adaletsiz bir vergilendirme bedelidir. Tüketiciye KDV hariç yüzde 49‘luk haksız bedel yansıyor." diye konuştu.
Yargıtay‘ın bir kararı verirken, yasalaştırmaya çalışmanın kabul edilebilir bir şey olmadığını söyleyen Tüketici Derneği Başkanı Levent Küçük ise kayıp-kaçak konusunda kamu yararına ve tüketici yararına yönelik bir düzenleme beklediklerini ve bu bedelin kaldırılmasından yana olduklarını söyledi.
(Kaynak Elektrik; 01.01.2015)
