Yargıtay‘ın 17 Aralık 2014 tarihinde tüketiciden kayıpkaçak elektrik bedeli alınamayacağına karar verdi. Bu gelişmenin ardından vatandaş kesilen kayıp kaçak bedellerinin iadesi için elektrik şirketlerine akın etti. Birçok ilde kuyruklar oluştu. Hükümetin de mahkeme kararı sonrası yasal düzenleme yaparak vatandaşın işini kolaylaştırması bekleniyordu. Ancak Enerji Bakanı Taner Yıldız‘dan aksi yönde bir açıklama geldi. Ocak ayında kayıp-kaçak bedelleriyle ilgili yeni bir kanuni düzenleme yapacaklarını söyleyen Yıldız, kişisel başvuru dışında kayıp-kaçak bedeli ödenmeyeceğini bildirdi.
KAYIP-KAÇAĞI ALMAK İÇİN KİŞİSEL DAVA AÇMA ŞARTI
Buna göre bireysel olarak mahkemeye başvurup davayı kazanma dışında kayıp-kaçak bedeli ödenmeyeceği gibi, TRT payında olduğu gibi kayıp-kaçak tutarı yasal bir düzenlemeye dönüştürülecek. Ankara‘da 2014 yılını değerlendirdiği basın toplantısında Enerji Bakanı Taner Yıldız‘a, elektrikteki kayıp-kaçak bedelleri soruldu. Yıldız, Yargıtay‘ın tüketici lehine verdiği karar için ‘olumsuz ifadeler‘ kullandı: "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu 2008‘deki özelleştirmelerden sonra muhasebe ayrıştırmasını hedefleyen bir çalışma yaptı. Vatandaşın 100 liralık faturasında herhangi bir değişiklik söz konusu olmadı. Yalnızca muhasebe ayrıştırmasının böyle bir davaya konu olmasını açıkçası doğru bulmuyorum. Önceki uygulama neyse o devam ediyor. Mahkemenin verdiği kararlar esastır. Verilmiş yargı ve tüketici hakem heyeti kararları var."
DÜRÜST VATANDAŞTAN KESİLECEK
Hazırlanan yasa taslağıyla, ‘Teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetler dağıtım tarifelerinde yer alır ve tüketicilere yansıtılır‘ düzenlemesi getiriliyor. Bugüne kadar herhangi bir yasal mevzuatta yer almayan kayıp ve kaçak enerji bedellerinin tüketiciye yansıtılmasına yönelik ayrıntılı düzenleme getiren taslağa göre, kayıp ve kaçak hedeflerinin tespiti ve bu bedelin tüketicilere yansıtılması çalışmalarını EPDK‘nın gerçekleştireceği." bilgisi aktarıldı.
YURTTAŞLARA HAK ARAMA YASAĞI
Konuyu değerlendiren EMO açıklamasında , yapılmak istenilen yasal düzenleme ile vatandaşların tüketici hakem heyetlerine başvurmaları ve bu yolla maddi hatalar dışında kendilerinden haksız tahsil edilen bedelleri talep etmelerinin önünün tıkanacağına işaret edilerek, şu yoruma yer verildi:
"Kayıp ve kaçak bedelinin ‘vergi, resim ve harç‘ olmadığını ileri süren ve ‘maliyet unsuru‘ olarak tanımlayan yasa çalışmasında, yurttaşların hukuki mücadele hakkı şöyle engelleniyor; kurul kararları yürürlükte olduğu müddetçe, kararlar uyarınca kamu ve özel hukuk tüzel kişilerince yapılan uygulamalar, maddi hatalar hariç düzenleyici işlemin iptalinden bağımsız olarak dava konusu edilemez ve tüketici hakem heyetlerine müracaat edilemez. Söz konusu bedellerle ilgili mahkeme ve tüketici hakem heyeti kararına istinaden dağıtım şirketleri ya da görevli tedarik şirketleri tarafından yapılan iadeler ve mahkeme kararında yer alan giderler tarifeler yoluyla karşılanır. Yasa taslağına eklenen bir geçici madde ile devam eden davalar da geçersiz kılınıyor. Buna göre, tüketici hakem heyetlerine başvuru ya da tüketici mahkemeleri ile icra müdürlüklerinde devam eden her türlü icra takibi, dava ve başvurular da düşecek."
Hükümetin, bu düzenleme ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu^ nun kararını yok saydığı, kararın gerekçesini dahi dikkate almadığı ve de yurttaşların gelirlerine şirketlere aktarmak üzere el koyduğuna işaret edildi.
3 YILDA 13 MİLYAR LİRALIK KAYIP VE KAÇAK TAHSİLATI
EMO açıklamasında daha sonra şu görüşlere yer verildi ;
"Kayıp ve kaçak oranlarını indirecekleri söylemiyle elektrik dağıtım kurumlarını satan AKP Hükümeti, bugüne kadar EPDK ile birlikte yaptığı düzenlemelerle şirketlerin kayıp ve kaçak hedeflerini revize ederek, hedeflerin bile üzerinde yurttaşlardan haksız tahsilat yapmalarına olanak sağlamışlardır. En son açıklanan 2012 yılı verileri ve 3 aylık tarifelerdeki her bir kullanıcı grubu için ayrı belirlenen kayıp ve kaçak bedelleri esas alınarak, ortalama kilovat saat başına tahsil edilen ^T* kayıp ve kaçak bedeli hesaplanmış jf ve 2012 yılında 134.7 milyar kilot£ vat saatlik tüketim üzerinden 3 5 milyar lira kayıp ve kaçak bedelinin yurttaşlardan şirketlere aktarıldığı tespit edilmiştir. 2013 yılında yüzde 1.5 tüketim artışı dikkate alınarak, yine abone gruplarına göre kayıp ve kaçak bedelleri esas alınıp yapılan hesaplamada ise 136.7 milyar kilovat saatlik tüketim üzerinden kayıp ve kaçak tahsilatının 5 milyar TL‘ye ulaştığı görülmüştür. 2014 yılında yine tarife gruplarına göre kayıp ve kaçak bedelleri ortalaması dikkate alındığında, yüzde 2 lik tüketim artışı tahminiyle kayıp ve kaçak bedelinin bu yıl da 5 milyar TL olacağı belirlenmiştir. Söz konusu düzenleme 3 yılda 13 milyar TL" ye ulaşan haksız kayıp ve kaçak bedeli tahsilatını garantilediği gibi hem de kayıp ve kaçak hedeflerini her seferinde şirketlerle birlikte EPDK" nın yeniden belirlemesine dayanak kazandırmaktadır. Yani 3 yılda kayıp ve kaçak yoluyla şirketlere yurttaşlar üzerinden aktarılan 13 milyarTL, 18 dağıtım şirketinin özelleştirmeleri ile övünülen 12-13 milyar dolarlık satış rakamının yaklaşık yarısına işaret etmektedir. Özelleştirmenin güzelliği yurttaşlara değil, şirketleredir.
Açıklama da son olarak: "İletim ve dağıtım altyapısında meydana gelen teknik kayıpların en aza düşürülmesi için teknolojik yatırımların, bakım-onarım çalışmalarının yerinde, zamanında, tekniğine uygun ve ehil personel eliyle yapılması sağlanmalıdır. Vatandaşların kaçak kullanımlarının engellenmesi amacıyla denetim mekanizması geliştirilmesi, kaçak kullanımın ortadan kalkması için dağıtım şirketlerinin gerekli tedbirleri alması sağlanmalıdır. Burada devlete düşen kayıp ve kaçak kullanımın sosyoekonomik boyutunu dikkate alarak ‘sosyal devlet‘ kapsamında elektriğin temel bir insani hak olduğu gerçeğinden hareket ederek çözümler üretmektir" denildi. ^WVH [HABER "1 .‘ı-«dergisi cem | Aralık 2014
(Kaynak ELektrik; 01.12.2014)
