İstanbul ve Ankara‘nın da aralarında bulunduğu birçok şehirlerde yaşanan elektrik ve doğalgaz kesintilerine dair açıklama yapan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, "atmosfere açık işletmelerde zaman zaman sıkınnlar yaşanabildiğini" belirterek topu hava şartlarına attı.
İki günlük fırtına yüzünden Marmara Ereğlisi ve İzmir Aliağa‘ya tankerlerin yanaşamadığım ifade eden Yıldız, Erzincan Kompresör Merkezi‘nde de benzeri durumların yaşandığını anlattı.
Aşırı yüklenmelerin trafolarda patlamalara neden olabildiğini de dile getiren Yıldız, doğalgaz tüketiminin günde 200 milyon metreküpe çıkabildiğini belirterek "Bunu bu rakamlarda tahmin etmek güçtü, yüzde 40‘lara varan artışlar oldu" şeklinde trajikomik bir açıklama yaptı.
EMO KESİNTİLERİN NEDENLERİNİ AÇIKLADI
Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), dün "AKP‘nin enerji politikası iflas etti" başlığıyla yayımladığı yazılı açıklamasında "Özelleştirmelerin sonu karanlık ve soğuk" ifadelerini kullandı.
"Başbakan Recep Tayyip Erdoğan‘ın ‘doğalgaz medeniyeti çöktü" diyen EMO, yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelme sözlerine rağmen hükümetin yeni doğalgaz santrallarına lisanslar verip doğalgaza bağımlılığı artırdığına işaret etti.
EMO, kesintilerin nedenlerini şöyle sıraladı:
. Elektrik Piyasası Kanunu ile birlikte kamunun yeni enerji yatırımı yapması yasaklandı. Elektrik üretiminde 2002 yılında yüzde 62.2 olan kamu santrallarımn payı 2012 yılında yüzde 37.8‘e düşürüldü. Bu yıl gerileme devam ederek, 12 Aralık 2013 itibanyla kamunun payı yüzde 34.1‘e kadar indi.
. Yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının payının arttırılacağı söylendi. Ancak AKP‘nin iktidara geldiği dönemde yarı yarıya olan elektrik üretimindeki ithal-yerli kaynak terazisi, 2008 yılında yüzde 60‘larla ithal kaynaklarda ağır çekti. Geçen yıl da ithal kaynak bağımlılığı yüzde 56.5‘ler düzeyinde gerçekleşti.
. Elektrik kurulu gücünde 2013 yılında kaydedilen 4 bin 360 megavatlık (MW) artışın yarısı doğalgaz santrallarıyla sağlandı. Böylece doğalgaz santrallarının kurulu gücü 1 yılda yüzde 12.4 artarken, kurulu güç içindeki payı da yüzde 30.l‘den yüzde 31.4‘e yükseldi. EPDK tarafından doğalgaz yakıtlı santrallar için verilmiş yaklaşık 29 bin 750 MW lisansın yanında 21 bin MW‘ı doğalgaza 6 bin MW‘ı ithal kömüre dayalı lisans ise inceleme ve uygun bulunma aşamasındadır.
. Yalnızca elektrik alanı değil doğalgaz alanı da özelleştirme ve serbest piyasa ısrarından payını aldı. BOTAŞ‘ın doğalgaz alımındaki payının azaltılması hedefi ve alım anlaşmalarını özel şirketlerin yapmasına yönelik ısrar sonucunda Rusya‘dan sözleşme süresi 2011 yılında sona eren 6 milyar metreküplük doğalgaz alımı yenilenmezken, doğalgazda arz sıkınusı yaşanacağı uyarıları yapılmıştı. Ancak 1 yıllık uzatma ile geçici çözüm sağlanmıştı.
. Doğalgaz depolama alanında gerekli yatırımlar beklendiği gibi gerçekleştirilemedi.
. Plansızlık ve yatırımsızlık soncunda Başbakan Recep Tayyip Erdoğan‘ın seçim propagandası yaptığı "Doğalgaz Medeniyeti" söylemi eşliğinde pek çok yerden yine özel girişimciler eliyle ısınma sistemi olarak doğalgaza geçildi. Ağır kış şartlarının altında ise alım yapılan doğalgazın elektrik üretimi ve hanelerin ısınmasına karşılamaya yetmediği ortaya çıktı. Henelerin ısınmasına öncelik verilip doğalgaz santrallırına verilen yakıtın kesilmesi de yeterli olmadı. İkincil yakıta geçen santralların maliyeti artarken, fayat baskısı oluştu.Elektrik kıtlığı karaborsada da fiyatları yükseltti. Borsa fiyatları tavan fiyat olan 2 TL‘ye dayandı. Bu kez elektrikler de kesildi. Doğalgaz medeniyeti yerini karanlık ve soğuk olarak ilkel yaşam şartlarına bıraktı.
. Kesintiler, büyük doğalgaz santrallarının bulunduğu Trakya‘ta yoğunlaştı. Bu durum, enterkonnekte sistemin Trakya‘daki doğalgaz santrallarının devreden çıkması durumda o bölgeye yönelik enerji sistemini beslemekte yetersiz kaldığını da gösteriyor.
. Elektrik dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesi sonucunda talep tarafının planlı ve sağlıklı idare edilebilme koşulları ortadan kalktı. Dağıtım şirketlerinin kar arayışı içinde ülkenin geneli için risk oluştursa dahi en yüksek düzeyde elektrik satışı yapmaya devam etmek istemeliri serbest piyasanın mantığı gereği olduğuna göre, kamunun yararı gereği öncelik belirlenip bazı büyük tüketicilerin devreden çıkartılması da geçmişte olduğu gibi yapılmamaktadır. Sanayicileri el altından elektrik talebinini kesmeleri için uyurı göndeldiği belirtilmektedir.
. Kamuya sağlıklı bilgi verilmezken, elektrik dağıtım şirketlerinin bakım nedeniyle kesinti olmadığına, doğalgaz sıkıntısı nedeniyle kesintiye gidileceği açıklamalarına dahi müdahale edildiği anlaşılmaktadır. Dicle EDAŞ ilk önce doğalgaz sıkıntısı nedeniyle kesintiye gideceğini açıklamış; ardından ikinci bir açıklama yaparak, yanlış anlaşıldığını belirtip, arıza bakım onarım ihtiyacının arttığını belirtmiştir.
(Sol Gazetesi; 16.12.2013)
