RUS enerji devi Gazprom‘un, Rumlara, Kıbrıs adası çevresindeki doğalgaz hakları karşılığında kredi vermeyi içeren özel bir kurtarma planı önerdiği iddiası ortalığı karıştırdı. Kıbrıs gazında Ada‘nın tamamının hakkı olduğunu savunan Türkiye, böyle bir anlaşmanın gerçekleşmeyeceği görüşünde. Uzmanlar ise Rusların, Kıbrıs gazını Avrupalılara karşı ‘truva atı‘ gibi kullanmak isteyeceğini belirtti.
GÜNEY Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), yaşadığı zorlu günlerde ada çevresindeki doğalgaz yataklarını bir koz olarak kullanmaya çalışıyor. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti‘nin (KKTC) de hakkının olduğu sularda tek taraflı anlaşmalar yapmaya çalışan GKRY‘nin, son olarak içinde bulunduğu ekonomik krizden kurtulmak için Rusya ile doğalgaz konusunda anlaşma yapmak için müzakere ettiği iddia edildi. Rus doğalgaz devi Gazprom‘un, Rumlara Akdeniz‘deki doğalgaz hakları karşılığında kredi vermeye yönelik teklif götürdüğü iddiası ortaya atılırken, Gazprom‘un bu iddiaları reddettiği belirtiliyor. Türkiye, daha önce GKRY‘nin açtığı ihalelere katılan şirketlere sert bir uyarı mektubu göndermişti. Ruslarla Rumların, doğalgaz haklarına yönelik içinde KKTC‘nin de yer almadığı bir anlaşma imzalamasının, siyasi sonuçlar da doğuracağı belirtiliyor.
UMUDU DOĞALGAZ
Avrupa Birliği‘nin (AB) mevduatlara ek vergi getiren kurtarma paketini reddeden Kıbrıs, çareyi doğalgazda arıyor. Bu konuda gözünü Rusya‘ya çeviren GKRY‘nin Maliye Bakanı Mihailis Saris de apar topar Moskova‘ya gitti. Bir yandan finans alanında Ruslar ile farklı arayışlar içinde olan Rumların, öte yandan Gazprom‘la da ada civarındaki doğalgaz hakları konusunda pazarlık içinde olduğu konuşuluyor. New York Times gibi gazetelerde Gazprom‘un, Akdeniz‘deki doğalgaz arama hakları karşılığında Rumlara özel bir kurtarma paketi sunduğu belirtilirken, Türkiye‘nin buna karşı çıkacağı da yazıldı. Ancak görüştüğümüz Gazprom yetkilileri, Gazprom‘un iddiaları reddettiğini söyledi.
RUSYA‘NIN TRUVA ATI
Enerji analistleri, Avrupa ile geçtiğimiz yıl fiyat konusunda sıkıntı yaşayan Gazprom‘un, Kıbrıs gazını Avrupalılara karşı "truva atı" gibi kullanmak isteyeceğini, Kıbrıs‘ta bağımsız bir gaz endüstrisinin önüne geçmeyi hedeflediğini vurguluyor. Avrupa, uzun yıllardır doğalgaz konusunda Gazprom‘a bağımlılığına çare arıyor. Rus gazına alternatif oluşturmak için Nabucco, ITGI gibi projeleri gündeminde tutan Avrupa‘ya çare olması muhtemel Kıbrıs gazını ele
geçirmenin ise Rusya‘ya stratejik avantaj sağlayacağı vurgulanıyor.
KKTC‘nin eşit hakkı bulunuyor
TÜRK yetkililer, GKRY ile KKTC arasında doğalgaz hakları konusunda anlaşma imzalanması gerektiğini vurgulayarak, şunu söylüyor: "Herkesin dikkate alması gereken konu, Akdeniz gazında Kıbrıslı Türklerin eşit hakları olduğu. Denizdeki doğalgaz ve petrol kaynakları konusunda kapsamlı bir anlaşma yapılması gerekiyor. KKTC, adanın etrafındaki offshore enerji kaynakları üzerinde ‘Eşit haklara sahibiz‘ diyor. Kıbrıs Türkleri bu nedenle parseller belirledi ve Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı‘na (TPAO) lisanslar verdi. Çakışan bazı parseller de var. Bu basit bir konu değil, siyasi, ekonomik, stratejik boyutu var. Gazprom hangi hakları alabilir ki? Makul değil." Konuyla ilgili Financial Times‘da yer alan "Kıbrıs‘da doğalgaz-ne kadarlık bir teminat" başlıklı haberde de Türkiye hakkında şu görüşlere yer veriliyor: "Türkiye, Kıbrıs sularında doğalgaz geliştirilmesine müsamaha etmeyeceğini söyledi. Birçoğu Türkiye‘de hatırı sayılır çıkarı olan uluslararası yatırımcılar, Türkiye‘nin Kıbrıs konusundaki tehdidini hafife almadı. Bazı ülkelerde, Türk büyükelçiler, Ankara‘dan gelen talimatlar doğrultusunda, büyük şirketlere Kıbrıs‘tan uzak durmaları uyarısında bulunuyor. Birçok şirket bu konuda Türkiye‘nin ne dediğini iyi anladı ve GKRY‘nin lisanslarına yapılan başvuru listesi oldukça zayıf kaldı."
Tek yol Türkiye
ENERJİ Bakanlığı kaynakları, Doğu Akdeniz doğalgaz kaynaklarının Avrupa pazarlarına ulaştırılmasının Türkiye kanalıyla mümkün olacağını belirterek, Türkiye‘den başka pazarlama yolunun olmadığını vurguluyor. Bir Bakanlık yetkilisi ise "Rumların elinde o kadar gaz yok, İsrail‘in elinde gaz var. Ruslar ise kendileri dışındaki tüm gaz rezervlerinde sahada olmak, etkin olmak istiyorlar. Ancak böyle birşeyin Türkiye ve Rus ilişkilerine olumsuz etkisi olur" diye konuştu.
(Hürriyet; 21.03.2013)
