Enerji sektöründe kanun değişikliği olumlu bulunurken, eksikliklerin giderilmesi için fırsat olarak görülmesi gerektiği belirtiliyor ve birlik oluşturulması üzerinde duruluyor. Hukukçular ise değişikliklerin ‘ehil yatırımcıların önünü açacağını ifade ediyor.
10 uygulanan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu yenileniyor. Elektrik sektörünün önde gelen dernek ve kuruluş başkanları Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca hazırlanan kanun taslağıyla ilgili görüş, eleştiri ve önerilerini açıkladılar. Sektör liderleri taslakta öngörülen düzenlemelerin mevcut kanun ve ikincil mevzuatla oluşturulan piyasa yapısına "köklü" değişiklikler getirmediği görüşünde buluşmakla birlikte, genel olarak olumlu değerlendiriyor ancak eksikliklere de dikkati çekiyor.
Sektör liderlerinin taslakla görüş, eleştiri ve önerileri eksiklikleri giderilerek olgunlaştırılmış bir tasarı istemine yönelik. TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası ise, "mevcuttan farklı bulmadığı" taslağı "kamu açısından" sorguluyor.
Gerçek Bir ‘Enerji Piyasası‘ Oluşturulmalı
Elektrik sektörünün temsilcilerine göre, 10 yıllık uygulamaya rağmen gerçek bir piyasa oluşturulamadı. Yeni kanuna temel oluşturacak taslakta da eksiklikler ve belirsizlikler var ve bunların dikkate alınması lazım. 4628 sayılı Kanun, 10 yıldır yürürlükte. Bu sürede 9 kez değiştirildi. Kanuna bağlı yönetmelik, tebliğ gibi ikincil mevzuat metinlerinde de çok sayıda değişiklik yapıldı. Gelinen noktada gerek kanunun gerek ikincil mevzuatın ‘amaçlanan piyasa‘yı oluşturmaya yetmediği anlaşıldı.
‘LİSANS TİCARETİNİ‘ ÖNLEMEYİ AMAÇLIYOR
Cengiz Göltaş (TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Başkanı)
Taslağın elektrik sektörünü ve piyasasını derinden etkileyecek yapısal değişiklik getirmesi söz konusu değil. Mevcut kanunun 10 yıllık uygulamasında piyasa adına ortaya çıkan lisans ticareti, alınan lisansların hayata geçirilememesi gibi olumsuzlukları yeni bir düzenlemeyle toptan gidermek adına yapılan bir değişiklik.
Taslakta, mevcut kanun ve uygulamasından kaynaklanan ve özellikle kamuyu ilgilendiren sorunlara nasıl çözüm getirildiğine bakmak gerekir. Örneğin elektrik üretiminde dışa bağımlığın ne ölçüde önüne geçilecek? Arz ve talebin birbirine yakın bir seyir izlediği serbest piyasada özel sektörün keyfine ve kâr hırsına bırakılmış arz güvenliği nasıl sağlanacak? Kamu adına yapılan yatırımlar nasıl denetlenecek? Bedelini denetlenen şirketlerden alan sertifikalı denetim şirketleri eliyle mi kamu denetimi yapılacak? Yoksa Adana Kozan‘daki facia gibi suçlu yine meslek odaları mı olacak? Mevcut düzenlemedeki gibi, taslağın amaç maddesinde de yer alan tanıma uygun olarak elektrik fiyatlarında maliyeti düşürecek ve ucuzlatacak ne tür yapısal değişiklikler yapılmakta? Piyasa adına yapılmış bir düzenlemeden sorunların çözümünü beklemek doğru yaklaşım olmaz. Çözüm, elektrik üretiminden tüketimine kadar, iktidar etkilerinden arındırılmış merkezi bir yapıda, kamusal anlayışla planlanmasına olanak sağlayacak bir düzenlemenin hayata geçirilmesi.
EPDK‘ya ilişkin yapısal düzenleme ve yetkilerin piyasa yönetimine farklılık getirmesi söz konusu değil. 4628 sayılı Kanunda son derece esnek ve tartışmalı bir şekilde EPDK‘ya ikincil mevzuat çıkarma yetkisi veren düzenleme; bu durumu daha da ileri götürerek keyfiliğin sınırlarını adeta zorlamış.
(Ekonomi Yöntem; 01.04.2012)
