TMMOB‘a bağlı Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), yaptığı yazılı açıklama ile elektriğe yapılan yüzde 10‘luk zamma tepki gösterdi.
"Dağıtım şirketlerinin teklifi üzerine, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) onayı ile bugünden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren yeni elektrik tarifesiyle kamu yararına uygulanan tüm sübvansiyonlara son verildi" denilen açıklamada, "Buna karşın özelleştirilen dağıtım şirketlerine yeni kaynaklar yaratılırken, henüz devredilmemiş dağıtım kuruluşlarının ihalesine girip ihale bedelini ödemekte zorlanan şirketlere vatandaşlardan tahsil edilecek tarife garantisiyle kredi bulma olanağı sağlanmaya çalışılıyor" ifadelerine yer verildi.
Elektrik Mühendisleri Odası‘nın açıklanan tarife üzerinden yaptığı incelemede resmi okullar, resmi yurtlar, resmi kurslar, resmi üniversite, resmi yüksekokul, resmi sağlık kuruluşları, spor tesisleri, müzeler, vakıflar, dernekler, hayır kurumları kültür balıkçılığı ve kümes hayvanları çiftlikleri için uygulanan tarifede; kalkınmada öncelikli illerde meskenler için uygulanan tarifede; içme ve kullanma suyu ile tarımsal amaçlı soğuk hava depoları tarifesindeki kamu yararına sübvansiyonlar ortadan kaldırıldığı sonucuna vardı.
Okul ve hastanelere 2 katı zam
Elektrik tarifesinde "Diğer 1" grubunda yer alan resmi okul, hastane, sosyal ve kültürel alanlar, dernek ve vakıflar için uygulanan tarifeye yapılan yüzde 18.92 oranındaki zam ile konutlara yapılan yüzde 9.58‘lik zammın neredeyse 2 katı zam olduğunu belirten EMO, "Kalkınmada öncelikli iller kapsamında yer alan geri kalmış illerdeki konutlara uygulanan sübvansiyon da yüzde 18.21 zam yapılarak, tamamen kaldırıldı. Böylece kalkınmada öncelikli illerdeki meskenler de diğer meskenlerle aynı tarifeden elektrik kullanmak zorunda kalacaklar" dedi.
Elektrik tarifesinde yer alan "Diğer 2" grubundaki tarifeden yararlanan içme ve kullanma suyu ile tarımsal amaçlı soğuk hava depoları da yüzde 18.71 zamlı yeni fiyatlar üzerinden elektrik kullanabileceklerini ifade eden Oda, "Bu durum özellikle içme ve kullanma suyu için belediyelerin elektrik faturasının yükselmesine ve vatandaşın ödediği su bedelinin de doğrudan zamlanmasına yol açacak" dedi.
Çiftçilerin yaz ayları boyunca küçük yerel gazetelere yansıyabilen elektrik faturası ödeme güçlükleri ise yeni tarife ile daha da katmerleneceğine dikkat çeken EMO, "Tarımsal sulamaya yüzde 10.98‘lik zam kış ayları nedeniyle çiftçilere bugünden yansımayacak olsa da yaz aylarında bu yükü çiftçiler üstlenmek zorunda kalacak" dedi.
Sokak aydınlatmasına da zam
Yeni tarifenin diğer görünmeyen yüzünü ise sokak aydınlatmasına yapılan zamlar olduğuna işaret edilen açıklamada şöyle denildi: "Vatandaşların, elektrik faturası aracılığıyla ödediği yüzde 5‘lik Belediye Tüketim Vergisi‘ne rağmen, dağıtım özelleştirmeleri için aydınlatma bedelinin yükü Hazine‘ye yıkılmıştı. Böylece dağıtım şirketlerinin belediyelerden tahsilatla uğraşmamaları, Hazine üzerinden garantili tahsilat yapmaları sağlanırken, vatandaş ise Elektrik Tüketim Vergisi yanında ödediği genel vergiler aracılığıyla Hazine üzerinden mükerrer ödeme yapmaya mahkum kılınmıştı. Hazine‘nin aydınlatma bedellerini üstlenmesiyle birlikte Hazine‘den şirketlere yapılan aktarımlar da giderek arttı. Bu artışın da yeterli görülmediği son tarifeye yapılan zamdan anlaşılıyor. AKP Hükümetleri döneminde elektriğe yapılan zamlar incelendiğinde meskenlerle ya eşit ya da meskenlerin altında tutulmuş olan aydınlatma zam oranları, bugünden itibaren geçerli olacak tarifede ise oldukça yüksek tutuldu. Konutlara yüzde 9.58 zam yapılırken, aydınlatma yüzde 13.84 zam gördü.
Eylül‘e göre 6 TL artış
Ekim 2011‘den itibaren geçerli olan yeni tarife ile konut kullanıcılarının elektrik faturalarına 4 yılda kümülatif olarak yapılan zam da yüzde 88.80 oranına ulaşmış oldu.
4 kişilik bir ailenin en asgari düzeyde yaşam standardı esas alınarak, 230 kilovat saatlik aylık tüketim yaptıkları göz önünde bulundurulduğunda, faturalarının Eylül 2011‘e göre Ekim 2011‘de 6 TL artarak 68.70 TL‘ye yükseldiği görülmektedir.
Zam hükümetin inisiyatifinde
AKP‘nin elektrik alanını piyasalaştırma girişiminden vazgeçmediğini vurgulayan Oda, şunları kaydetti: "Elektrik üretimine yatırım yapmaktan kamunun alıkonulmasının ardından AKP hükümetleri döneminde de hızla elektrik dağıtım bölgeleri özelleştirilmiş ve bu sürecin devamı sağlanmak üzere elektrik tarifelerine sürekli zam yapılmaya başlanmıştır. Ne yazık ki özelleştirme ihalelerinde ‘paralar geliyor‘ diye kimilerinin yüzlerini güldüren rakamlar, bugün elektrik tarifelerine acı bir şekilde yansımaktadır. Üstelik bu zamlarda kamu santrallarının payı da bulunmamaktadır. Nitekim Elektrik Üretim A.Ş zam yapmadığını açıklamıştır. Tüketimin yarısını karşılayan TETAŞ fiyatlarına ise Ekim 2011‘den itibaren yüzde 19.40 zam yapılmıştır. Bu zamma da doğalgaz fiyat artışlarının neden olduğu iddia edilmektedir. Zammın tamamı doğalgaz fiyat artışlarından kaynaklanıyorsa bu durumda kamunun santralları üzerinden zammın düşük tutulduğu ortaya çıkmaktadır. Elektrikte üretim özelleştirilmelerinin de yapılmaya çalışıldığı düşünüldüğünde, kamunun elindeki santrallar da devredildiğinde zamları bir nebze olsun kontrol altında tutacak bir aracın da kalmayacağı anlaşılmaktadır."
Oda, elektrik alanında krizlerle karşılaşmamak için kamunun acilen inisiyatifi yeniden ele alması gerektiğini ifade etti. (ETHA)
(Atılım, 02.10.2011)
