Devlet Su İşleri (DSİ), mikro HES‘ler dahil nehir tipi santralleri denetlemek için hazırladığı yönetmeliği yayınladı. Düzenleme, küçük santrallere ciddi maliyet getireceği gerekçesiyle yatırımcıların tepkisini çekiyor. DSİ Genel Müdürü Akif Özkaldı ise, anormal fiyatlara izin verilmeyeceğini açıkladı.
-Yıllardır boşa akan suların ekonomiye kazandırılması için Devlet Su İşleri (DSİ), "Su kullanım hakkı" adıyla yeni bir proje geliştirdi. Uygulamayla irili-ufaklı 2 bine yakın HES santral projesi geliştirildi. Bu santrallerin bazıları işletmeye alınırken bazılarının inşaatı devam ediyor. Ancak özellikle mikro HES‘ler zaman zaman "nehirlerdeki canlı hayatı yok ettiği, çevreye zarar verdiği" gerekçesiyle eleştiri konusu oldu. Konuyu masaya yatıran Çevre ve Enerji bakanlıkları ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve DSİ konunun denetim boyutuna yoğunlaştı. DSİ bu amaçla 13 Mayıs‘ta Su Yapıları Denetim Hizmetleri Yönetmeliği‘ni (SYDHY) yayınladı. Mikro HES yatırımcıları, "Denetimlere evet. Fakat, küçük santrallere çok ciddi denetim maliyeti getiriliyor. 1 megavatlık (MW) santralle bin mw‘lik santral aynı denetim maliyetine tabi tutuluyor. Denetim maliyeti makul düzeyde olmalı." diyerek yönetmeliğe tepki gösterdi. Yatırımcıları rahatlatan açıklama ise DSİ Genel Müdürü Akif Özkaldı‘dan geldi: "Küçük bir santralle büyük santral için aynı denetim bedelinin ödenmesi söz konusu değil. Denetimlerde anormal fiyatlara izin verilmeyecek." Su Yapıları Yönetmeliği 13 Eylül‘de mecburiyet kazanacak. Bu tarihten sonra mikro su yapılarının tamamı denetim şirketleri tarafından kontrol edilecek. Resmi verilere göre mikro HES‘lerin kurulu gücü 3 bin 684 MW‘a çıktı.
Su Yapıları Denetim Hizmetleri Yönetmeliği ile küçük-büyük HES‘leri Su Yapıları Yetkili Denetim Firmaları (SYDF) denetleyecek. Özel teşebbüs tarafından geliştirilmekte olan su yapıları projelerinin (özellikle HES‘ler) denetim masraflarının tamamı müteşebbis tarafından karşılanacak. Yönetmelik, projeler arasında ayırım yapmadan her büyüklük ve tipteki tüm projelere aynı denetim yükümlülüğü getiriyor. Küçük yatırımcılara göre 1-20 MW kurulu güçteki mikro nehir tipi santrallerle yüzlerce MW kurulu güçteki depolamalı büyük HES‘ler aynı şartlarda denetlenecek. Yönetmelikle ilgili en önemli eleştiri ise, yatırım maliyetlerini olumsuz etkileyeceği. Adını açıklamak istemeyen yatırımcılar, denetime karşı olmadıklarını ancak denetim maliyetlerinin makul olmasını istiyor. Özellikle küçük-nehir tipi HES‘lerin maliyetlerinde önemli artışlar söz konusu olacak. Yatırımcıların bir diğer iddiası ise, denetim firmaları ağırlıklı olarak DSİ kaynaklı personelden oluşuyor.
denetim maliyetleri farklı olacak
DSİ Genel Müdürü Akif Özkaldı, mikro HES yatırımcılarının rahat olmasını istedi. Özkaldı, yönetmelikle ilgili şu bilgileri verdi: "DSİ kanun ve yönetmeliklerde belirlenen kriterlere uyan şirketlere denetim için yeterlilik belgesi veriyor. Yatırımcılar denetim için rahat olsunlar. Anormal denetim fiyatlarına izin verilmeyecek. Ayrıca hiç 3 megavatlık bir HES‘le büyük bir HES aynı olur mu? Her yapıya göre denetim elemanı sayısı ve maliyetler değişecek." Özkaldı, denetim şirketleri DSİ kaynaklı personel ağırlıklı eleştirilerine de açıklık getirdi: "Kesinlikle söz konusu değil. DSİ kökenlisi de var, Enerji Bakanlığı‘ndan, Elektrik İşleri Etüt İdaresi‘nden, İller Bankası‘ndan ve hatta özel sektörde çalışmış ve gerekli şartları taşıyanlar da var. Yönetmelik şartlarını taşıyan herkes bu yeterlilik belgesini alabilir. Herhangi bir kurum veya kişi için sınırlama veya kayırma söz konusu değil. Önemli olan, su ile alakalı olmalarıdır. "
Sistem nasıl işleyecek?
Su Yapıları Denetim Hizmetleri Yönetmeliği ile yatırımların hızlandırılması hedefleniyor. DSİ, 13 Eylül‘den itibaren mikro HES denetim işinden çekilmiş olacak. Bu tarihten sonra mikro HES‘leri denetim firmaları kontrol edecek. Yeni dönemde süreç şöyle işleyecek: "Denetim firması ile yatırımcı şirket anlaşacak. Burada santralin inşa süresi kriterlere göre denetim maliyeti ortaya konulacak. Bu anlaşma DSİ‘ye gelecek. DSİ‘nin oluşturduğu komisyon anlaşmayı inceleyecek, ‘Mevzuata uygun mu? Söz konusu mikro HES veya diğer büyük HES‘in denetim maliyeti bu mu?‘ Bir dengesizlik var ise buna izin verilmeyecek."
(Zaman; 23.08.2011)
