EMO Ankara Şubesi‘nin, Ankara Üniversitesi Elektronik Mühendisliği Bölümü ile birlikte
düzenlediği, üniversitelerin son sınıflarında bulunan mühendis adaylarının bitirme projelerinin topluca sergilendiği, Bitirme Projeleri Sergisi‘nde (BPS) Kırıkkale Üniversitesi Elektrik-Elektronik
Mühendisliği bölümü son sınıf öğrencilerinden Yunus Sert ve Orhan Uğurlu‘nun, "PLC
(Programlanabilir Mantıksal Denetleyici) ile Asansör Kontrolü" adlı projeleri dikkat çekti. EMO Ankara Şubesi‘nin, Ankara Üniversitesi Elektronik Mühendisliği Bölümü ile birlikte düzenlediği, üniversitelerin son sınıflarında bulunan mühendis adaylarının bitirme projelerinin topluca sergilendiği, Bitirme Projeleri Sergisi‘nde (BPS) Kırıkkale Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümü son sınıf öğrencilerinden Yunus Sert ve Orhan Uğurlu‘nun. "PLC (Programlanabilir Mantıksal Denetleyici) ile Asansör Kontrolü" adlı projeleri dikkat çekti.
Kırıkkale Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümü son sınıf öğrencilerinden Yunus Sert ve Orhan Uğurlu. Bitirme Projeleri Sergisi için "PLC ile Asansör Kontrolü" adlı bir proje geliştirmişler. 2010 yılı ekim ayı ortalarında başladıkları projeye, PLC sistemin sade yapısı, kullanım kolaylığı, kararlılığının yüksek olması ve kartlı sistemlere nazaran daha maliyet ve işçilik gerektirmesi sebebi ile karar vermişler. Genç mühendis adaylarımıza neden PLC sistemi diye sorduğumuzda şöyle yanıtladılar; "Asansör üzerinde nadiren kullanılan bir sistem olması, kısıtlı yardım destek görmemiz ve kaynak sıkıntısı çekmemizi de beraberinde getiriyordu. Fakat yavaş ama istikrarlı bir çalışmayla bu işin altından kalkabileceğimizi düşünündük. Öyle de oldu. Asansörler her ne kadar günlük hayatta yaygın olarak kullanılsa ve çoğu insana göre Artık sıradanlaşmış olsa da, bizim için çocukluğumuzdan beri hep bir merak konusu olmuştur. Bu ortak ilgimizi bitirme projesi için grup arkadaşı olduktan sonra, proje seçimi yaparken keşfettik. Öncelikle okulda gördüğümüz PLC derslerinden edindiğimiz bilgiyle 3 katlı, internette de rahatlıkla bulunabilen bir yük asansörü denemesi yaptık. Başarılı deneme neticesinde PLC`nin daha karmaşık sistemlere ve algoritmalara da olanak sağlayabileceğini düşünerek, projemizi 5 katlı, toplamalı sistemli yolcu asansörüne genişletmeye karar verdik. Kaynak sıkıntımız da burada başladı. Bu noktada ne internet veya başka bir yazılı kaynaktan, ne de konu hakkında teknik bilgi sahibi birinden PLC`nin asansör üzerine uygulanabilirliği konusunda bilgi alamadık. Çünkü böylesine karmaşık bir sistemi PLC program yapısında ifade etmek bile üzerinde uzun uzun düşünülmesi ve fikir alış verişi yapılması gereken bir konuydu. Sadece lojik ifadelerle bütün asansör sistemini (motor hareketlerinden kabin aydınlatmasına kadar) kontrol etmek fikir aşamasında iken düşündüğümüzden çok daha komplike bir hal aldı. Maket yapımı ve gerekli malzemelerin temininden sonra PLC programını (ladder diyagramını) da yazmamızla projemiz son halini aldı."
Yoğun bir uğraş ve emeğin neticesinde ortaya çıkan projelerinin çok ilgi gördüğünü ifade eden Kırıkkale Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümü son sınıf öğrencilerinden Yunus Sert ve Orhan Uğurlu. Projenin teknik aşamaları hakkında da bilgi verdiler; "5 katlı
olarak tasarladığımız asansörün 1‘inci katında yukarı çağrı, 5‘inci katında aşağı çağrı, 2,3 ve 4‘üncü katlarda yukarı ve aşağı çağrı olmak üzere toplam 8 adet çağrı butonu, bunun yanı sıra 5
adet kabin içi yönlendirme ve bir adet stop butonu bulunmaktadır. Acil durumlarda kullanılan stop butonu, hareket halindeki kabini en yakın katta durdurmakta, yapılmakta olan işlemleri butona tekrar basılana kadar askıya almaktadır. Stop butonuna tekrar basıldığında asansör önceki işlemlerini gerçekleştirilmeye kaldığı yerden devam eder. Her katta ve kabin içinde kabinin bulunduğu kat 7-segment displaylerle görüntülenmektedir. Kat kapılarının açık veya kapalı
durum bilgisini PLCye iletmek için mekanik switchler kullanılmıştır. Bu sayede kabinin bulunduğu katın kapısı açık iken her türlü kabin hareketi engellenmektedir.
Kapı açık iken yapılan çağrı ve yönlendirmeler kapı kapatıldıktan sonra işleme alınmaktadır. Kabinin katlardaki konumunun algılanması için her katta birer adet olmak üzere 5 adet reed switch kullanılmıştır. Kabin içerisine yerleştirilen bir mıknatısın katlardaki bu switchlere yaptığı manyetik etki ile, kabinin bulunduğu katın switchi normalde açık durumdan kapalı duruma geçerek kabinin kat bilgisi PLC`ye aktarılmaktadır. Kabin led ile aydınlatılmıştır. Kabinin bulunduğu katın kapısı açık olduğu sürece sürekli yanmakta, kapı kapandıktan sonra yönlendirme yapılmazsa 5 saniye sonra sönmektedir. Sadece çağrı yapıldığında gereksiz olduğu için aydınlatma çalışmamakta fakat çağrı yapılan kata gelindiğinde aydınlatma devreye girmektedir. Kapı açılmazsa 5 saniye sonra aydınlatma yine kapanmaktadır. En az bir yönlendirme olduğunda ise yol boyunca sürekli aydınlatma yapılmaktadır.Çalışmanın prototip olması, ebatlarının tasarıma daha uygun olması ve kontrolünün kolay olması nedeni ile çalışmada redüktörlü de motoru tercih edilmiştir. Bu sayede motorun enerjisiz durumda iken sabit kalması sağlanabilmiş, ayrı bir frenleme sistemine ihtiyaç duyulmamıştır. Sistemin kontrolü için 24 giriş ve 16 çıkışlı FATEK marka PLCnin Fbs-40MA modeli tercih edilmiş, 8 adet çağrı, 5 adet yönlendirme, 1 adet stop, 5 adet kat konum algılayıcısı ve 5 adet kapı durum algılayıcısı girişi olmak üzere toplam 24 adet giriş, motor ileri ve geri hareketleri için 2, aydınlatma için 1, displayler için 8 olmak üzere 11 çıkışı kullanılmıştır.
Giriş ve çıkış yeterliliği açısından, diğer marka ve modellere göre daha ekonomik bir çözüm sunmuştur. Asansörün çalışma prensibi temel olarak, kabinin aşağı ve yukarı hareketinde geçtiği katlardaki aynı yöne yapılan çağrıları o an dikkate alarak durması, ters yöndeki istikametleri ise o yöne dönene kadar askıya alması şeklindedir. Yani kısaca kabin, çağrı ve yönlendirmeleri dikkate alırken, inebildiği kadar aşağı, çıkabildiği kadar yukarı hareket etmektedir. Bu sayede yapılan toplam aşağı ve yukarı yöndeki hareketlerin eşit olarak kullanıldığı bir asansörde kullanıla-
bilecek en verimli sistem olmaktadır. Program geliştirilerek, aşağı ve yukarı hareketlerin yüksek farklılık gösterdiği zaman dilimlerinde, asansörün de buna uygun olarak yine en verimli güzergahı izlemesi sağlanabilir. Örneğin sabah, öğle ve akşam saatleri için apartman görevlisi tarafından manuel ya da sistemin içerisindeki PLC tarafından otomatik geliştirilen algoritmalar yardımıyla, en verimli kullanım sağlanabilir.
PLCnin diğer mikroişlemeili yada mikro denetleyicili sistemlere göre başka avantajları da vardır. Bunların en başında kontaktör sayısının azaltılması gelmektedir. Böylece hacimsel bir küçülme meydana gelecek ve maliyet azalacaktır. Ayrıca bağlantı sayısı azalacağı için arıza sayısı da azalacaktır.
Bunun yanında diğer mikroişlemcilerin programlanması için ek bir programlayıcıya ihtiyaç varken, PLClerde böyle bir durum söz konusu değildir. Günümüz otomasyon dünyası olduğu için,
PLClerin bina, fabrika vb. otomasyon sistemlerine uyumlarının daha kolay olması da avantajlardan birisidir. Bütün bu sebepler bizi PLC ile Asansör Kontrolüne yöneltmiştir.
