İstanbul Teknik Üniversitesi ve Elektrik Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi‘nin ortaklaşa düzenlediği "Bilim ve Mühendislik Etiği" paneli -günümüz şartlarında geniş diyebileceğimiz konuşmacı ve dinleyici katılımıyla- 13 Nisan 2011 tarihinde gerçekleştirildi. Panele, konuşmacılardan İstanbul Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Hasan Yazıcı‘nın önerisi ile çok anlamlı bir alt başlık verilmişti: "Hangi Etikle Bilim Etiği". Panelin afişinde de Tayfun Akgül‘ün çizdiği "akademik bir ip cambazı" deseni yer almaktaydı.
İki ayrı oturumda gerçekleştirilen panelin ilk konuşmacılarından Prof. Dr. Ayşe Erzan "Bilimde ve Teknolojide Güveni Kötüye Kullanma ve Haksız Rekabet" başlığı ile yaptığı sunumda, etiğin ne anlama geldiğini ve önemini tartışarak aşırmaların birçoğunun "kimseye zararı yok" mantığı ile yapıldığına değindi. Olanakların yetersizliği gibi söylemlerle oluşturulan mağduriyet edebiyatı ile aşırmanın masum gösterilmeye çalışıldığından bahsetti. Sabancı Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Gürol Irzık "Bilimin Etosu, İşlevi ve Karşısındaki Tehlikeler" başlıklı konuşmasında, bilim etiğinin kısa bir özgeçmişini ele alarak geçirdiği evreleri anlattı ve ulaşılan son noktadaki olası tehlikeli durumları sıraladı.
Prof. Dr. Hasan Yazıcı "Tıp Araştırmalarında Etik: Güncel Sorunlar" ile tıptaki etik sorunlara değindi. Tıp alanındaki pek çok saygın bilimsel dergilerden örnekler sunarak kullanılagelen bazı alışılmış yöntemlerle sonuçların nasıl değişebildiğini gösterdi.
İkinci oturumun ilk konuşmacısı, Elektrik Mühendisleri Odası‘ndan Elektrik Yük. Müh. Orhan Örücü "Mühendis ve Etik" başlılı konuşmasıyla mühendislik alanındaki etik sorunlara değindi. Çernobil radyasyon faciasından sonra Türkiye‘de yaşanan ve bugün özellikle sağlık alanında hâlâ etkileri görülen süreci hatırlatması, o günleri yaşamayan öğrencilere trajikomik olayları ve yetkililerin açıklamalarını göstermesi ilginçti. O günlerde sürekli yok sayılmaya çalışılan radyasyonun gerçek oranlarını (%3 değil %65) cesaretle açıklayan ve bugün artık aramızda olmayan ODTÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Olcay Birgül tekrar anıldı. İTÜ öğretim görevlisi Turgut Uyar "Bilişim Teknolojileri ve Etik Tartışmaları" ile günümüzün hemen hemen en yeni alanındaki etik sorunlardan bahsetti. Tartışmaların en ilginç alanlarından biri olarak, öyle gözüküyor ki bilişim-etik tartışmaları başlı başına ayrı bir panel konusu olabilecek yoğunlukta.
İTÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Atilla Bir bizleri yıllar öncesine götürerek Osmanlı Mühendishane Başhocası Mastariyeci Hüseyin Efendi‘nin, antikçağdan beri çözülemeyen bir açının üç eşit parçaya bölünmesi problemini, Hüseyin Efendi‘nin nasıl çöz(emediğini)düğünü ve bunu dönemin padişahı Sultan II. Mahmut‘a onaylattırmalarını zevk içinde dinletti. Son konuşmacı, panelin düzenlenmesine öncülük eden ve büyük emek harcayan Prof. Dr. Tayfun Akgül idi. Tayfun Hoca "Akademik Üçkâğıtçılıklara Uç Örnekler" başlıklı konuşmasını, iğneleyici ve bir o kadar keyif verici karikatürleri ile süsledi.
Sanırım konuşmasının en ilginç noktasını, bugün YGS‘nin başında olan ve "şifreleme skandalı" ile başı dertte olan Prof. Dr. Ali Demir ile arasında geçen ilginç yazışmaları sunmasıydı. Öyle gözüküyor ki, Sayın Ali Demir İTÜ‘de Fen Bilimleri Enstitüsü müdürüyken de karikatürlere konu olabilecek yönetsel hataları ile dikkatleri üzerine toplamış. Panel ile ilgili ilginç bir ayrıntıdan söz etmek isterim. Panelde İTÜ Etik Kurulu‘ndan bir öğretim üyesi de dinleyiciler arasındaydı. Kendisine, bugünlerde etikle ilgili bir problem olup olmadığını sorduğumda bir şey olmadığını söylemesi çok ilgimi çekti. Bence önünde bir yığın dosya olması gerekirdi. Sanırım bir panel de "İTÜ Etik Kurulu Etiği" başlığı ile yapılabilir.
(Cumhuriyet Bilim ve Teknoloji; 06.05.2011)
