Özelleştirme İdaresi‘nin üç elektrik dağıtım bölgesinin özelleştirilmesi için yaptığı ihaleyle birlikte, Türkiye‘deki bütün dağıtım bölgeleri özelleştirilmiş oldu. Toplam 19 dağıtım bölgesinin özelleştirilmesinden kamu 15,8 milyar dolarlık bir gelir elde edecek. Özelleştirme sürecinde Mehmet Emin Karamehmet ve Mehmet Kazancı‘nın ortaklığı olduğu MMEKA Şirketi İstanbul, Anadolu ve Avrupa Yakası‘yla, İzmir ve Manisa‘yı kapsayan Gediz Elektrik Dağıtım bölgesini aldı. Böylece Türkiye‘deki elektrik abonelerinin yaklaşık yüzde 30‘una sahip oldu. Şirket aldığı elektrik dağıtım ihaleleriyle birlikte yaklaşık 6,8 milyar dolarlık borcun altına girdi. Bu, şirket için büyük bir zafer olabilir. Ama dağıtım bölgelerini alan şirketlerin, bugün ihaleyi almak için verdiği bol sıfırlı miktarlar gelecek dönemde hem şirketler hem de nihai tüketici için sıkıntı yaratabilir.
Elektrik dağıtım bölgelerinin özelleştirme süreci, şirketlerin verdiği rekor fiyatlarla başladı ve yine rekor fiyatlarla kapandı. Bu durum gelecekte elektrik fiyatlarının yükseleceğine ilişkin bir beklentiyi beraberinde getiriyor. Son üç yılda elektrik fiyatlarının yüzde 72 oranında zamlandığına dikkat çeken Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Göltaş, "Özelleştirme ihalelerinden çıkan yüksek fiyatlar, gelecek dönemde tarifelere yansıyacak" diyor ve ekliyor: "Fiyatları denetleyecek mekanizma doğru tarif edilmiş değil ve bu nedenle nihai tüketici ile şirketler karşı karşıya gelecek." Enerji talebinin orta vadede artacağına dair beklentiler bu olasılığı daha da kuvvetlendiriyor.
Talebin artması özelleştirilen dağıtım bölgelerinin elektrik dağıtımını üstlenen şirketler için önemli bir avantaj yaratacak. İlk bakışta talep artışından kaynaklanan fiyat yükselişi şirketlerin lehine görünse de 2012 yılı sonunda elektrik dağıtım ve perakende satış işlemlerinin birbirinden ayrılma ihtimali şirketleri zor durumda bırakabilir. Elektrik Piyasası Kanunu‘na göre elektrik dağıtımı ve perakende satışının birbirinden bağımsız iki faaliyet olduğu belirlendi. Fakat Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, yayımladığı "Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesi" ile bu iki hizmetin tek elden yürütülmesine 2012 yılı sonuna kadar izin veriliyor. Bu tarihten sonra Türkiye piyasasında elektrik perakende şirketleri bağımsız bölge farkı olmadan anlaşma yapacağı bütün tüketicilere elektrik satabilme şansını yakalayacak. Elektrik dağıtım bölgelerinin ihale sürecinde ortaya çıkan yüksek fiyatlar nedeniyle Avrupalı şirketlerin ihalelerden uzak durduğunu belirten Enerji İşleri Genel Müdürlüğü (EİGM) Eski Genel Müdürü Budak Dilli, "Bu yüksek fiyatlan şirketler neye güvenerek verdiler anlamış değilim. Fakat olası bir başarısızlıkta Avrupalı şirketler bu bölgeleri çok daha ucuza satın alabilirler" diyor ve ekliyor: "Eğer başka bir stratejileri yoksa bu sistem içinde elektrik dağıtım bölgelerinin ihalesini alan şirketlerin başarılı olacağını düşünüyorum."
Dağıtım ihalesini alan şirketler şimdilik zaferlerini kutluyor. Fakat gelecek dönemde şirketlerin birçok riskle karşılaşacakları kesin ve ihale sürecinde sessiz kalan küresel ölçekli şirketler ilerleyen yıllarda çok daha ucuz fiyatlara bu bölgelerdeki hakları satın alabilir. Yine dağıtım ihalelerini alan şirketlerin başarısı, elektrik fiyatlarının gelecek dönemde aşırı artması anlamına gelebilir. Bu ise tüketici için sıkıntılı günlerin kapıda olduğunun işareti sayılabilir.
(Bloomberg Busınessweem Türkiye; 12.12.2010)
