Bir dönemler "Benzinin litresi 1 dolar olur mu?" tartışmalarının yapıldığı Türkiyede, benzinin fiyatı neredeyse 3 doları buldu. Vergili ve vergisiz bazda dünyanın en pahalı akaryakıtının satıldığı Türkiyede son 1 ayda fiyatlar 4 lirayı aştı. Artışa, uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının artışı gerekçe gösterilirken, yüksek fiyatın ardından çarpık yapı ortaya çıktı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), 1 Temmuz 2009da serbest piyasa kurallarının geçerli olduğu akaryakıt sektöründe yükselen fiyatlar üzerine piyasaya müdahale ederek "tavan fiyat" uygulamasına geçti. Tavan fiyat öncesi akaryakıtta 40 kuruş olan bayi dağıtıcı kâr payı bir anda 25 kuruşa indi. Tavan fiyat sonrası tekrar yükselişe geçen kâr payları bugün 40 kuruş seviyesini geçti. Böylece Türkiye, kâr paylarında tüm Avrupa ülkelerini solladı. Benzinde AB ortalamasında toplam kâr payı 25 kuruş iken, Türkiyede bu rakam 42 kuruş. Motorinde ise ABde toplam kâr payı 32 kuruş iken Türkiyede 39 kuruş.
EPDK ANLIK İZLEMEDE
EPDK yetkilileri, son gelişmeler ışığında fiyatları anlık izlemeye aldı. 1 Temmuz 2009da uygulanan tavan fiyatta ise düşen fiyatlara Maliye Bakanlığı sürpriz vergi artışı ile karşılık vermiş ve indirim tekrar vergilere gitmişti. Türkiyede akaryakıt ithalat fiyatında Petrol Piyasası Kanunu gereği Akdeniz Piyasası baz alınıyor. Ancak Türkiyede ithalatın yaklaşık yüzde 60ı Rusya ve diğer piyasalardan gerçekleştiriliyor. İthal akaryakıtı göreceli olarak daha ucuza getiren şirketler EPDKnın sadece Akdeniz piyasasını baz alması nedeniyle çifte kazanç sağlıyor. Şu anda Akdeniz piyasasında EPDKnın baz aldığı fiyatta benzinin litre fiyatı 85 kuruştan 96 kuruşa çıktı. Enerji uzmanları, uluslararası piyasalarda petrolün varil fiyatının yükselmesine paralel olarak fiyatlarının daha da artacağı yorumunda bulunarak, "Akaryakıtta fiyat artışları 1-2 ay sürer. Ancak daha sonra yaşanacak düşüşler ise nispeten yavaş olur" diyor.
(Sabah; 10.12.2010)
