Elektrik Mühendisleri Odasının (EMO), aralarında Çevre ve Meteoroloji Mühendislerinin de yer aldığı 60 kişilik ekiple Doğu Karadenize düzenlediği 3 günlük "HES teknik gezisi" önceki gün sona erdi. Gezi sırasında özellikle Rizeye bağlı İkizdere etrafındaki 19 adet REG ve HESin 78.4 kilometre olan dere yatağını baştan aşağı kurutacağı vurgulandı, incelemeler sırasında Ikizdere üzerinde bulunan Cevizli için hazırlanan ÇED raporundan derenin kuruyacağının çok açık bir şekilde görüldüğü belirtilirken, İyidere yatağına bırakılması öngörülen can suyunun 150 İt/sn olarak, çok az olduğu vurgulandı. Gezide, dere yatağının yer yer 40 metreyi bulması ve derenin alüvyon yapısının 150 İt/sn olan can suyunu dere yatağında 100 metre bile akmadan buharlaşacağı, kuruyacağı ve vadideki canlı yaşamının sona ereceği belirtildi.
Gezi sırasında Doğu Karadenizin diğer bölgelere oranla yağışın süre ve miktarının belli olmaması, heyelana açık olması gibi ciddi farklılıklarının olduğu vurgulandı. Bölgede 2008den bu yana yağışın fazla olduğu, bu yağışlarla beslenen derelerin debisi dikkate alınarak, santral kararları verildiğinin ifade edildiği gezide, bu santrallerin "Doğaya geri dönüşü olmayan tahribatlar vereceği" uyarıları yapıldı.
Özellik Rizede Senoz Vadisinde ciddi yıkımlara yol açan HES çalışmalarının, köylülerin tarlalarını sulayamamalarına yol açtığı görüldü. HES çalışmaları sırasında bazı meyve alanlarının da ciddi tahribatlara uğradığına dikkat çekildi. Senoz Vadisinde, Çayeli-Büyükdere üzerinde incesu, Uzundere ve Çataldere köyleri sınırlarında HES projelerine, Çevre ve Orman Bakanlığının "ÇED gerekli değildir" görüşleri ile başlandığı öğrenildi.
Özellikle Senozdan sonra yapılması planlanan yerlerde bölge halkı ciddi tepkiler göstererek, denetim için gelenlerin HES alanlarına girmesine de izin vermiyor.
DEVLETİN İYİ BİR DENETİM ORGANI YOK
Gezi sırasında uzmanlar, Doğu Karadenizde yapılabilecek, nehir tipi çok sayıda HES çalışmasının bölge açısından çok "tehlikeli" olduğu ve "pervasızca" yapıldığını söylediler. Her çalışma alanının ciddi rant kapıları olduğunu vurgulayan uzmanlar, devletin bu alanlarda denetiminde sıkıntı yaşandığı, bu denetim eksikliğinin de bölgenin daha da ciddi zararlar görmesine yol açacağı uyarıları yapıldı.
DSİ tarafından yapılan Artvin Deriner HES projesi ile birlikte Türkiyenin enerji ihtiyacının yüzde 1.25inin karşılanacağı belirtilen incelemelerde, Çoruh etrafında başka projelerin de yapılması halinde bölgenin ciddi tahribatlara uğrayacağı ve ciddi göç vereceği ifade edildi.
(Evrensel; 02.11.2010)
