Enerjide kamu şirketleri gün geçtikçe artan bir borç yükümlülüğü altına giriyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün (OECD) geçen hafta açıkladığı Türkiye raporunda, enerji sektörüne yönelik önemli tespitler yer aldı. Raporda yer alan bilgilere göre, enerji KİTlerinin birbirine olan borçlarından doğan toplam ödeme yükümlülüğü 2009 yıl sonu itibariyle 30 milyar TLye yani milli gelirin yüzde 3.2sine ulaştı. Kaçak elektrik kullananlar ise mevcut abonelerin yüzde 15ini oluşturuyor. Raporda, enerji, ulaştırma ve bankacılık sektöründe yabancıların sahipliği önündeki engellerin kaldırılması gerektiği belirtildi. OECD Raporunda, enerji fiyatları üzerindeki katma değer ve özel tüketim vergilerinden gelen gelirin önemine dikkat çekilerek, bu nedenle de vergi gelirlerinin enerji fiyatlarına çok hassas olduğunu kaydetti. Bunun nedeninin ise KDV ve ÖTVnin enerji üzerindeki yükünün yüksek olmasından kaynaklandığı ifade edildi.
BOTAŞ da mercek altında
Enerji fiyatlarının maliyetin altında tutulmasının ise finansal kayıplara neden olduğu vurgulandı. Hükümetin 2008 yılında aldığı kararla maliyet bazlı fiyatlandırma sistemine geçtiğinin belirtildiği raporda, buna rağmen koşulların sisteme uymadığına dikkat çekildi. Raporda, doğalgaz pazarından örnek verilerek, kriz sonrası düşen talep ve spot sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) pazara girişi nedeniyle fiyat artışına gidilemediği kaydedildi. Raporda enerji KİTlerinin borç sarmalının Türkiye Elektrik Dağıtım AŞden (TEDAŞ) başladığı ifade edilerek, toplam borcun 30 milyar TLye yaklaştığına ve bunun milli gelirin yüzde 3.2sini oluşturduğuna dikkat çekildi.
TEDAŞın tahsilatı yapamaması ve oluşan mali yükümlülük nedeniyle özellikle dezavantajlı bölgeler ve tarım gibi sektörlerin desteklenmesinin de sıkıntıya girdiği vurgulandı. Raporda, bu nedenle özelleştirmelerin önemine dikkat çekilerek, kamu-özel ortaklık modeli de bir öneri olarak sunuldu. Özelleştirmelerde ise yabancı sahipliğinin önünün açılması gerektiği kaydedildi. Raporda, sadece elektrik KİTleri değil BOTAŞ da mercek altına alındı. BOTAŞın İrana olan al ya da öde yükümlülüğünün geçen sene 700 milyon dolarlık fatura çıkardığı ve bu seneki faturanın ise 510 milyon dolar olduğu vurgulandı.
(Referans; 24.09.2010)
