Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) IPTV Yayın Lisans ve İzin Yönetmeliğinin öndenetim yoluyla sansür uygulamasına olanak tanıyan hüküm bulunduğunu saptayan Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) yargıya başvurdu. Dava edilen yönetmelikte, IPTV platformları üzerinden, izleyicilerin diledikleri içeriğe diledikleri zaman ulaşmasına olanak sağlayan sistemde yer alacak videoların önceden denetlenmesi ve uygun bulunmayanların kaldırılmasının sağlanmasına ilişkin hüküm yer aldığı belirtildi. Yönetmeliğe göre, RTÜKün uygun bulmadığı içeriği kaldırmayan IPTV platformuna kapatma kadar varan cezalar verilebilecek.
EMOdan yapılan açıklamada siyasal iktidarların, sansürcü yaklaşımları ile teknolojinin kullanımı üzerinde kısıtlayıcı uygulamalarda bulunduğu belirtilerek şu görüşlere yer verildi:
"Ülkemizde de YouTube, ardından Google gibi internet sitelerine erişimi engelleme ile devam eden yasakçı bir anlayış egemen kılınmaya çalışılmaktadır. Türkiye için yeni bir yayıncılık türü olan IPTV uygulamasına yönelik RTÜKün yayımladığı yönetmelikle baştan sansürcü bir yaklaşım ortaya konulmuştur. EMO, RTÜK tarafından uygun bulunmayan isteğe bağlı yayın hizmetlerinin program katalogundan çıkarılmasına ilişkin hükmün iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle dava açmıştır."
Açıklamada iletişim özgürlüğünü sınırlandırıcı ve teknolojinin getirdiği olanaklardan yararlanmayı engelleyen bu tür uygulamalardan vazgeçilmesi ve özgürlükçü bir anlayışla iletişim ve yayıncılık alanının düzenlenmesini istendi.
Açıklamada, RTÜKün öndenetim yoluyla sansür uygulanması ve bu karara uymayan IPTV platformun kapatılmasına kadar uzanan cezalandırma yöntemlerinden vazgeçilmesi istendi.
IPTV SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR
Dava dilekçesinde; radyo ve televizyon yayınlarının, genişbant iletim ve erişim teknolojileri kullanılarak, özel yönetilen bir ağ üzerinden, abonelere veya izleyicilere İnternet Protokolü (İP) uygulanarak set üstü cihaz veya bütünleşik TV alıcıları ile alınmasına olanak tanıyan sistemlerin yayın lisans ve izinleri için yerine getirilmesi gereken yükümlülükleri ile lisans ve izin verme esas ve usullerini düzenleyen yönetmelikle ilgili şu bilgiler verildi:
"Yönetmelik kapsamındaki IPTV hizmetlerinin sunulması sürecinde, radyo ve televizyon yayınını kamuya yönelik olarak iletilmek üzere tertip eden bir yayıncı kuruluş ve bu yayınları belirli bir platform üzerinden doğrudan abonelere ileten ayrı bir IPTV platform işletmecisi bulunmaktadır. Yayınların içeriğinden yayıncı kuruluş, abonelerle ilişkili konulardan ise platform işletmecisi sorumlu tutulmuştur. "IPTV üzerinden ses ve görüntü yayın akışı yanında, kullanıcıların herhangi bir zamanda ve kendi istekleriyle, platform işletmecisi tarafından hazırlanan katalog üzerinden seçerek izleyebilecekleri ya da dinleyebilecekleri isteğe bağlı yayın hizmetleri bulunacaktır. Bu hizmetler teknolojinin yaratmış olduğu olanaklar kullanılarak, tamamen kullanıcıların tercihleriyle, istedikleri zaman yararlanacakları nitelikte bir özgürleşme alanı yaratmaktadır."
İSTEĞE BAĞLI İÇERİĞE SANSÜR GİRİŞİMİ
Dilekçede, Yönetmeliğin IPTV platform işletmecilerinin yükümlülüklerinin belirlendiği maddede "İsteğe bağlı yayınlar için program kataloglarını Üst Kurula bildirmek" ve "Üst Kurulca uygun bulunmayan isteğe bağlı yayın hizmetlerini program katalogundan çıkarmak" hükümlerinin yer aldığına dikkat çekildi. "Bu düzenlemeye göre, kullanıcıların istedikleri zaman ve kendi tercihleri ile izleyebilecekleri ya da dinleyebilecekleri yayınlara ait katalog Üst Kurula sunulacak, Üst Kurul yapacağı inceleme sonucunda, uygun bulmadığı programları katalogdan çıkartılmasını isteyecektir" denilen dilekçede, platform işletmecisinin bu isteğe uymaması durumunda yönetmelik kapsamında yaptırımlarla karşılaşacağı kaydedildi.
YASAYA AYKIRI
Söz konusu düzenlemenin bir radyo veya televizyon yayınının önceden denetlenerek, yayınının engellenmesi anlamını taşıdığı vurgulanan dilekçede, bu durumun hukuka aykırılığı şöyle anlatıldı:
"Bu haliyle öndenetim yoluyla bir sansür uygulaması yaratacak olan düzenleme, açıkça hukuka ve Yönetmeliğin dayanağı olan yasaya aykırılık taşımaktadır. Nitekim 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Yasanın Yayınların Men Edilmesi başlıklı 25. Maddesinin birinci fıkrasında açıkça Yargı kararları saklı kalmak kaydıyla yayınlar önceden denetlenemez ve durdurulamaz. Ancak, milli güvenliğin açıkça gerekli kıldığı hallerde yahut kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması kuvvetle ihtimal dahilinde ise Başbakan veya görevlendireceği bakan yayını durdurabilir denilmektedir. Dava konusu Yönetmelik hükmü, Yasanın yukarıda belirtilen emredici hükmüne aykırı olarak, isteğe bağlı yayınların önceden denetlemesini ve Üst Kurulun uygun bulmadığı programların durdurulmasını içermektedir."
(Birgün; 22.07.2010)
