Türkiye ve Rusya arasında imzalan Nükleer anlaşma Meclis Dışişleri Komisyonundan geçmiş ardında da Genel Kurula gönderilmişti. Tartışmaların odağındaki anlaşma Genel Kurulda milletvekillerini oyuna sunuldu. Nükleer anlaşmanın Türkiyeye etkilerini EMO Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Göltaşla değerlendirdik. Elektrik Mühendisleri Odası (EMO)na göre anlaşma, Türkiyenin enerjide tamamen Rusyaya bağımlı olmasına neden olacak. EMO Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Göltaş, anlaşma ile kurulacak nükleer santralın yüzde 100 hisseyle Rusyaya ait olacağına dikkat çekti.
YÜKSEK FİYATTAN ELEKTİRİK
Rusyanın yüzde 51 hissesi kendisinde kalmak koşuluyla isterse kalan hisselerini satma imkânına sahip olduğunu söyleyen Göltaş, bu konuda Türkiyenin sadece rızasının alınacağını kaydetti. Ayrıca anlaşma ile Türkiyenin nükleer santral kurulacak olan sahayı Rus şirketine bedelsiz olarak teslim ettiğini belirten Göltaş, Rusyadan 15 yıllık süre içinde kilovat saati KDV hariç 12.35 sent olmak üzere elektrik satın alma garantisi verildiğini de aktardı:
"Bu fiyata 18lik KDV eklendiğinde 14.57 sente çıkıyor. Bugünkü kur üzerinden 23 kuruşu aşıyor. Kaldı ki bu fiyat ağırlıklı ortalama olup kademeli tarifede 28.7 kuruşa kadar çıkabilecektir. Özetle, Türkiye Rusyaya 15 yılda 415 milyar kilovat saat elektrik karşılığında 51 milyar dolar ödeyecek. Bu, kendi toprakları üzerinde nükleer santral olan Türkiyenin yüksek fiyatla elektrik alacağı anlamına geliyor."
RUSYAYA PEŞKEŞ
Rus tarafının projede başarısız olması durumunda halefini kendisinin belirlemesine onay verilmesini, "Bu tam bir peşkeş çekmedir" şeklinde yorumlayan Göltaş, projenin başarısızlığı durumunda Rusyanın herhangi bir yükümlülük sahibi olmayacağının da altını çizdi. Göltaş, anlaşma ile Türkiyenin milyonlarca dolarlık bir yükün altına girmesini ise şu sözlerle açıkladı:
"projeye ilişkin tüm işletme maliyetleri; lisans bedelleri, yakıt tedariki ve yakıt döngüsüne ilişkin maliyet ve karşılıklar kullanılmış yakıt ve atığın taşınması, depolanması ve bertaraf edilmesi, söküm sigorta primleri, vergileri gibi her türlü masrafı Türkiye ödeyecek."
ATIKLAR NE OLACAK?
Rusyanın diğer ülkelerde yaptığı satrallar ile kıyaslandığında Türkiyedekinin yüzde 70 daha pahalı olduğunu da sözlerine ekleyen Göltaş, 4 bin 800 megavatlık santral için yaklaşık 20 milyar dolarlık yatırım maliyeti olduğunu, birim yatarım maliyetinin kilovat başına 4 bin 166 dolara denk geldiğini kaydetti. Anlaşmaya göre nükleer santral atıklarının dahi Rusyanın güdümünde olduğunu söyleyen Göltaş, "Anlaşmada nükleer yakıt olarak Türkiyenin kaynaklarının değerlendirilmesine ilişkin hüküm dahi yok" dedi.
Nükleer yakıt temini konusunda Rusyanın yetkili olduğunu söyleyen Göltaş, Nükleer maddeler, ekipmanlar, Rus şirket tarafından ihraç edilebilecek, yeniden ihraç edilebilecek veya aktarılabilecek" diye konuştu.
BAĞIMLILIK ARTIYOR
Türkiyenin ileriki yıllarda enerji açısından Rusyaya daha bağımlı hale geleceği uyarısında bulunan Göltaş, doğalgaz nedeniyle Rusyaya yüzde 60 oranında bağımlı olduğunu bu anlaşma ile birlikte bu oranın yüzde 90ları bulacağını belirterek, Türkiyenin enerjide kendi kendine karar veremeyeceği, kendi kaynaklarını kullanamayacağı bir tehlike ile karşı karşıya olduğunu söyledi.
ANLAŞMANIN AYRINTILARI
Anlaşmaya göre, nükleer santralın tamamı Rusyaya ait olacak. Rusya, hisselerinin bir kısmını satmak isterse yüzde 51 hisse kendisinde kalmak şartıyla satabilecek. Anlaşma ayrıca Türkiyenin nükleer santralın 4 ayrı ünitesinden elektrik almasını zorunlu kılıyor. Belirlenen fiyat ise tepkilere yol açtı. Alım garantisi verilen 15 yıllık süre için kilovat fiyatı KDV hariç 12,35 cent olarak belirlendi. Fakat fiyatın kademeli tarifelerde yıllar içinde 18 cente kadar çıkabilmesi de mümkün. Yabancıların çalıştırılması konusunda ise Rusyaya kolaylık sağlanacak. Santral için ilave arazi de proje şirketine bedelsiz olarak tahsis edilecek. Gerekli olursa proje şirketi, ilave arazi için Orman Fonuna ödemeleri yapacak.
"Nükleere hayır tarihsel göreviniz"
Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu, Rusyanın Akkuyuda nükleer santral sahibi yapılmasına ilişkin anlaşma hakkındaki tasarının TBMM Genel Kurul gündeminde görüşülecek olması nedeniyle yazılı bir açıklama yaparak milletvekillerine hayır oyu kullanmaları için çağrıda bulundu. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"TBMMde yenilenebilir enerji kaynaklarına ilişkin yasa 2 yıldır beklerken, nükleer santral yasaları üzerinde çalışılmaya imkan verilmeksizin hızla geçirilmektedir. Tüm bu olgular göz önünde bulundurularak, milletvekillerimizin TBMMde görüşülecek olan anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanuna hayır oyu kullanmalarının tarihsel bir görev olduğunu hatırlatıyoruz."
(Birgün; 15.07.2010)
