Otomatiğe bağlanan elektrik zamları faturaları kabartınca, son iki yıl içinde 10 milyon liralık yeni bir rant kapısının daha aralanmasını sağladı. Sigorta panosuna en yakın prize takıldığında 100 TLlik faturayı 70 TLye indirdiği iddia edilen tasarruf cihazlarının üretim ve ithalatı arttı. Fiyatı 150 TLden başlayıp, 1000 TLye kadar ulaşan bu cihazların yıllık satışı 50 bini, ithalatçı ve üretici firma sayısı da 7yi buldu. Bu da, "satış rekorlan kıran tasarruf cihazları, gerçekten de elektrik faturalarında düşüş sağlıyor mu?" sorusunu beraberinde getirdi.
Yanıtı bulmaya çalıştık
Hürriyetin Tüketici Köşesi olarak biz de, bu sorunun yanıtını aramaya çalıştık. Arkadaşımız Mert Temizkan, ilk önce cihazların ithalat ve üretimini gerçekleştiren firmaların yetkililerinden bu cihazların nasıl elektrik faturalarında yüzde 30luk düşüşe yol açtığını öğrenmeye çalıştı. Ardından, Elektrik Mühendisleri Odası ile Elektrik Teknisyenleri Odasının temsilcileriyle görüştü.
Prize takmak yeterli
Firmalara göre, tasarruf sağlayabilmek için bu cihazların evlerdeki sigorta panosuna en yakın prize takılması yeterli oluyor. Elektrik yükünün elektrik alanı içersinde depolanabilmesine imkan sağlayan kondansatör sistemiyle çalışan bu cihazlar, buzdolabı gibi dur kalk sistemiyle çalışan cihazların da ani elektrik akımı almalarını dengeliyor. İçeriğindeki regülatör sistemi sayesinde ise akımın bozuk olduğu zamanlar akımı düzenliyor. Cihazın hangi prize takıldığı da tasarruf oranını etkiliyor. Maksimum tasarruf sağlanabilmesi için sigorta panosuna en fazla 1-2 metre uzaklıktaki prize takılı olması gerekiyor. Bu da evdeki elektrik kablolarının arasındaki frekansı düzenleyerek, atık enerjiyi kullanım enerjisine dönüştürüyor. Böylece elektrik faturalarında yüzde 30a varan düşüşler sağlanmış olunuyor.
Test ettik, işe yaramıyor
Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Başkanı Cengiz Göltaş, son dönemlerde satışı hızla artan elektrik tasarruf cihazlarını piyasadan alarak, laboratuvar ortamında testlerini gerçekleştirdiklerini söyledi. Göltaş, "Yaptığımız testlerin sonunda bu cihazların aldatmaca olduğu ortaya çıktı. Kesinlikle herhangi bü tasarruf sağlamıyor. Labaratuvar ortamında yaptığımız testlerin sonucunu şimdi bir rapor halinde hazırladık" dedi. Cengiz Göltaş, tüketicilerin aldatılmasını önlemek için suç duyurusunda bulunacaklarını da belirterek, şöyle konuştu:
"Ne yazık ki bu cihazların reklamları, tele pazarlama kuruluşları aracılığıyla internet ve cep telefonları üzerinden gönderilen mesajlarla yapılıyor. Satışı ise hem elektronik ortamda hem marketlerde yapılıyor. Hazırladığımız raporla kamuoyunun kandırılmasını önlemek amacıyla Reklam Kurulu üe Sanayi ve Ticaret Bakanlığına başvuruda bulunacağız."
İlave aktif enerji tüketimine yol açıyor
Elektrik Mühendisleri Odasının elektrikten tasarruf ettiren cihazlarla ilgili hazırladığı raporda, şu saptamalar yer alıyor:
- İncelenen tüm cihazlar, kondansatör fonksiyonu gösteriyor. Kondansatörlerin, bu cihazlann bağlanması öngörülen noktalara tesis edilmesi halinde alınacak sonuç, bu cihazlarla alınacak sonuçtan farklı olmaz, hatta bu cihazların aktif kayıplan dikkate alındığında daha da iyi sonuç alınabilir.
- Bu cihazların veya kondansatörlerin tesis edilmesi ile bina tesisatında bağlandıkları nokta ile sayaç arasındaki hatlarda meydana gelen ısınma kayıpları azalmış olur. Raporda da yer alan görüleceği gibi cihazların kendi kayıpları büyük olduğundan ekonomi yerine ilave aktif enerji tüketimine sebep olmaktadırlar.
- Bu cihazların aktif enerjiden tasarruf sağlaması söz konusu değildir.
Talep artınca yerli üretime başladılar
İki yıl önce uzakdoğu ülkelerinde yapılan ithalatla iç piyasaya giren elektrik tasarruf cihazlarına olan talep, yerli üretimi de beraberinde getirdi. Firmalar elektrik tasarruf cihazları ayrıca floresan lambalar, çamaşır ve bulaşık makinası, buzdolabı, televizyon, klima gibi bünyesinde sargılı motor bulunan her türlü : elektrikli ev aletinde elektrik tasarrufu sağladığı savunulurken, rezistanslı ısıtıcı, fırın ve akkor lambalar gibi ürünlerde ise fazla etkili olmadığı iddiasında bulunuyor. EMO ve Elektrik Teknisyenleri Odası ise bırakın buzdolabı, çamaşır makinesini ampullerde bile etkili olmadığı görüşünde.
Tasarruf tacirliği yapıyorlar
Elektrik Teknisyenleri Odası Başkanı Osman Yeşilyurt, yüksek fatura ödemekten kurtulmak isteyen tüketicilere satılmaya çalışılan bu cihazlarlarla tasarruf sağlamanın mümkün olmadığını savunarak, "Enerji tasarrufu sağlayan cihaz adı alanda, tasarruf tacirliği yapıyorlar. Elektrik kullanımım azaltmadan faturaları azalttığı iddia edilen bu sözde elektrik tasarruf cihazları, tamamen bir aldatmacadan ibarettir" uyarısında bulundu.
Cihazın fiyatını faturanın kabarıklığı belirliyor
Elektrik tasarruf cihazlannın fiyatlarını belirleyen en önemli unsuru gelen faturanın bedeli oluşturuyor. Bü anlamda depo görevi gören bu cihazların evde dolaşan akımı kaldırabilmesi için teknolojisinin de ona uygun olması gerektiği savunuluyor. 100 TLye varan fatura ödeyen bir ailenin alması gereken tasarruf cihazının fiyatı 150 TLyi buluyor. Fatura bedeli yükseldikçe cihaz fiyatı da artıyor. 1000 TLye kadar çıkıyor.
(Hürriyet; 04.07.2010)
