BOĞAZLAR'I KURTARMA OPERASYONU (SABAH)

BP‘nin Meksika Körfezi‘ndeki kazasının ardından gözler dünyanın en riskli petrol taşıma bölgeleri arasında gösterilen İstanbul ve Çanakkale Boğazı‘na çevrilirken, dün tarihi bir adım atıldı. Boğazları kurtaracak operasyonun ilk aşaması olan uluslararası zirve aralarında BP, Exxon, Chevron, Rosneft, Eni‘nin de bulunduğu 18 enerji şirketi ve 7 ülkenin temsilcilerinin katılımıyla İstanbul‘da yapıldı. ‘Tanker ile Petrol Taşımacılığının Marmara-Boğazlar Açısından Çevresel Riskleri ve Bu Risklerin Önlenmesi‘ konulu zirvede, boğazların artan tanker trafiğini taşıyamayacak doluluğa ulaştığı vurgulandı. Somut eylem planı için fikir birliği oluşturuldu.

TEHLİKEYE SİMÜLASYON GÖSTERİMİ
Toplantıda İstanbul‘un birinci derecede çevre bölgesi ilan edilmesi, Panama, Haiti gibi standart dışı gemi cenneti ülkelere ait köhne tankerlerin boğazlardan geçişinin önlenmesi ve gemilere yeni sigorta şartları getirilmesi gibi hayati konular masaya yatırıldı. Toplantıda boğaz trafiğini rahatlatacak önlemler dışında, tüm yükü ortadan kaldıracak Samsun-Ceyhan gibi by-pass projelerinin önemine değinildi. Ayrıca olası bir kazanın İstanbul‘a vereceği zarar kadar küresel enerji ulaşımının tıkanmasına yol açarak dünya ekonomisini de tehdit edeceği belirtildi. Toplantıda şirketlere boğazlarda olası kaza durumunda yaşanacak faciayı anlatan bir smilüsyon yapıldı. Türk boğazlarından geçen gemilerin önemli bir kısmının zehirli, patlayıcı, radyoaktif maddeler, petrol ve türevlerinden oluştuğu kaydedilerek, "En ufak kazada Dolmabahçe sarayı tamamen tarih olur" tespiti yapıldı. Zirvede konuşan Enerji Bakanı Taner Yıldız, boğazlardaki petrol geçişinin düzenlenmesi için düğmeye bastıklarını belirterek, "Artık süreçten sonuç alamamak gibi bir alternatifimiz yok. Bu bir dosyadır. Dosya artık açılmıştır ve çözüme kavuşmadan kapanmayacaktır." dedi. Çevre Bakanı Veysel Eroğlu ise "13 milyon nüfuslu bir şehri riske sokamayız. Paydaşların alternatif çözümlere yönelmesi çok daha faydalı olacaktır‘‘ diye konuştu.

OLASI KAZA HERKESİ VURUR
Şirketlere güvenlik uyarısı yapılan toplantıda, "Boğazların yeni bir petrol geçişi rejimine ihtiyacı var. Olası bir faciada Karadeniz ve Ege‘nin bağlantısı 4 ay kesilir. Bu durumdan en fazla siz etkilenirsiniz" mesajı verildi. Toplantıda boğaz trafiğini azaltacak yeni boru hattı projeleri de masaya yatırıldı. Samsun-Ceyhan Petrol Boru Hatları projelerinin boğaz trafiğini azaltmada önemli rol oynayacağı vurgulanırken, zirveye katılan şirketler de tanker trafiğinden kaynaklanan riskin azaltılması yönündeki Türk tezine destek verdi. Gerçekleştirilecek ikinci zirve için boğazları by-pass edecek boru hatlarının nasıl daha ekonomik kullanılacağı hakkında şirketlere ev ödevi verildi. Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Hakkı Akil, toplantıya katılan şirketlere teknik ve hukuki bilgiler verilerek çözüm önerilerinin tartışıldığını söyledi.

‘TÜRKİYE İSTERSE ENGELLER‘
Uluslararası deniz hukuku uzmanı Prof. Nilüfer Oral, Türkiye‘nin Möntrö Sözleşmesi‘nden kaynaklanan birçok hakkını kullanmadığının belirterek, "Türkiye isterse boğazlardan tanker geçişini bile engelleyecek hukuki haklara sahip" dedi.

DEVLER KATILDI
BP
Chevron
ConocoPhillips
ENI
Glencore
ExxonMobil
Gunvor B.V.
KazMunayGaz
LukOİL
Shell
Rosneft
Transneft
SOCAR
Sovcomflot
TOTAL
Trafigura
VİTOL

(Sabah; 02.07.2010)