BASKIN, ENERJİ PROJELERİNE DE DARBE VURDU (REFERANS)

Türkiye ile İsrail arasında 2008 yılında hareketlenen enerji alanındaki işbirliği, Davos sonrası yediği ilk darbeden sonra yardım gemisine yapılan müdahale sonucunda ikinci kez darbe yedi. İsrail‘in Gazze‘ye yardım götüren gemilere saldırması sonrasında, Medstream Projesi de iyice belirsiz bir hal aldı. Türkiye ile İsrail arasında inşa edilmesi planlanan ve Medstream Projesi‘nin ‘çoklu boru hattı‘ üzerinden petrol, doğalgaz, elektrik, su ve iletişim olmak üzere 5 ana başlığı bulunuyor.

Rusya‘nın da desteklediği bu proje üzerinden Rus doğalgaz ve petrolünün Ortadoğu, Çin, Hindistan ve Tayvan pazarlarına ulaştırılması planlanmış ancak diplomatik ilişkiler nedeniyle proje için bir adım atılamamıştı. İlk etapta 2009 yılında gerçekleştirilen Davos toplantıları sonrasında gerilen Türkiye-İsrail ilişkilerinin etkisiyle rafa kalkan Medstream Projesi‘nin uzun bir süre daha gündeme gelmemesi bekleniyor. Bu durumdan sadece Türkiye ve İsrail değil, Rusya, Azerbaycan gibi Türkiye üzerinden doğalgaz ve petrolünü Ortadoğu‘ya götürmek isteyen ülkeler de olumsuz etkilenecek.
 
Mavi Akım-2 rafta bekliyor
Türkiye ve İsrail‘in 2008 yılında imzaladığı enerji işbirliği, dönemin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler ile İsrail Sanayi ve Ticaret Bakanı Binyamin Ben-Eliezer arasında yapılan ikili görüşmelerle hareket kazandı. Medstream olarak adlandırılan proje kapsamında yıllık 20-50 milyon ton petrol ve 4-10 milyar metreküp doğalgaz taşıma kapasiteli boru hattı oluşturulması hedeflendi. Bu hedef doğrultusunda Ruslar da projeye dahil edilerek Mavi Akım-2 adında yeni bir doğalgaz hattı inşa edilmesi ve İsrail‘e kadar uzatılması düşünüldü. Bu proje için öngörülen ilk maliyet ise 4.5 milyar dolar oldu. Gazprom‘un da desteklediği bu proje ise şu anda Türkiye ile Rusya arasındaki görüşmelerde konuşulmaz bir hal aldı. Bunda özellikle Davos‘ta Başbakan Recep Tayyip Erdoğan‘ın ‘one minute‘ olarak anılan tepkisi ve sonrasında meydana gelen gelişmeler etkili oldu. Yetkililer, İsrail‘den doğalgaza yönelik bir talebin son 2 sene içinde gelmemesi nedeniyle projenin şu anda gündemde olmadığını ifade ettiler.
 
Santral projesi de var
İsrail ve Türkiye‘nin enerji işbirliği kapsamında 4200 MW kurulu gücünde elektriğin İsrail‘e iletimi ve su taşıma boru hattının da inşaatı planlar arasında. Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) hattının bir uzantısı olarak Hazar bölgesindeki petrolün Ortadoğu‘ya kadar ulaştırılması da hedeflenirken Bakû-Tiflis-Erzurum doğalgaz boru hattı ile Azeri gazının Türkiye üzerinden İsrail‘e taşınması da bu işbirliği kapsamında beklemede bulunuyor.

Medstream olarak adlandırılan bu çoklu projenin 2012-2013 tarihlerine kadar tamamlanması hedefleniyordu ancak şimdi projenin hayata geçirilip geçirilmeyeceği dahi belirsiz bir hal aldı. Medstream Projesi için yapılan fizibilite maliyet hesaplamasında ise vergiler hariç 6 milyar 633 milyon euroluk bir fatura ortaya çıkarılmış, bunun 603 milyon eurosu, yani toplam maliyetin yüzde 10‘u ise kaza sigortasına ayrılmıştı. Bu projenin doğalgaz ve petrol ayağı özellikle İsrail için büyük önem arz ediyor. İsrail Arap ülkelerinden sağlamadığı bu kaynakları Türkiye üzerinden temin etmeyi hedefledi ancak diplomatik ilişkilerdeki sorunlar nedeniyle bu hedefine henüz ulaşamadı.
 
 
Bakan Yıldız: İsrail ile ilgili inceleme başlatılmasını istemedim
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, bakanlık bürokratlarına İsrail ile enerji alanındaki ilişkilere dair inceleme başlatılması yönünde bir talimat vermediğini açıkladı. AA‘nın haberine göre Yıldız, "İki ülke arasındaki enerji konularında bakanlığımdan bilgi notu istedim. Bunu sadece masamda durması için bilgilenmek için istedim. Tamamen kendi iç hazırlığımla alakalı bir iş. Enerji alanındaki ilişkileri konuşmak için çok erken. Bu kadar önemli ve stratejik bir husus da zaten tek başına karar verilebilecek bir konu değil" diye konuştu.
 
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, bakanlık bürokratlarına İsrail ile enerji alanındaki ilişkilere dair inceleme başlatılması yönünde bir talimat vermediğini açıkladı. AA‘nın haberine göre Yıldız, "İki ülke arasındaki enerji konularında bakanlığımdan bilgi notu istedim. Bunu sadece masamda durması için bilgilenmek için istedim. Tamamen kendi iç hazırlığımla alakalı bir iş. Enerji alanındaki ilişkileri konuşmak için çok erken. Bu kadar önemli ve stratejik bir husus da zaten tek başına karar verilebilecek bir konu değil" dedi.

(Referans; 02.06.2010)