Ruslar ve Türk ortağı Ciner, ilk nükleer santral ihalesinde elektriğin kilovat saatine 21.16 cent istemişti. Şimdi Ruslar Akkuyuda aynı santrali 12.35 centlik alım garantisi fiyatla yapmaya razı oldu.
Uzmanlar, yeni rakam için de Kötünün iyisi diyor.
Elektrik Mühendisleri Odasına göre nükleer elektrik için Ruslara 15 yılda 51 milyar dolar ödenecek.
51 milyar $lık fatura tartışılıyor
Ruslar ve Türk ortağı Ciner, ilk nükleer ihalesinde 21.16 centlik fiyat garantisi istemişti. Şimdi ise Ruslar aynı santrali 12.35 centlik alım garantisi fiyatı ile yapmaya razı oldu. Bu büyük fiyat farkı teklifin hâlâ yüksek olduğuna dair tereddütleri artırıyor
Akkuyuda inşa edilecek nükleer santralde ortaya çıkan alım garantisi fiyatı Acaba hâlâ pahalı mı? tartışmasını beraberinde getirdi. Rusların ilk ihalede 21.16 dolar/cent fiyat verdiğini hatırlatan konunun uzmanlarının eleştirileri şu noktalarda birleşmiş vaziyette:
* Madem bu santral 12.35 centlik fiyatla da yapılabiliyordu, neden ilk ihalede Ruslar ve Türk ortağı Turgay Ciner, 21.16 centlik fiyat çekti? Fiyatlar arasındaki bu uçurum yüzünden inandırıcılık kayboldu, güven bunalımı oluştu. Teklif hâlâ 10 centlik beklentinin üzerinde.
* Ruslar bu yatırımın 20 milyar dolara çıkacağını belirtiyor. Ancak tanesi 1.200 MWden toplam 4.800 MW gücündeki 4 reaktörün kurulum maliyetinin 20 milyar dolardan çok daha düşük olması gerekir. O rakam da inandırıcı değil. (Bu santralin yapım maliyetinin 10-12 milyar dolar, en kötü ihtimalle 15 milyar dolar olacağı vurgulanıyor.)
* Santralde 15 yılda toplam 415 milyar kilovatsaatlik enerji üretilecek ve Türkiye bunu 51 milyar dolar ödeyerek alacak. Kabul edelim ki santral 20 milyar dolara maloldu. Öyle olsa bile dolar bazında yüzde 10dan fazla bir getiri söz konusu. Şayet yatırım 10-12 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirse kazanç yüzde 20leri bulacak.
Neden kötünün iyisi
Uzmanlar anlaşmada Türkiyeye 15 yılın sonunda, kârdan yüzde 20 pay verilecek olmasının ise kötünün iyisi, anlaşmanın tek olumlu yanı olduğunu belirtiyorlar. Hükümetlerarası yapılan anlaşmaya göre, Türkiye 15 yılın sonunda santralde üretilecek ve satılacak elektrikten elde edilen kârın yüzde 20sine sahip olacak. Bu hak nükleer santral işletmede olduğu sürece devam edecek.
Ruslar kimle yapacak?
Kurulacak nükleer santralin şimdilik kaydıyla yüzde 100ü Rusyanın reaktör inşa eden şirketi Atomstroyexportun. Ancak bu şirket isterse Türkiyeden kendine yüzde 49a kadar oranda pay vererek bir veya birden fazla ortak alabilecek. Piyasa uzmanları bu ortağın Rusların ilk ihalede ortak hareket ettiği Cinere ait Park Teknik olmayabileceğine, sürpriz ortaklar çıkabileceğine dikkat çekiyor.
(Ercan İnan, Vatan, 14.52010)
