TMMOB Makina Mühendisleri Odasının hazırladığı "Asansörlerde Durum Raporu"na göre, Türkiyede denetlenen ortalama 2 asansörden 1i "kesinlikle kullanılamaz" durumda. Bu tabloya rağmen denetimin sınırlı kalmasının eleştirildiği raporda, geçen yıl ülkedeki yaklaşık 177 bin asansörden sadece yüzde 5,5inin oda tarafından kamu denetimine tabi tutulduğu bildirildi.
Çeşitli illerden toplam 38 belediyede yapılan denetimlerde toplam 9 bin 763 asansör incelendi. Bunların 4 bin 645inin (yüzde 48) "kesinlikle kullanılamaz", 2 bin 975inin (yüzde 30) "eksikleri giderildikten sonra kullanılabilir" ve 2 bin 136sının (yüzde 22) "iyi" durumda olduğu belirlendi.
-ÇANKAYADA 3.916 ASANSÖRDEN 315İ İYİ DURUMDA-
Söz konusu belediyelerden Çankayada 3 bin 916 asansör kontrol edildi ve bunların sadece 315i uygun bulundu. 2 bin 671inde bazı eksiklikler tespit edildi, 930unun ise kullanılmasının sakıncalı olduğu belirlendi.
İzmir Bornovada kontrol edilen 1.569 asansörün 1.054ünün tehlikeli olduğu anlaşıldı. 415inin durumu iyi bulundu, 100ünün de eksiklikleri giderildikten sonra kullanılabileceğine karar verildi.
Mersinin Akdeniz ilçesinde de 1.131 asansörün kontrolü yapıldı. Bunların 908ini kullanılamaz kabul edilen "kırmızı etiketli", 28ini eksiklerinin bulunduğunu gösteren "mavi etiketli", 195ini de iyi durumda olduğunu ifade eden "yeşil etiketli" asansörler oluşturdu.
Öte yandan, listede, Edirne, Lüleburgaz, Keşan gibi denetlenen tüm asansörlerin "yeşil etiketli" belirlendiği belediyeler de yer aldı. Edirnede kontrolü yapılan 100, Lüleburgazda 99, Keşanda 9 asansörün tümünün "iyi durumda olduğu tespit edildi.
-ASANSÖRLERİN YÜZDE 31İNİN KULLANIMINDA SAKINCA YOK-
Rapora göre, Oda tarafından 2004-2009 yılları arasında yapılan tüm denetimlerin ortalaması alındığında denetlenen asansörlerin yüzde 51,3ünü "kesinlikle kullanılamaz", yüzde 17,1ini "eksikleri bulunan", yüzde 30,7sini ise "kullanılabilir" durumdaki asansörler oluşturdu.
Söz konusu dönemde Makina Mühendisleri Odası ile protokolü bulunan toplam 51 belediye sınırlarındaki asansörlere yönelik kontrol verileri şöyle:
- Türkiyedeki toplam asansörlerin 2004te yüzde 6,5i, 2005te 14,2si, 2006da yüzde 5i, 2007de yüzde 8,3ü, 2008da yüzde 6,2si, 2009da yüzde 5,5i kontrol edildi.
- Denetimden geçirilen asansörlerin 2004te yüzde 44,8, 2005te yüzde 63,3, 2006da yüzde 52,7, 2007de yüzde 54,5, 2008de yüzde 45,5, 2009da ise yüzde 47,5inin "kesinlikle kullanılamaz" durumda olduğu tespit edildi.
- 2004te asansörlerin yüzde 37, 2005te yüzde 22, 2006da yüzde 33,1, 2007de yüzde 28,8, 2008de yüzde 41,9, 2009da ise yüzde 21,8inin kullanılmasında sakınca olmadığı saptandı.
Oda raporunda, "Genel olarak bu tablo halkımızın can güvenliğinin nasıl büyük bir tehlike içinde olduğunun açık kanıtıdır" denildi.
-RUHSATSIZ BİNALAR TÜMÜYLE DENETİM DIŞI-
Denetimlere ilişkin tablodaki sayısal büyüklüklerin Ankara, İzmir ve Mersinin büyük ilçe verilerinden oluştuğuna dikkat çekilen raporda, "Bu yönüyle mevcut tablonun asansörlerdeki denetimsizliğe ilişkin Türkiye ortalaması hakkında tahmini/takribi oranlara yönelik veri sunduğu söylenebilir" denildi.
Asansörlerin "bilinmeyen küçük bir yüzdesinin de yetkisiz, yetersiz ve denetimsiz firmalarca kontrol edildiği" kaydedilen raporda, Makina Mühendisleri Odası (MMO) ve Elektrik Mühendisleri Odasının (EMO) belediyelerle ortak protokol imzalayarak yaptığı kamu denetimlerinin, mesleki esaslara ve standartlara uygun yürütüldüğü vurgulandı.
MMO ve EMOnun kamu adına yürüttüğü kontrollerde, bir asansörün 132 ayrı noktadaki durumunu belirleyen bir rapor düzenlendiği belirtilerek, "Eksikleri tespit edilen ya da kullanılması sakıncalı görülen asansörler, eksikleri giderildikten sonra ikinci bazen üçüncü kez kontrol edilmekte ve raporlanmaktadır. Yıllık kontroller, can ve mal güvenliğini sağladığı gibi, işini doğru yapmayan, uygunluk belgesi olmayan, gerekli koşulları yerine getirmeyen bakımcı firmaların tespit edilmesinde de etkili olmaktadır" denildi. Özellikle piyasadaki denetim boşluğunun eleştirildiği raporda, öne çıkan bazı çözüm önerileri şöyle:
- Asansör Yönetmeliğinde, halen kullanılmakta olan asansörlere ilişkin bir yaptırım bulunmuyor. Yeni yapılan asansörlerde uygulanmakta olan güvenlik kriterlerinin, kullanımdaki asansörlere de uygulanması yönünde düzenleme yapılmalı.
- Asansörlerin ilk denetimleri belediyelerce veya valiliklerce yapılarak ruhsat verilmekte, odalar ise ancak protokoller çerçevesinde ruhsatlandırma süreçlerinde devreye girebiliyor. Oysa Türkiyede çok sayıda iskansız bina bulunuyor ve bu binaların asansör denetimleri yasal boşluklar nedeniyle yapılamıyor. Bu durum, birçok binadaki asansörlerin topraklamasız, emniyetsiz ve fren tertibatı bulunmaksızın çalışması anlamına geliyor. Söz konusu binalara ve denetimsiz asansörlerine yönelik de çalışmalar yapılmalı.
- Bina sorumluları-yöneticileri, belediyeler ve valiliklerin duyarlı kılınması ve yasal mevzuat doğrultusunda davranmaları sağlanmalı. İşbirliği ve eşgüdüm, belediyeler ve valilikleri de içererek, topluma yayılmalı.
(Yurtgundemi.com; 25.04.2010)
