Elektrikte alan ve satan arasındaki mahsuplaşmanın bankalar aracılığıyla yapılmasına yönelik ilk adım atıldı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) görüşe açtığı Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinde değişiklik öngören taslakla, elektrik satan üretici ile satın alan elektrik dağıtım şirketi arasındaki mahsuplaşma ile teminat işlemlerinin aracı banka üzerinden yapılması öngörülüyor. Uygulamanın 2.5-3 milyar liralık bir piyasa da bankacılık sistemine dahil etmesi bekleniyor. Sisteme göre piyasada faaliyet gösterenler ödeme yükümlülüklerini teminat altına almak için bankada rehinli nakit hesabı açacaklar. Yönetmelik taslağı ile ilgili görüşlerin iletilmesi için verilen süre de bugün doluyor.
Elektrik piyasasında elektrik dağıtım şirketleri ile özel elektrik üreticilerinin içinde bulunduğu mali uzlaştırma sistemi günün 3 diliminde fiyatlandırılıyor. Aralık ayından itibaren ise elektrik alış ve satış fiyatları saatlik olarak belirlenecek. Yani elektrik borsası tam anlamıyla devreye girmiş olacak. Bununla birlikte elektrik borsası içindeki mali ödeme yükümlülükleri ise seçilecek bir banka aracılığıyla yapılacak. Yani seçilen banka, bir anlamıyla takas odası gibi işleyecek. Takas odası sistemi, piyasalarda alıcı ve satıcıları karşılaştırmakla görevli bulunuyor ve bu işlemcilerin sorumluluklarını yerine getirmeyi garanti altına alıyor. Bu nedenle piyasada faaliyet gösterenlerin bu bankada bir rehinli nakit hesabı açması gerekecek. Bu hesaba belirli bir teminat tutarı da yatırılacak. Böylece, piyasa içerisinde alacak veya verecek kavgasının da sonunun getirilerek nakit akışının sağlanması hedefleniyor.
Üreticiler rahatlayacak
Bu sistemi işletmek için birçok bankanın talip olduğu ve bazılarıyla da görüşüldüğü öğrenildi. Taliplilerden bir diğerinin ise İzmir Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası olduğu ifade edildi. Bankacılık sistemi, özellikle elektrik üreticilerine nefes aldıracak. Çünkü teminat şartının getirilecek olması nedeniyle, özel elektrik üreticilerinin elektriğini kullanan dağıtım şirketleri veya serbest tüketiciler, borç oluşturamayacaklar. Özel elektrik üreticileri, uzun zamandır kamunun elektrik iletim şirketi Türkiye Elektrik İletim AŞnin (TEİAŞ) yönetimindeki mali uzlaştırma sistemi içinde sattıkları elektriğin parasını alamamaktan dolayı şikayetçi. En son 2 milyar TLye varan alacak için Enerji Bakanı Taner Yıldız da devreye girmişti. Ancak enerji KİTlerinin borç sarmalı ve elektrik dağıtım faaliyetinin hala büyük oranda kamu elinde olması ödemelerde sıkıntı yaratıyor. Bu nedenle teminat şartı bir anlamda yaptırım getirecek. Ancak bu teminat şartı aynı zamanda elektrik alış ve satış fiyatlarını da artıracak bir etki yapacak. Bu durum da nihai tüketiciye yani vatandaşa yansıyacak.
(Referans; 16.11.2009)
