Dünya Bankasından kredi alınarak rehabilite edilmek istenen Afşin-Elbistan A Termik Santralının rehabilitasyon ihalesi iptal edildi ve kredisi DBye iade edildi. Üç yıl içinde santralın rehabilitasyonu için başarılı bir ihale gerçekleştiremeyen kamunun elektrik üretim şirketi EÜAŞ, bu proje için 2006 yılında Dünya Bankasından aldığı 280 milyon euroluk (O dönemdeki kurla yaklaşık 350 milyon dolar) krediyi geri verdi. Ancak bu 3 yıl içerisinde her ay, bu krediden 50 bin euroluk harcama yapıldı. Bu nedenle 1.2-1.8 milyon euroluk ek masraf da çıktı. Diğer bir deyişle devlet, santralı rehabilite edeyim derken DBye borçlu çıktı.
1.355 MW kurulu gücüyle Türkiyenin en büyük santrallarından olan A termik santralı, yıllardır kurulu gücü 300 MWa kadar düşmüş olarak çalışıyor. Kamunun buradan kaynaklı zararı da oldukça fazla. Santralı rehabilite ederek satmayı düşünen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, ihale sürecini iptal edip krediyi iade ederek politika değişikliğine gittiğini de göstermiş oldu.
Santralın başındaki sorunlar
Kahramanmaraştaki santrallar bölgesi Afşin-Elbistanın ilk termik santralı olan A santralı, 1984 yılında hayata geçti. Santralın kazanları Alman Babcock, türbin ve jeneratörleri ise Alstom firmasınca yapıldı. Bakanlık, üretim özelleştirmeleri gündeme gelince elindeki santralları rehabilite edip değerini yükselterek özelleştirmeye karar verdi. Bunun için A termik santralına özel bir proje oluşturulup DBden de kredi desteği alındı. Bakanlık ilk etapta "amili mütehassıs" yöntemiyle yani ihalesiz olarak orijinal üreticinin rehabilite etmesi yöntemiyle projeyi gerçekleştirmek istese de bu A termik santralı için geçerli olmadı. Çünkü en büyük rehabilitasyon ihtiyacının bulunduğu kazanları yapan Alman Babcock firması bir süre önce iflas etmişti. Bu nedenle ihaleye çıkarak rehabilite edecek firma arayışına girildi. DB kredisi kullanıldığı için de şartnameden ihalenin bütün aşamalarına kadar DBnin Satınalma Kılavuzuna göre prosedürlerinin uygulanması gerekti. Ancak şartnameyle ilgili bu dönemde DBnin politikalarına uygun şekilde hazırlanmadığına yönelik sorunlar da çıktı. Temmuz 2006da ilk ilana çıkılmış olmasına rağmen 2008 yılına kadar bir teklif gelmedi. İhale paketinde gidilen değişiklikle bu sefer Kasım 2008 tarihinde yeniden ihaleye çıkıldı ve 9 Mart 2009da da ön yeterlilikler alındı. Ön yeterliliklerin tamamlanarak bu ay içinde ihaleye çıkılması beklenirken, ihalenin iptal edilip kredinin iade edilmesine karar verildi.
Çevreye zarar vermeye devam edecek
Türkiyenin ekonomik kriz sonrası en yakın 2012 tarihinde elektrik arz açığı yaşayacağı öngörülürken, bu büyüklükteki bir termik santralın en az 5 senedir atıl çalışıyor olması ise sektörde tepkilere yol açıyor. 2004 yılından beri rehabilite edilemeyerek kapasitesi de artırılamayan santral, düşük üretim kapasitesi ve yüksek gideri nedeniyle bakanlığı ve devleti zarara uğratıyor. A termik santralı çevreye verdiği zararla da uzun süre tartışma konusu oldu. DBnin verdiği kredi kapsamında santral rehabilite edilirken, çevreye verdiği zararın önüne geçmek için elektrostatik filtrelerin tesis edilmesi sağlanacaktı ancak iptal kararı ile santralın filtresiz çalışarak etrafa zararlı toz ve duman yayılımı yapmasına devam edilmiş olacak. DBnin raporuna göre santral şu anda kapasitesinin yüzde 75inden fazlasını kullanamıyor. DB krediyi, 5 yıllık ödemesiz dönem de dahil olmak üzere toplam 15 yıllık vadeyle tahsis etti. Sektör temsilcileri, bu vadenin bu yöndeki projenin finansmanını kolaylaştıracak yönde olduğunu belirterek, proje tamamlanmadan iptale gidilmiş olmasının şaşırtıcı olduğunu dile getirdiler.
(Referans; 04.11.2009)
