İran ile BM Güvenlik Konseyinin beş daimi üyesi ve Almanyadan oluşan 5+1 grubu yarın Cenevrede nükleer müzakereye oturacak. ABD, Britanya ve Fransa müzakere sonuç vermezse yıl sonunda dördüncü BM yaptırım paketinin çıkacağı tehdidiyle masaya geliyor. 21 Eylülde Uluslararası Atom Enerjisi Kurumuna (UAEK) ikinci uranyum zenginleştirme tesisini bildirmesinin ardından kısa, orta ve uzun menzilli füze denemeleri yapan İran ise meclisi aracılığıyla uyarı gönderdi. 290 İranlı vekilden 239u ortak açıklamayla "Müzakerelerde İranın öneriler paketine desteğimizi açıklar, muhatap ülkeleri bunun gerilimi düşürüp sorunu çözecek tarihi bir fırsat olduğu konusunda uyarırız" dedi.
"Tarihi fırsatı kullanmalarını tavsiye ederiz. Grup geçmiş hatalarını tekrar ederse daha önce yaptığımız gibi başka kararları gündeme alırız" diye devam eden uyarı, UAEK ile işbirliğinin daralacağı ve uranyum zenginleştirme oranının artırılacağına işaret etti. Meclisin güvenlik ve dış politika komisyonu üyesi Muhammed Keremirad ise, müzakereler çökerse İranın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşmasından (NPT) çekileceği tehdidi savurdu. Keremirad, "Batıların İran politikası her zaman havuç-sopa şeklinde olmuştur. Geçmişteki müzakerelerde de hep yeni bahaneye başvurdular. Artık asıl konu müzakere edilmeli" diye konuştu. ABD Başkanı Barack Obama, nükleer silahsızlanma sürecinin köşetaşı NPTnin güçlendirilmesi için geçen hafta BM Güvenlik Konseyine karar aldırmıştı.
Yeni tesis haklarımıza dahil
Güvenlik Konseyi üç yıl önce İrana yaptırım kararı çıkarınca, meclis UAEK ile ilişkilerin gözden geçirilmesi için hükümete yetki vermişti. Hükümet de, yeni nükleer tesis inşasını karar verilir verilmez UAEKya bildirmeyi gerektiren UAEKnın Gode 3.1 düzenlemesinden çekilmişti. Dolayısıyla Tahran, ikinci uranyum tesisini faaliyete geçmeden en az altı ay önce bildirdi. Aynca İran hükümetine uranyum zenginleştirme sürecini hızlandırma çağrısı yapan bir tasarı da onay bekliyor.
Dün İran Nükleer Enerji Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi, "Nükleer haklarımızı müzakere etmeyeceğiz. Nükleer silahsızlanma, silahların yayılmasını önleme ve diğer konuları tartışabiliriz. Yeni tesis de haklanmızın parçası ve tartışılacak taran yok" dedi.
18 ay sonra üretime geçmesi planlanan yeni tesisin denetimi için UAEKya ziyaret takvimini ileteceklerini söyleyen Salihi, atom bombası kuşkularını "Nükleer silah dinimize aykırı. 19 74ten beri bunu söylüyoruz" diye reddetti.
Rusya ile Çinden çağrı
Dün Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, İrana UAEK ile işbirliğine gitmesi .çağrısı yaparken Çin Dışişler de, "Çözüm için diplomatik çabaları genişletme fırsatının kullanılmasını umuyoruz" dedi. Beyaz Saray sözcüsü Robert Gibbs ise İranın nükleer programına karşı dünyanın hiç bu kadar birleşmediğini ve Tahranın yalnız kaldığını savundu, (ap, afp, Reuters) Ahmedinecad Tahrandaki uzay merkezini ziyaretinde haritalara üç boyutlu gösteren gözlükle bakmıştı.
(Radikal; 30.09.2009)
