2006 yılında faaliyete başlayan Bakü- Tiflis-Ceyhan (BTC) ham petrol boru hattı işletmesinde ilgine gelişmeler yaşanıyor. Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu tarafından hazırlanan rapora göre. Türkiye şimdiden tedbir almazsa hattın işletmeye alınmasının 6. yılından itibaren zarar edecek. Sebebi ise; 6ncı yıldan itibaren taşıma ücretlerinde yaşanacak düşüş ve hat üzerindeki pompa istasyonlarında yakıt olarak petrol yerine dogalgaz kullanımının tercih edilmesi.
Başta Hazar olmak üzere Kazak ve Türkmenistan petrollerini Türkiye üzerinden dünyaya pazarlayacak BTC petrol boru hattından ilk petrol Temmuz 2006da Adana-Ceyhanda tankere yüklendi. Yıllık 50 milyon ton petrol taşınması planlanan 1.774 kilometre uzunluğundaki hatun proje maliyeti 4 milyar dolar oldu. Hattın ana işleticisi BTC Co, Türkiye bölümünü ise BOTAŞın kurduğu BİL (BOTAS International Limidet) işletiyor. BOTASı denetleyen Yüksek Denetleme Kurulu. BTC boru hattıyla ilgili önemli ayrıntılara ulaştı. 2007-2008 yıllarına ait YDK çalışmasında, şimdiden tedbir alınmazsa hattın isletmeye alındığı 6ncı yıldan itibaren zarar edileceğine dikkat çekiliyor. 6-16ncı yıllar arası taşıma ücretindeki düşüş, hatları Türkiye tarafını işleten BILin gelirlerinde ciddi azalmaya sebep olacak. YDK bir de örnek veriyor: 2007de 79 milyon dolar olan taşıma geliri 2010da 195 milyon dolara yükselecek. Ancak, 2012-2021 yılları arasında 125 milyon dolara gerileyecek.
İSTASYONLARDA DOĞALGAZA GECİŞ YANLIŞ OLDU
YDK, BTC hattında yer alan pompa istasyonlarının çalıştınlması için petrolden doğalgaza geçilmesinin ciddi zarara neden olduğu görüşünde. Buna göre kompresörlerde kullanılan doğalgazın maliyeti 14 milyondan 85 milyon dolara çıktı. Çözüm önerilerine de yer verilen rapora göre. taşıma ücretinin 40 yıl süre ile sabit kalacağı, pompa istasyonlarında kullanılacak ham petrolün azami 18 dolar/varil fiyatla sağlanacağı öngörüldüğü halde, yapım sırasında iş sahibinin onayı ile doğalgaza geçildiği, dogalgaz fiyatlarının 4-5 kat gibi yüksek oranda arttığı dikkate alınarak, diğer maliyet artışlarını karşılamak amacıyla kullanılan dogalgaz eşdeğer mikrardaki ham petrolün 18 dolar/varil fiyatla BTC Codan alınmalı. 6-16ncı yıllar arası taşıma ücretini düşüren formül yeniden düzenlenmeli.
Gazda indirim olmayınca Botas tahkime gitti
BOTAS. yükselen yakıt maliyetleri ile ilgili olarak BTC Coya gönderilen yazılarda, gaz fiyatlarının anlaşmalarda öngörülen 18 dolar/varil ham petrol fiyatının dengi olan 111.80 dolar/1.000 m3e sabitlenmesi talebinde bulunulduğu, ancak herhangi bir cevap alınamadığını belirtiyor. Cevap alınamayınca BOTAS (BİL), konuyu 24 Ekim 2008de uluslararası tahkime taşıdı. BOTAŞ ayrıca, düşecek taşıma gelirlerinin tahkim kapsamında olduğunu iletti.
(Zaman; 08.09.2009)
