Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Başbakanı Viadimir Putin ile italya Başbakanı Silvio Berlusconi dün Ankarada "enerji zirvesinde" bir araya geldiler. Zirve sonrası imzalanan protokoller ile Türkiye, Rusyaya Güney Akım Boru Hattı Projesi için Karadenizde araştırma izni verirken, Rusya da kaynak sorunu yaşanan Samsun-Ceyhan Boru Hattına katılmayı kabul etti. Erdoğan ile Putinin Başbakanlık konutundaki görüşmeleri sürerken İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi de Ankaraya geldi ve üç lider bir araya gelerek 3lü zirve gerçekleştirdi. Başbakanlık Yeni Binada gerçekleşen görüşme yaklaşık 1.5 saat sürdü. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül de Putini Çankaya Köşkünde kabul etti. Görüşme yaklaşık bir saat sürdü.
Ortadoğuya Mavi Akım 2
Anlaşmanın temel maddelerinden biri 1986 tarihli mevcut doğalgaz sözleşmesinin uygun şartlarda uzatılması oldu. Ayrıca, mevcut Mavi Akım doğalgaz boru hattı güneye doğru üçüncü ülkelere, Kıbrıs, İsrail, Lübnan ve Suriyeye ihraç edilmek üzere uzatılacak. Böylece Türkiye bölgede önemli bir transit ülke haline gelecek.
Güney Akıma vize verildi
Türkiye ile Rusya arasında imzalanan protokollerden birini Rusyanın Nabucco Projesine alternatif olarak ortaya koyduğu Güney Akım Doğalgaz Boru Hattını siyasi çekişme yaşadığı Ukraynayı devre dışı bırakarak Türk karasularından geçirmek isteğine Türkiyenin vize vermesi oluşturdu. Bu amaçla Karadenizde fizibilite araştırması yapmak üzere bir protokol imzalandı. Güney Akım projesini, Rusya, İtalyanın Eni şirketiyle birlikte yürütüyor.
Çalıkin projesine petrol
Enerji alanındaki ikinci protokol ise Başbakanın damadının genel müdür olduğu Çalık Grubuna ait Samsun-Ceyhan Petrol Boru Hattına Rusyanın petrol vermesini öngörüyor. Şu ana kadar Rusya petrol vermediği için proje hayata geçemiyordu. Bu projede de italyan Eni şirketi yer alıyor.
Rusya ile imzalanan bir diğer protokol, barışçıl nükleer enerjide işbirliğini amaçlıyor.
Liderler her yıl görüşecek
imza töreninin ardından konuşan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, "Rusya ile karşılıklı anlayış, güven ve ortak çıkarlar temelinde günden güne gelişen ilişkilerimizin daha da güçlendirilmesi, dış politikamızın öncelikli hedefleri arasındadır" dedi.
Erdoğan iki ülke arasında çok boyutlu stratejik işbirliğini koordine etmek üzere, hükümetlerarası nitelikte bir üst düzey buluşmayı liderlerin eş başkanlığında yürütmek amacıyla karar aldıklarını dile getirerek bunun ilk uygulamasını 2010 yılı başında Rusyada gerçekleştireceklerini söyledi. Her yıl bir kez başbakanlar düzeyinde bunu yapacaklarını "belirten Erdoğan, "Daha sonra bakanlarımız yıl içinde iki veya üç kez bu süreci devam ettirecekler" diye konuştu.
"Gerek turizmde, gerek diğer alanlarda attığımız bu adımlarla, artık Rusçayı da gayet iyi konuşan Türk gençlerine ihtiyacımız var" diyen Erdoğan, bu nedenle Türkiyede Türk-Rus koleji ve üniversitesi kurulması konusunda Putine teklifte bulunduğunu ve Putinin de buna olumlu yaklaştığını bildirdi.
Putin de yaptığı konuşmada "eski dostum" diye hitap ettiği Erdoğan ile kapsamlı ve samimi bir görüşme yaptıklarını belirterek, "Büyük çaplı ortaklık projeleri için anlaştık" dedi. Nükleer enerji işbirliği konusuna da değinen Putin, nükleer santral için yaptıkları teklifin çok uygun şartlar taşıdığını vurgulamaktan geri durmadı. Putin, imzalanan belge ile iki ülke arasında biri deniz biri de kara olmak üzere iki tane ek yeşil koridor açılmasını kararlaştırdıklarını, bu sayede Rusyaya giriş yapan Türk mallarının listesinin genişletilmesi konusunda fikir birliğine varıldığını belirtti.
Basın toplantısında iki liderin Nabucco ve Güney Akım konusundaki yaklaşımları arasında da belirgin farklılıklar dikkati çekti. Erdoğan, "Güney Akım ve Nabuccoyu birbirinin alternatifi olarak, rakibi olarak takdim etmekten öte, bana göre, bir çeşitlilik olarak ifade etmek çok daha isabetli olur" derken Putin, doğal gaz alanında Güney Akım ve Nabucconun "birer rakip olduğu", bunların arasındaki rekabetin Samsun-Ceyhan ile Burgaz-Dedeağaç arasındaki rekabetten çok daha güçlü olduğu görüşünü dile getirdi. Putin,"Güney Akım Rusyanın önceliğidir" demeyi de ihmal etmedi.
20 BELGE İMZALANDI
- Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Federasyonu Başbakanı Viadimir Putin, iki ülke arasında "gaz alanında işbirliği" ve "petrol alanında işbirliği" protokollerini imzaladı. Törene İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi de katıldı.
- Başbakanlık Yeni Binada düzenlenen törende, iki ülke arasında "nükleer güç mühendisliği alanında işbirliği"" protokolü de Rusya Federasyonu Başbakan Yardımcısı tgor Sechin ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız tararından imzalandı.
Diğer metinler de şöyle:
- Türkiye Cumhuriyeti ile Rusya Federasyonu 9. Dönem KEK Toplantısı Protokolü.
- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti arasında Nükleer Enerjinin Barışçıl Amaçlarla Kullanımına ilişkin İşbirliği Anlaşması.
- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti arasında Nükleer Kazaların Erken Bildirimi ve Nükleer Tesisler Hakkında Bilgi Değişimi Anlaşması.
- Türkiye Cumhuriyeti Türk Standartları Enstitüsü ile Rusya Federasyonu Federal Teknik Regülasyon ve Meteroloji Servisi Arasında Standardizasyon ve Uygunluk Değerlendirmesi Alanlarında İşbirliğine İlişkin Memorandum.
- Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ile Rusya Federal Uzay Ajansı (ROSCOSMOS) Arasında Dış Uzayın Keşfi ve Barışçı Amaçlarla Kullanımı Alanında işbirliğine ilişkin Mutabakat Zaptı.
- Eğitim, Bilim, Kültür, Gençlik ve Spor Alanlarında İşbirliği Programı (Kültürel Değişim Programı-KDP).
- Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Rusya Federasyonu Federal Bitki Karantina ve Veterinerlik Servisi Arasında ithal ve ihraç Edilen Su Ürünlerinin Gıda Güvenliği Konusunda işbirliğine ilişkin Memorandum.
- Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Müsteşarlığı ile Rusya Federasyonu Federal Gümrük Servisi Arasında Gümrük işlemlerine İlişkin Mutabakat Zaptı.
- Türkiye Sermaye Piyasası Kurulu ile Rusya Federal Finansal Piyasalar Otoritesi Arasında Bilgi Alışverişi Hakkında Mutabakat.
Başbakan Erdoğan hükümetler arası 12 protokolün yanı sıra TÜPRAŞ, TETAŞ, TPAO, AKSA ENERJİ AŞ, Postolgun Dış Ticaret, Çalık Holding gibi şirketlerin Rus ortaklarıyla 8 belge imzaladıklarını, böylece 20 belgeye imza konulduğunu kaydetti.
(Cumhuriyet; 07.08.2009)
