Akkuyu Nükleer Santralı için Rusların verdiği fiyat teklifinin kabul edilmesi durumunda, santralde kullanılacak olan uranyum tabletlerinin Türkiyede üretileceği belirtildi. Rus ASE şirketinin Türkiye Atom Enerjisi Kurumunun (TAEK) ölçütlerine göre değerlendirme yaptığı dönemde bir mektup göndererek, Türkiyede "yakıt üretim merkezi" kurma sözü verdiği öğrenildi.
Rusların teknolojilerinin yakıt bağımlılığı yaratması nedeniyle teknoloji sınavından geçmelerinin, bu taahhüt ile sağlandığı ifade edildi. Rusların yaklaşık 30 milyon dolarlık yatırımla bir üretim merkezi kuracakları ve Türkiyenin uranyum tableti üretiminde kullanılacak zenginleştirilmiş uranyumu ise Rusyadan alma zorunluluğunun bulunmayacağı kaydedildi.
Yerli katkı sağlanacak
Nükleer santral için 2008 yılının eylül ayında yapılan ihaleye sadece Park Teknik ile Rus Atomstroyexport (ASE) ve RAO şirketlerinden oluşan konsorsiyum fiyat teklifi verdi. Bu nedenle Rusların nükleer santral teknolojisi de tartışmaya açıldı. Rusların VVER-1200 model santralleri basınçlı su teknolojisi ile çalışıyor. Ancak Rusların kullandığı bu model diğer basınçlı su teknolojilerinden yakıt tasarımı ile ayrılıyor. Bu santrallerde sadece Ruslar tarafından üretilmiş uranyum tabletleri ile enerji üretimi gerçekleşiyor. İhale sonrası birinci zarftaki belgeleri tam olan Rusların daha sonra ikinci zarfları TAEK tarafından açıldı. Bu zarfta yer alan ve sahip oldukları teknolojiye yönelik bilgiler, TAEK tarafından belirlenen teknoloji ölçütlerine göre uzun bir süre incelendi. TAEKin yakıt bağımlılığı yaratan bir teknolojiye onay vermesinin mümkün olmadığı ve bu nedenle AES şirketinin uranyum tabletlerini Türkiyede üretme sözü vererek bu durumu aştığı ifade edildi. Uranyum tabletlerinin Türkiyede üretilmesiyle teknoloji transferi de gerçekleşmiş olacak. Bu durum teknoloji ölçütleri içerisinde yer alan yüzde 60 oranında yerli katkı payı şartına ulaşılmasını da sağlamış oldu.
Uranyum tablet üretiminde kullanıcak ana yakıtın ise Rusyadan alınmak zorunda olunmadığı ifade edildi. Türkiyenin bunun için hangi ülkeden yakıt temin edeceğine yönelik olarak henüz herhangi bir ülke ile görüşme yapılmadığı ve bunun daha sonra ele alınacağı ifade edildi. Zenginleştirilmiş uranyumun en ucuz hangi ülkeden temin edilebileceğinin öncelikli olarak ele alınacağı kaydedildi. Santralde kullanıacak uranyum tabletinin Türkiyede üretilmesi ise, Rusyaya olan bağımlılığı ortadan kaldırmayacak. Doğalgaz ithalatında Rusyaya olan bağımlılık, elektrik tüketiminde de pay almalarıyla artacak.
(Referans; 09.02.2009)
